Không cản trở hoạt động bình thường trong đầu tư, sản xuất, kinh doanh

Quy định rõ hơn về các hành vi bị nghiêm cấm

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đánh giá cao Chính phủ và các cơ quan đã phối hợp xây dựng dự án Luật này. Đây là dự án Luật mới, có ý nghĩa chính trị quan trọng, góp phần vào công cuộc bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, bảo vệ an ninh chính trị toàn vẹn lãnh thổ; đồng thời, thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế trong bối cảnh Nhà nước ta đã tham gia nhiều công ước quốc tế về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, vũ khí hóa học, vũ khí sinh học và vũ khí hạt nhân...

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu. Ảnh: Hồ Long

“Điều quan trọng của dự án Luật này là làm sao không cản trở, không tạo ra rào cản không cần thiết đối với hoạt động bình thường trong đầu tư, sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo một cách hợp pháp”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu một số nội dung ĐBQH nêu để hoàn thiện Luật ngắn gọn, rõ ràng, rành mạch, không tạo ra mâu thuẫn.

Về giải thích từ ngữ, tại khoản 7 Điều 3 của dự thảo Luật quy định: “phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt là hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp thực hiện, tham gia, hỗ trợ, tạo điều kiện cho hoạt động nghiên cứu thiết kế, phát triển, chế tạo, sản xuất, sở hữu, mua lại, dự trữ, lưu trữ, vận chuyển, chuyển giao, xuất khẩu, nhập khẩu, trung chuyển hoặc sử dụng...”. Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, quy định như vậy là quá rộng và đề nghị xem xét điều chỉnh lại khoản 7 Điều 3 của dự thảo Luật.

Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị nên bỏ Điều 5 về nguyên tắc áp dụng pháp luật để tránh gây khó hiểu. Đồng thời, nghiên cứu quy định rõ hơn, cụ thể hơn về các hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 7 của dự thảo Luật bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, và thống nhất với khoản 7 Điều 3 của dự thảo Luật.

Nhấn mạnh đây là dự án Luật quan trọng và cần thiết, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho rằng, quan trọng phải thiết kế dự thảo Luật sao cho đảm bảo tính khả thi, tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Nhấn mạnh, tinh thần chung của Chính phủ hiện nay là vừa đẩy mạnh quản trị kiến tạo, khơi thông điểm nghẽn, vừa giải quyết những vấn đề trong quá trình thực hiện cơ chế ủy quyền lập pháp để hoàn thiện hệ thống thể chế, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà cho rằng, quan trọng là tiếp tục thực hiện và quán triệt tinh thần chung về phân cấp, phân quyền. Khi phân cấp, phân quyền gắn với cải cách thủ tục hành chính, thực hiện theo nguyên lý chung bảo đảm yêu cầu về phân bổ nguồn lực, kiểm soát quyền lực, phân định thẩm quyền rành mạch hơn.

Về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, Phó Thủ tướng cho biết, Chính phủ sẽ tiếp thu ý kiến ĐBQH để rà soát kỹ lưỡng nội dung dự thảo Luật, đồng thời, điều chỉnh về nguyên tắc áp dụng, phạm vi đối tượng để đáp ứng yêu cầu đặt ra trong bối cảnh thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Chuyển cách tiếp cận sang phát triển năng lực pháp lý cho người dân

Đối với dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), Phó Thủ tướng nêu rõ, đây là dự án luật Chính phủ rất quan tâm. Bởi, hiện nay khối lượng công việc trong công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật là rất lớn, vì vậy đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức về phổ biến, giáo dục pháp luật.

Toàn cảnh phiên thảo luận tại Tổ 4, sáng 4/8. Ảnh: Hồ Long

Phó Thủ tướng nhấn mạnh 3 nội dung trọng tâm khi xây dựng dự án Luật.

Thứ nhất, liên quan đến việc phải khẩn trương cụ thể hóa chủ trương của Đảng về đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, xây dựng xã hội thượng tôn pháp luật, Phó Thủ tướng nêu rõ, vừa qua, Hội nghị Trung ương 3 đã ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển. Trong đó, Nghị quyết xác định tập trung xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật. Như vậy, nội dung này cũng đã được Chính phủ chú trọng và cụ thể hóa ngay trong dự thảo Luật, để từ đó hình thành ý thức tự giác tuân thủ pháp luật và từng bước xây dựng “trật tự tự thân” trong xã hội.

