Hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển

Từ thực tiễn đó, Hội thảo khoa học quốc gia Đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam đáp ứng yêu cầu kỷ nguyên mới diễn ra sáng 20/8 tại Hà Nội do Báo Nhân Dân, Tạp chí Cộng sản, Đại học Kinh tế Quốc dân và Đại học Kinh tế TP.HCM phối hợp tổ chức. Hội thảo quy tụ khoảng 300 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan Trung ương, chuyên gia, nhà khoa học, đại diện cơ sở nghiên cứu, đào tạo, doanh nghiệp.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, ông Lê Quốc Minh (Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân) nhấn mạnh: 40 năm Đổi mới là một chặng đường có ý nghĩa lịch sử. Việt Nam đã vươn lên trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao, hội nhập quốc tế sâu rộng, đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt, vị thế và uy tín quốc tế ngày càng được củng cố.

Quang cảnh hội thảo "Đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam đáp ứng yêu cầu kỷ nguyên mới"

Những thành tựu này khẳng định tính đúng đắn của đường lối Đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, cho thấy sức mạnh to lớn được tạo ra khi tư duy phát triển được đổi mới và sức sáng tạo của toàn xã hội được phát huy.

Bên cạnh những thành tựu đạt được qua 40 năm Đổi mới, cần nhận diện đúng những giới hạn của mô hình phát triển hiện nay, những điểm nghẽn cần tháo gỡ, những động lực mới cần kiến tạo; từ đó trả lời câu hỏi có ý nghĩa chiến lược: Việt Nam cần đổi mới mô hình phát triển như thế nào để tạo bước chuyển về chất, phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới?

Theo Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Lê Quốc Minh, bối cảnh phát triển hiện nay đã rất khác thời điểm bắt đầu Đổi mới: Những lợi thế từng đóng góp quan trọng cho tăng trưởng như lao động giá rẻ, khai thác tài nguyên và mở rộng quy mô sản xuất đang dần thu hẹp; trong khi khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo đang thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và quản trị. Cạnh tranh chiến lược, biến động địa chính trị, chuyển dịch chuỗi cung ứng và những tiêu chuẩn mới về phát triển xanh đồng thời đặt ra thời cơ và thách thức mới.

"Thực tiễn đó cho thấy một yêu cầu rõ ràng: Không thể đạt những mục tiêu phát triển mới bằng những động lực tăng trưởng cũ. Giai đoạn tới phải chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng, hiệu quả sử dụng nguồn lực và kiến tạo động lực mới" - ông Minh nhấn mạnh.

Quá trình chuyển đổi này cần được thực hiện trên nhiều phương diện: Từ tăng trưởng dựa vào vốn, tài nguyên, lao động sang dựa vào năng suất, tri thức, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao; từ tham gia chuỗi giá trị sang nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu; từ tiếp nhận công nghệ sang làm chủ và sáng tạo công nghệ; từ lợi thế chi phí sang lợi thế về năng suất và năng lực cạnh tranh.

Cột cờ Hà Nội. Ảnh: Khánh Hoà - TTXVN

Đồng quan điểm, PGS-TS Bùi Đức Thọ (Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân) cho rằng, nhìn lại chặng đường 40 năm thực hiện công cuộc Đổi mới, chúng ta có quyền tự hào về những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử mà đất nước đã đạt được trên mọi lĩnh vực. 

Theo ông Thọ, hiện nay, Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt lịch sử mang tính thời đại với Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã vạch rõ con đường đó là chúng ta không thể tiếp tục dựa vào mô hình tăng trưởng cũ vốn phụ thuộc vào tài nguyên, vốn và lao động giá rẻ. Yêu cầu của "kỷ nguyên mới", đòi hỏi một mô hình phát triển hoàn toàn mới. Đó là mô hình dựa trên nền tảng của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và quản trị quốc gia hiện đại.

Tại hội thảo, những nội dung cốt lõi của quá trình đổi mới mô hình phát triển Việt Nam được đặt ra trên cả phương diện tổng kết thực tiễn, nhận diện động lực mới và hoàn thiện thể chế.

