Kích hoạt thị trường carbon rừng: Mở 'dòng tiền xanh' từ tài nguyên rừng

Sáng 4/5, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về xây dựng Nghị định quy định dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng và việc triển khai Hợp đồng mua bán giảm phát thải với Tổ chức tăng cường tài chính lâm nghiệp.

Cuộc họp có sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị, cùng đại diện các bộ, ngành liên quan. Trọng tâm thảo luận là hoàn thiện hành lang pháp lý cho một loại dịch vụ môi trường rừng còn “bỏ ngỏ”, đồng thời chuẩn bị nền tảng cho việc vận hành thị trường carbon rừng tại Việt Nam.

Kích hoạt thị trường carbon rừng: Mở “dòng tiền xanh” từ tài nguyên rừng

“Mỏ vàng xanh” chờ được khai thác

Theo quy định của Luật Lâm nghiệp năm 2017, hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng là một trong năm loại dịch vụ môi trường rừng. Tuy nhiên, khác với các dịch vụ đã được triển khai như thủy điện, nước sạch hay du lịch sinh thái, lĩnh vực carbon rừng đến nay vẫn chưa thể vận hành do thiếu cơ chế cụ thể.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, dự thảo Nghị định đã được xây dựng đầy đủ theo quy định pháp luật, bảo đảm tính đồng bộ với các luật liên quan và các cam kết quốc tế. Nội dung dự thảo không chỉ quy định về cơ chế chi trả dịch vụ mà còn làm rõ cách thức hình thành, xác nhận và giao dịch tín chỉ carbon rừng – yếu tố cốt lõi của thị trường.

Đáng chú ý, cơ quan soạn thảo đề xuất phân cấp cho địa phương trong việc cấp tín chỉ carbon rừng. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm rút ngắn quy trình, tăng tính chủ động cho các địa phương có diện tích rừng lớn, đồng thời thúc đẩy nhanh việc đưa tín chỉ ra thị trường.

Theo đánh giá của Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm Trần Quang Bảo, nếu được ban hành, Nghị định sẽ tạo “cú hích” cho ngành lâm nghiệp, không chỉ giúp huy động nguồn lực xã hội mà còn trực tiếp cải thiện thu nhập cho người dân tham gia bảo vệ rừng.

Định hình thị trường, nhưng không buông lỏng quản lý

Một trong những điểm nhấn tại cuộc họp là yêu cầu cân bằng giữa phân cấp và kiểm soát. Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Thị Thu Vân cho rằng, việc trao quyền cho địa phương là cần thiết, song cần đánh giá kỹ tác động trong bối cảnh đây là lĩnh vực mới, có nhiều yếu tố kỹ thuật và liên quan đến cam kết quốc tế.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng thống nhất với định hướng phân cấp, nhưng nhấn mạnh nguyên tắc quản lý xuyên suốt: phân cấp mạnh mẽ đi đôi với thiết lập hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và cơ chế giám sát chặt chẽ.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại buổi họp.

Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao xây dựng cơ chế kiểm tra, giám sát toàn diện nhằm bảo đảm thị trường carbon rừng vận hành minh bạch, hạn chế rủi ro và tránh tình trạng phát triển tự phát.

Mở rộng không gian hợp tác, thu hút nguồn tài chính quốc tế

Song song với việc hoàn thiện Nghị định, Việt Nam đang từng bước tiếp cận các nguồn tài chính khí hậu thông qua các cơ chế quốc tế. Trước đó, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã ký Ý định thư với Tổ chức tăng cường tài chính lâm nghiệp, hướng tới chuyển nhượng 5,15 triệu tín chỉ carbon rừng tại khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ, với mức giá tối thiểu 10 đô la Mỹ mỗi tín chỉ trong giai đoạn 2021 – 2025.

Đây không chỉ là nguồn thu trực tiếp, mà còn là bước thử nghiệm quan trọng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường carbon toàn cầu. Việc triển khai các hợp đồng mua bán giảm phát thải cũng góp phần hiện thực hóa các mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, bảo tồn và nâng cao trữ lượng carbon rừng.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì đàm phán, ký kết Hợp đồng mua bán giảm phát thải theo đúng quy định, đồng thời đẩy nhanh tiến độ triển khai ngay sau khi Nghị định được ban hành, dự kiến trong tháng 6/2026.

Trong bối cảnh xu hướng tài chính xanh và kinh tế carbon ngày càng phát triển, việc sớm hình thành thị trường carbon rừng được kỳ vọng sẽ mở ra “dòng tiền xanh” mới, vừa tạo động lực kinh tế, vừa góp phần bảo vệ tài nguyên rừng và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Huy Trung