Khả năng thương chiến Mỹ - Canada kéo dài và phép thử cho hai nhà lãnh đạo

Thương chiến kéo dài?

Trong tuyên bố mới trên nền tảng Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng Canada “muốn hưởng lợi như một bang của Mỹ nhưng lại không muốn trở thành một bang.”

Những diễn biến này đang khiến Chính phủ của Thủ tướng Mark Carney nhìn nhận khả năng nối lại đàm phán với Tổng thống Donald Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ là rất thấp.

Trước đó, ông Carney đã tuyên bố áp thuế trả đũa từ ngày 8-9 đối với thép, hàng điện tử và một số sản phẩm khác nhập khẩu từ Mỹ, nhằm đáp trả mức thuế 50% của Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, hiện chưa rõ Ottawa sẽ đi xa đến đâu trong việc nhằm vào các bang chiến địa của Mỹ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 tới.

Gần 70% kim ngạch xuất khẩu của Canada phụ thuộc vào thị trường Mỹ. Ảnh: Reuters

Thủ tướng Canada khẳng định một gói hỗ trợ sẽ được đưa ra nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp nước này ảnh hưởng bởi các đòn thuế quan. Canada thiết kế các biện pháp này theo hướng có thể duy trì trong phần còn lại nhiệm kỳ của ông Trump, theo nguồn thạo tin của Bloomberg.

Công tác chuẩn bị của ông Carney cho thấy mức độ nghiêm trọng của sự đổ vỡ đàm phán thương mại giữa hai bên. Tuy nhiên giới chức hai nước đều khẳng định sẽ có những lựa chọn tiếp tục leo thang cuộc thương chiến.

Phép thử cho hai nhà lãnh đạo

Sự đổ vỡ ngoài kỳ vọng khiến ông Carney phải chuẩn bị cho nguy cơ một giai đoạn khó khăn kéo dài. Phía Mỹ cũng cho biết chưa rõ triển vọng nối lại đàm phán. “Khó có thể nói. Hiện Mỹ chưa lên kế hoạch cho các cuộc đàm phán mới với Canada. Chúng tôi đang triển khai các biện pháp đáp trả động thái trả đũa của Canada”, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nói với Fox News.

Trong khi đó, các quan chức cấp cao Mỹ tiếp tục chỉ trích Canada. Bài phát biểu của ông Carney ngay sau khi đàm phán đổ vỡ cũng nhận được sự ủng hộ rộng rãi trên chính trường Canada, dường như giúp củng cố vị thế chính trị của ông trước nguy cơ một cuộc xung đột kéo dài.

Ông Carney là một trong số ít lãnh đạo trên thế giới đáp trả các mức thuế của Mỹ và cam kết xây dựng các liên minh thương mại, quốc phòng mới, bất chấp việc Canada phụ thuộc vào Mỹ với gần 70% kim ngạch xuất khẩu. Một cuộc thăm dò được thực hiện sau khi đàm phán đổ vỡ cho thấy 3/4 người Canada ủng hộ quyết định rút khỏi đàm phán của ông Carney, dù nhiều trong số này cũng bày tỏ lo ngại về những tác động kinh tế sắp tới.

Bất chấp những tác động kinh tế, ông Carney vẫn nhận được sự ủng hộ trong nước nhờ lập trường cứng rắn với Washington, chỉ hai tháng sau khi ông nhậm chức, Thủ tướng Carney cho rằng quan hệ song phương đã thay đổi vĩnh viễn và Canada cần giảm sự phụ thuộc vào Mỹ.

Trong ngắn hạn, ông Carney có thể củng cố hình ảnh một thủ tướng bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia. Nhưng về dài hạn, nếu thuế quan kéo dài, chi phí đối với doanh nghiệp, việc làm và tăng trưởng sẽ là phép thử thực sự đối với sự ủng hộ này.

Về phía Mỹ, chính quyền Tổng thống Donald Trump giờ đây phải đối mặt với một vòng xoáy trả đũa và phản trả đũa, trong khi có thể phải bước vào một cuộc chiến pháp lý mới về tính hợp pháp của mức thuế 50% mà ông Trump áp dụng dựa trên một đạo luật thương mại năm 1930 chưa từng được sử dụng theo cách này.

Trong khi đó, mức thuế 50% của ông Trump đối với các mặt hàng từ gậy khúc côn cầu đến rượu được dự báo sẽ đẩy giá hàng hóa tại Mỹ lên cao, chưa đầy ba tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3-11 – cuộc bầu cử có khả năng giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội.

Tú Anh (TH)