Theo đó, hội thảo tập trung đánh giá một cách toàn diện quá trình nhận thức, hình thành và vận hành mô hình tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam trong 40 năm Đổi mới, qua đó làm rõ những thành tựu nổi bật, những hạn chế, điểm nghẽn và nguyên nhân của thành tựu, hạn chế của mô hình tăng trưởng hiện nay, đặc biệt đối với chuyển dịch cơ cấu kinh tế, huy động và sử dụng các nguồn lực phát triển.

Mặt khác, trên cơ sở tổng kết thực tiễn trong nước, tham khảo kinh nghiệm quốc tế và nhận diện những yêu cầu của bối cảnh phát triển mới hiện nay, hội thảo phân tích, làm rõ xu hướng tất yếu của chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên, vốn và lao động sang mô hình dựa trên năng suất, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời đánh giá vai trò của các khu vực kinh tế, doanh nghiệp Việt Nam, hội nhập quốc tế, kinh tế số, tăng trưởng xanh và các động lực tăng trưởng mới.

Cảng cá Hòn Rớ (phường Nam Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa) là đầu mối tập trung tàu thuyền, hoạt động nghề cá của Khánh Hòa và khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ. Ảnh: Nguyễn Thành – TTXVN

Bên cạnh đó, hội thảo cũng đề xuất các định hướng đổi mới tư duy phát triển, hoàn thiện thể chế, chính sách và quản trị nhằm khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh, bền vững, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045.

Đáng chú ý, nhiều vấn đề trọng tâm đã được các chuyên gia, nhà khoa học tập trung phân tích, thảo luận. Trong đó, nổi bật là yêu cầu đánh giá khách quan, toàn diện mô hình phát triển của Việt Nam sau 40 năm Đổi mới; xác lập và phát huy mạnh mẽ các động lực tăng trưởng mới; coi đổi mới tư duy và đột phá thể chế là điều kiện quyết định để khơi thông nguồn lực phát triển; đồng thời làm sâu sắc vấn đề "Đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam đáp ứng yêu cầu kỷ nguyên mới" theo chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đặc biệt là tại Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

Trước đó, Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026 về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam, xác định: Để hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 và xác lập nền tảng cho tầm nhìn 100 năm phát triển tiếp theo dưới sự lãnh đạo của Đảng (2030 - 2130), đổi mới mô hình phát triển gắn với xây dựng, hoàn thiện hệ sinh thái phát triển là nhiệm vụ chiến lược để xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

Theo Nghị quyết, mô hình phát triển được vận hành theo cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ", dựa trên nền quản trị quốc gia hiện đại và quan hệ hài hòa giữa Nhà nước, thị trường và xã hội.

Robot hàn khung tự động của Công ty Cổ phần Thống Nhất Hà Nội. Ảnh: Trần Việt - TTXVN

Từ quan điểm phát triển này, phát biểu kết luận hội thảo, PGS-TS Phạm Minh Tuấn (Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản) nhấn mạnh: Mô hình phát triển Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết 19-NQ/TW dựa trên sự phát triển toàn diện, hài hòa và đồng bộ. Theo đó đổi mới mô hình phát triển không phải là sự điều chỉnh cục bộ về mặt kinh tế, mà là quá trình tái thiết đồng bộ hệ sinh thái phát triển đất nước trên 7 trụ cột cấu thành: mô hình kinh tế; mô hình phát triển xã hội; mô hình phát triển văn hóa, con người; mô hình môi trường sinh thái; mô hình quốc phòng-an ninh; mô hình đối ngoại và hội nhập quốc tế và mô hình quản trị quốc gia.

Ban Tổ chức cho biết, những tham luận và ý kiến tại hội thảo sẽ tiếp tục được nghiên cứu, chắt lọc thành các luận cứ khoa học và thực tiễn phục vụ việc tham mưu, tư vấn xây dựng chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; đồng thời góp phần quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026 về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam. Qua đó, từng bước hiện thực hóa định hướng "Xây dựng mô hình phát triển Việt Nam tự cường, hội nhập, toàn diện, lấy con người làm trung tâm, khoa học - công nghệ làm động lực và quản trị hiện đại làm bệ phóng để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình".

Công Bắc