Các ĐBQH tỉnh Khánh Hòa dự phiên họp tổ. Ảnh: Hồ Long

Thứ hai, dự thảo Luật chuyển cách tiếp cận từ phổ biến văn bản quy phạm pháp luật truyền thống như trước đây sang phát triển năng lực pháp lý cho người dân, giúp người dân hiểu biết và vận dụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Đồng thời, thực hiện tốt hơn việc chấp hành pháp luật, hạn chế tối đa tình trạng vi phạm pháp luật nhưng không hiểu về việc mà mình đã vi phạm.

Thứ ba, quán triệt đầy đủ chủ trương đổi mới về tổ chức bộ máy, về phân cấp, phân quyền. Theo đó, dự án Luật đã quy định rất rõ về thẩm quyền, nhiệm vụ của cấp xã; nhiều nội dung phân cấp cho chính quyền địa phương. Cùng với việc tăng thẩm quyền cho địa phương cũng cần tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu số nền tảng để đa dạng hóa phương thức tuyên truyền và phổ biến, giáo dục pháp luật.

Liên quan đến vấn đề truyền thông chính sách, Phó Thủ tướng đồng tình với ý kiến đại biểu là phải làm rõ, bổ sung và cụ thể hơn về nguyên tắc thực hiện truyền thông chính sách. Không chỉ truyền thông chính sách trước, trong quá trình xây dựng chính sách mà phải là cả một quá trình từ khi xây dựng cho đến khi hoàn thiện chính sách, bảo đảm một quy trình khép kín và để người dân được tiếp cận, được tham gia ngay từ đầu và được thụ hưởng chính sách này.

Các ĐBQH tỉnh Lào Cai dự phiên họp tổ. Ảnh: Hồ Long

Về chuyển đổi số, Phó Thủ tướng cho rằng, dự thảo Luật mới chỉ quy định ở mức khuyến khích chuyển đổi số, áp dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Như vậy là chưa đủ, phải coi đó là một yêu cầu có tính chất bắt buộc để phù hợp với chủ trương của Đảng, tinh thần Nghị quyết 57. Chính phủ sẽ tiếp thu và tiếp tục hoàn thiện nội dung này.

Về hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật, Phó Thủ tướng cho biết, Chính phủ sẽ tiếp thu tối đa để quy định bảo đảm rõ chủ thể, rõ cơ chế phối hợp, và rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, tăng cường vai trò của chính quyền cấp xã trong việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.

Quan tâm đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tại Điều 13, ĐBQH Chamaleá Thị Thủy (Khánh Hòa) đánh giá cao việc dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) đã dành một điều riêng cho nội dung này. “Đây là điểm rất tiến bộ so với Luật 2012, khi mà 13 năm trước chúng ta thậm chí chưa hình dung ra khái niệm trí tuệ nhân tạo trong đời sống pháp lý”, đại biểu nói.

ĐBQH Chamaleá Thị Thủy (Khánh Hòa) phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Tuy nhiên, đại biểu Chamaleá Thị Thủy cũng nhận thấy, quy định hiện tại mới chỉ dừng ở yêu cầu định danh tài khoản khi phổ biến pháp luật trên không gian mạng, mà chưa đề cập đến trách nhiệm kiểm chứng nội dung do AI tạo ra. Trong khi đó, công nghệ AI hiện nay hoàn toàn có thể tạo ra những nội dung pháp lý sai lệch một cách rất tự tin và thuyết phục; hiện tượng này giới chuyên môn quốc tế gọi là "ảo giác AI". Do đó, nếu chỉ quản lý bằng cách định danh tài khoản mà không ràng buộc trách nhiệm kiểm chứng nội dung, thì một tài khoản được định danh hợp lệ vẫn hoàn toàn có thể vô tình phát tán thông tin pháp luật sai lệch đến hàng triệu người dân.

Với những phân tích như vậy, đại biểu Chamaleá Thị Thủy đề nghị bổ sung một khoản tại Điều 13 dự thảo Luật, quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong việc kiểm chứng tính chính xác của nội dung do AI tạo ra trước khi công bố, đồng thời quy định trách nhiệm pháp lý nếu để xảy ra hậu quả.

Minh Trang; Ảnh: Hồ Long