Bắc Ninh đưa tiết kiệm điện vào trường học, hướng tới nhân rộng mô hình chiếu sáng hiệu suất cao

Bắc Ninh đang từng bước đưa các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả vào những công trình phục vụ trực tiếp người dân. Trong năm 2026, tỉnh đã triển khai mô hình chiếu sáng học đường tại 3 trường tiểu học, THCS với tổng mức đầu tư 332,304 triệu đồng từ nguồn ngân sách nhà nước.

Đây là một trong những nội dung thuộc Chương trình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả tỉnh Bắc Ninh năm 2026, được cụ thể hóa bằng dự án “Xây dựng mô hình chiếu sáng học đường tại 03 trường Tiểu học và THCS trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh”.

Quyết định phê duyệt của Sở Công Thương Bắc Ninh cho thấy, dự án được thực hiện tại Trường Tiểu học Hương Vỹ, xã Bố Hạ; Trường THCS Đoan Bái, xã Hiệp Hòa và Trường Tiểu học Tiên Lục số 5, xã Tiên Lục.

Thay thế hệ thống chiếu sáng tại 37 phòng học

Hồ sơ dự án cũng thể hiện, dự án sẽ lắp đặt hệ thống chiếu sáng mới cho tổng cộng 37 phòng học và phòng chức năng tại 3 trường. Trong đó, Trường Tiểu học Hương Vỹ được đầu tư chiếu sáng cho 10 phòng; Trường Tiểu học Tiên Lục số 5 có 15 phòng và Trường THCS Đoan Bái có 12 phòng. Thiết bị chính được lựa chọn để thay thế hệ thống đèn cũ là đèn LED chiếu sáng học đường loại Led Tube T8 TT01 CSLH 20Wx2, sử dụng dây điện Cu/PVC/PVC 2x0,7 mm² và ống gen vuông. Việc lựa chọn đèn LED hiệu suất cao nhằm đồng thời cải thiện điều kiện chiếu sáng trong lớp học và giảm mức tiêu hao năng lượng trong quá trình sử dụng.

Cán bộ Trung tâm Phát triển công thương Bắc Ninh, đang kiểm tra, khảo sát hiện trạng phòng học tại Trường THCS Đoan Bái, xã Hiệp Hòa. Ảnh: TT Phát triển công thương Bắc Ninh.

Căn cứ các tài liệu của dự án, hệ thống mới được kỳ vọng cải thiện độ đồng đều ánh sáng, giảm hiện tượng chói lóa, nhấp nháy, đồng thời tăng độ rọi và chỉ số hoàn màu, đây là những yếu tố có ý nghĩa đối với hoạt động dạy và học, nhất là trong điều kiện giáo viên, học sinh phải sử dụng ánh sáng nhân tạo trong thời gian dài. Hơn nữa từ góc độ sử dụng năng lượng, việc thay thế thiết bị chiếu sáng cũ bằng thiết bị hiệu suất cao cũng hướng tới giảm điện năng tiêu thụ trong quá trình vận hành.

Không chỉ thay đèn, mà là sử dụng điện hiệu quả

Điểm đáng chú ý của dự án là mục tiêu tiết kiệm điện được xác định ngay từ khâu đầu tư, thay vì chỉ đặt ra trong quá trình vận hành. Theo quyết định phê duyệt, việc đầu tư hệ thống chiếu sáng lớp học sử dụng thiết bị hiệu suất cao là cần thiết và phù hợp với điều kiện học tập và nhu cầu sử dụng thực tế tại các trường trên địa bàn tỉnh.

Dự án cũng được xác định là một trong những giải pháp thực hiện Chương trình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả tỉnh Bắc Ninh năm 2026. Việc nâng cao hiệu suất chiếu sáng không chỉ góp phần cải thiện điều kiện học tập mà còn hướng tới giảm mức tiêu hao năng lượng trong quá trình sử dụng.

Đối với các công trình công cộng có thời gian sử dụng dài và nhu cầu chiếu sáng thường xuyên như trường học, hiệu suất của thiết bị là yếu tố cần được tính đến ngay từ khâu đầu tư. Khi lượng điện tiêu thụ cho cùng một nhu cầu chiếu sáng được giảm xuống, mức tiêu thụ năng lượng và phát thải gián tiếp từ quá trình sản xuất điện cũng có thể giảm theo.

Mặc dù tổng mức đầu tư của dự án chỉ 332,304 triệu đồng, việc đưa yêu cầu sử dụng năng lượng hiệu quả vào một nhóm công trình phổ biến như trường học cho thấy cách tiếp cận tiết kiệm điện có thể được lồng ghép ngay từ khâu đầu tư. Đây cũng có thể là cơ sở để nghiên cứu, nhân rộng các mô hình chiếu sáng hiệu quả tại những công trình công cộng có đặc điểm sử dụng tượng tự.

Kiểm soát chặt chi phí đầu tư

Tổng mức đầu tư công trình được phê duyệt là 332,304 triệu đồng, sử dụng từ nguồn ngân sách nhà nước năm 2026.

Trong cơ cấu tổng mức đầu tư, chi phí xây dựng khoảng 300,644 triệu đồng; chi phí tư vấn đầu tư xây dựng khoảng 29,418 triệu đồng và các chi phí khác khoảng 2,242 triệu đồng.

