Lắp điện mặt trời mái nhà ở Hà Nội bao lâu thì hoàn vốn?

Hà Nội hỗ trợ đến 6 triệu đồng/hộ lắp điện mặt trời mái nhà

Hội đồng nhân dân TP Hà Nội đang lấy ý kiến dự thảo nghị quyết về chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ điện, áp dụng từ 2026-2030.

Theo dự thảo, hộ chỉ lắp điện mặt trời mái nhà được hỗ trợ 1 triệu đồng cho mỗi kWp công suất tấm quang điện, tối đa 3 triệu đồng một hộ. Hệ thống phải có tổng công suất từ 1 kWp trở lên.

Nếu lắp thêm hệ thống lưu trữ điện (BESS), hộ gia đình được hỗ trợ thêm 1 triệu đồng cho mỗi kWh dung lượng lưu trữ, tối đa 3 triệu đồng. BESS phải có dung lượng ít nhất 2 kWh và được lắp đồng bộ với hệ thống điện mặt trời. Như vậy, một hộ lắp điện mặt trời mái nhà kèm BESS có thể nhận tổng hỗ trợ tối đa 6 triệu đồng.

Cả nước hiện có 130.811 hệ thống điện mặt trời mái nhà được lắp đặt và vận hành. Ảnh: EVNNPC

Mức hỗ trợ thực tế không được vượt quá chi phí mà hộ gia đình đã thanh toán, sau khi trừ các khoản hỗ trợ khác của Nhà nước. Kinh phí dự kiến lấy từ ngân sách thành phố và được bổ sung cho ngân sách cấp xã.

Điều kiện để các hộ gia đình được nhận hỗ trợ là hệ thống điện mặt trời mái nhà, không bao gồm BESS, phải có tổng công suất định mức của các tấm quang điện từ 1 kWp trở lên. Đối với hệ thống BESS lắp đặt đồng bộ với hệ thống điện mặt trời phải có tổng dung lượng từ 2 kWh trở lên.

Cùng với đó, các hộ gia đình phải hoàn thành thủ tục thông báo phát triển nguồn điện hoặc có giấy chứng nhận đăng ký phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ theo quy định tại Nghị định 58/2025/NĐ-CP, Nghị định 243/2026/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế (nếu có).

Các hộ gia đình cũng phải có cam kết khai thác, sử dụng hệ thống điện mặt trời đúng mục đích trong thời gian tối thiểu 3 năm kể từ ngày nhận kinh phí hỗ trợ; cam kết chịu trách nhiệm về an toàn điện, phòng cháy, chữa cháy, an toàn chịu lực công trình, bảo vệ môi trường và việc quản lý, xử lý thiết bị sau sử dụng theo quy định.

TS Nguyễn Huy Hoạch, Hội đồng khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam, đánh giá, đối với hệ thống điện, ưu điểm lớn nhất của điện mặt trời mái nhà là tận dụng được diện tích mái của các công trình hiện có, không phải giải phóng mặt bằng và giảm tổn thất truyền tải do điện được sản xuất ngay tại nơi tiêu thụ.

Đặc biệt, trong điều kiện Việt Nam có nhu cầu sử dụng điện tăng cao, nhất là mùa hè, điện mặt trời mái nhà có thể góp phần giảm phụ tải cho lưới điện trong nhiều thời điểm.

Còn với hộ gia đình và các doanh nghiệp, điện mặt trời mái nhà giúp giảm chi phí tiền điện. Ngoài ra, điện mặt trời mái nhà còn giúp người dân và doanh nghiệp chủ động hơn về nguồn điện, giảm sự phụ thuộc vào lượng điện mua từ lưới và hạn chế tác động nếu giá điện điều chỉnh trong tương lai.

Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, điện mặt trời mái nhà với doanh nghiệp còn mang ý nghĩa chiến lược khi nhiều thị trường xuất khẩu, đặc biệt là châu Âu, ngày càng yêu cầu sử dụng năng lượng xanh trong chuỗi sản xuất. Tuy nhiên, nguồn điện này phụ thuộc hoàn toàn vào bức xạ mặt trời nên công suất phát thay đổi theo thời tiết và thời gian trong ngày.

Khi nào nên lắp điện mặt trời mái nhà?

Chuyên gia năng lượng Nguyễn Huy Hoạch khuyến cáo, các hộ gia đình không nên quyết định lắp đặt điện mặt trời mái nhà chỉ dựa trên quảng cáo về thời gian hoàn vốn. Trước khi đầu tư, cần đánh giá kỹ nhu cầu sử dụng điện, diện tích và hướng mái, mức độ che bóng, đồng thời lựa chọn đơn vị thiết kế, thi công uy tín. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng và hiệu quả phát điện của hệ thống.

Theo TS Trần Thanh Sơn, Đại học Bách Khoa Hà Nội, tùy theo điều kiện của từng gia đình mà lắp đặt hệ thống cho phù hợp, công suất, chủng loại. Nên lựa chọn các đơn vị cung cấp dịch vụ này uy tín hoặc các công ty đã có lịch sử, kinh nghiệm làm về lĩnh vực này.

Mặc dù cường độ bức xạ mặt trời thấp hơn phía Nam nhưng tiềm năng điện mặt trời ở miền Bắc, trong đó có Hà Nội khả quan do có số giờ nắng cao và lượng bức xạ mặt trời đủ lớn để phát triển.

Điện mặt trời được đầu tư đúng cách không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn hướng đến nguồn năng lượng sạch, tái tạo, thúc đẩy phát triển bền vững và hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh.

TS Nguyễn Duy Khiêm, giảng viên Trường Đại học Quy Nhơn, cho rằng nếu gia đình sử dụng điện chủ yếu vào ban đêm, có thể cân nhắc hệ thống điện mặt trời công suất 8,64 kWp, gồm 12 tấm pin 720 Wp, kết hợp bộ lưu trữ tổng dung lượng 32 kWh (gồm hai pin 16 kWh). Chi phí đầu tư khoảng 160-180 triệu đồng, thời gian thu hồi vốn khoảng 3-5 năm.

Nếu gia đình dùng phần lớn điện vào ban ngày, không cần đầu tư pin lưu trữ, có thể chọn hệ hòa lưới với chi phí thấp hơn đáng kể. Theo ông Khiêm, nhờ tận dụng trực tiếp lượng điện mặt trời tạo ra, thời gian thu hồi vốn của hệ hòa lưới có thể rút xuống khoảng 2-3 năm.

Theo TS Khiêm, thời gian thu hồi vốn phụ thuộc chủ yếu vào ba yếu tố: nhu cầu sử dụng điện, loại thiết bị và tỷ lệ tiêu thụ điện giữa ban ngày và ban đêm. Hệ thống có vòng đời khoảng 20-25 năm, nhưng khi tính hiệu quả đầu tư cũng cần tính đến chi phí bảo trì và thay thế thiết bị trong quá trình sử dụng.

Như vậy, với các mức tham khảo của hai chuyên gia, hệ hòa lưới có thể thu hồi vốn trong khoảng 2-3 năm, còn hệ có lưu trữ khoảng 3-5 năm. Tuy nhiên, đây không phải công thức áp dụng cho mọi gia đình. Trước khi lắp, người dùng nên dựa trên lịch sử tiêu thụ để xác định lượng điện dùng ban ngày, ban đêm, từ đó chọn công suất và dung lượng lưu trữ phù hợp.

Tô Hội