Qua thẩm định, tổng giá trị dự toán được điều chỉnh giảm 818.169 đồng so với giá trị trình ban đầu. Sở Công Thương Bắc Ninh yêu cầu chủ đầu tư tiếp tục khảo sát, cập nhật giá thị trường đối với vật tư, vật liệu và thiết bị trước khi triển khai các bước tiếp theo, bảo đảm tính cạnh tranh và phù hợp với mặt bằng giá tại thời điểm thực hiện.

Trước khi phê duyệt giá gói thầu, chủ đầu tư phải xác định lại đơn giá và giá vật liệu xây dựng theo giá thị trường thực tế, bảo đảm tính đúng, tính đủ và tiết kiệm chi phí đầu tư.

Như vậy, bên cạnh mục tiêu nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong quá trình vận hành, dự án cũng đặt yêu cầu kiểm soát chi phí ngay từ khâu đầu tư. Với công trình sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước, hiệu quả của dự án không chỉ được thể hiện ở việc hoàn thành đúng yêu cầu mà còn ở khả năng sử dụng vốn tiết kiệm, đúng mục đích và phát huy hiệu quả sau đầu tư.

Bảo đảm an toàn điện, sẵn sàng nhân rộng

Để phục vụ việc đầu tư hệ thống chiếu sáng mới, hồ sơ dự án áp dụng các quy chuẩn, tiêu chuẩn liên quan đến an toàn điện, thiết kế và lắp đặt hệ thống điện trong công trình công cộng.

Trong đó có QCVN 25:2025/BCT về an toàn điện, QCVN 07-5:2023/BXD về hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật – cấp điện, cùng các tiêu chuẩn quốc gia liên quan đến nối đất thiết bị, bố trí thiết bị điện, đường dẫn điện, lắp đặt cáp và dây dẫn điện.

Theo kết quả thẩm định, hồ sơ thiết kế cơ bản phù hợp với các quy chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn chủ yếu áp dụng cho công trình. Đơn vị tư vấn lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật và các cá nhân tham gia thiết kế, lập dự toán được xác định đáp ứng các điều kiện về năng lực theo quy định.

Sở Công Thương cũng yêu cầu chủ đầu tư chỉ đạo đơn vị tư vấn tiếp tục rà soát kỹ kết quả tính toán, bảo đảm an toàn công trình, đồng thời kiểm soát chi phí và hạn chế nguy cơ lãng phí trong quá trình đầu tư.

Việc lựa chọn 3 trường để triển khai trong năm 2026 là bước đi cụ thể nhằm kiểm chứng giải pháp chiếu sáng hiệu suất cao trong điều kiện thực tế. Ảnh: TT Phát triển công thương Bắc Ninh.

Yêu cầu này càng có ý nghĩa khi dự án được định hướng xây dựng theo hướng có thể tham khảo, áp dụng tại các công trình tương tự. Một mô hình chiếu sáng học đường muốn có khả năng nhân rộng cần đáp ứng đồng thời các yêu cầu về chất lượng chiếu sáng, hiệu quả sử dụng năng lượng, an toàn và hiệu quả đầu tư.

Từ 3 trường học đến bài toán tiết kiệm điện rộng hơn

Việc lựa chọn 3 trường để triển khai trong năm 2026 là bước đi cụ thể nhằm kiểm chứng giải pháp chiếu sáng hiệu suất cao trong điều kiện thực tế. Nếu hệ thống mới cho thấy hiệu quả về chất lượng ánh sáng, mức tiêu thụ điện và chi phí vận hành, mô hình có thể cung cấp thêm cơ sở để Bắc Ninh xem xét áp dụng tại các trường học khác cũng như một số công trình công cộng có đặc điểm sử dụng điện tương đồng.

So với những dự án năng lượng quy mô lớn, mô hình chiếu sáng học đường có ưu điểm là vốn đầu tư không quá lớn, giải pháp kỹ thuật tương đối phổ biến và có thể triển khai theo từng trường, từng khu vực. Hiệu quả của mô hình có thể được lượng hóa thông qua các chỉ số như điện năng tiêu thụ, mức độ chiếu sáng, thời gian vận hành và chi phí bảo trì.

Xét về hiệu quả sử dụng năng lượng, việc nâng cao hiệu suất tại các công trình hiện hữu cũng góp phần giảm nhu cầu điện ngay từ phía người sử dụng, thay vì chỉ tập trung vào việc đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng.

Với tổng mức đầu tư 332,304 triệu đồng, dự án chiếu sáng học đường tại 3 trường của Bắc Ninh có quy mô không lớn. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là dự án đã cụ thể hóa chương trình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả bằng một mô hình trực tiếp, dễ kiểm chứng và có khả năng mở rộng.

Tại những phòng học được thay đèn LED hiệu suất cao, mục tiêu lớn hơn mà Bắc Ninh hướng tới là hình thành cách sử dụng điện hiệu quả trong các công trình công cộng, góp phần giảm tiêu hao năng lượng, giảm phát thải và hướng tới tăng trưởng xanh, bền vững.

Diệu Hân