Chuyển đổi số-Động lực thúc đẩy tăng trưởng của Hà Nội trong giai đoạn mới

Chìa khóa khơi thông mọi nguồn lực

Nhiều năm qua, quy mô kinh tế của Hà Nội liên tục mở rộng, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng chung của cả nước. Tuy nhiên, thẳng thắn nhìn nhận, mô hình phát triển chiều rộng đưa nhiều vào khai thác tài nguyên, mở rộng không gian đô thị và thu hút vốn đầu tư thông qua gia công, lắp ráp đang dần chạm tới ngưỡng giới hạn. Tốc độ tăng năng suất lao động chưa tương xứng với tiềm năng, chi phí logistics và hạ tầng đô thị tạo áp lực ngày càng lớn.

Trong bối cảnh đó, bước sang giai đoạn 2026-2030, Hà Nội đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân đạt hai con số. Để hiện thực hóa khát vọng này, thành phố không thể tiếp tục đi theo lối mòn cũ. Việc tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng sâu hơn, chất lượng hơn, lấy tri thức và công nghệ làm động lực sản xuất trung tâm đã trở thành mệnh lệnh cấp bách.

Hà Nội xác định chuyển đổi số và phát triển khoa học - công nghệ là động lực trọng tâm, nguồn lực sản xuất mới. Ảnh: PV

Với lợi thế vượt trội là nơi tập trung hơn 70% tiềm lực khoa học - công nghệ toàn quốc, hàng trăm trường đại học, viện nghiên cứu cùng lực lượng trí thức đông đảo, Hà Nội hội đủ điều kiện để trở thành "trái tim" đổi mới sáng tạo của cả nước. Vấn đề cốt lõi đặt ra cho chính quyền Thủ đô lúc này là làm sao chuyển hóa tri thức thành lực lượng sản xuất trực tiếp, chuyển biến các đề tài nghiên cứu trong thư viện thành giá trị gia tăng trên thị trường.

Muốn khoa học, công nghệ và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực then chốt, trước hết phải có một hành lang pháp lý đủ rộng và linh hoạt để "cởi trói" cho các sáng kiến. Hà Nội đã định hình tư duy phát triển thể chế theo logic "thí điểm - tổng kết - luật hóa".

Điểm tựa thể chế quan trọng nhất chính là Luật Thủ đô sửa đổi cùng hệ thống các nghị quyết chuyên đề được ban hành nhằm triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Thành phố đã đi đầu trong việc ban hành cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các công nghệ, sản phẩm và mô hình kinh doanh mới; thành lập các Quỹ đầu tư mạo hiểm; áp dụng cơ chế khoán sản phẩm đến cùng trong nghiên cứu khoa học và tạo hành lang pháp lý thuận lợi để thương mại hóa tài sản trí tuệ.

Trụ cột tăng trưởng mới

Sự đột phá về mặt thể chế đã tạo làn sóng chuyển dịch nguồn lực xã hội. Thay vì chỉ phụ thuộc vào vốn ngân sách, Hà Nội thúc đẩy mạnh mẽ sự hợp tác theo mô hình "Ba nhà": Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp. Sự chủ động kết nối giữa chính quyền thành phố, các trường đại học lớn và các tập đoàn công nghệ hàng đầu đã hình thành nên những trung tâm xuất sắc về trí tuệ nhân tạo, thiết kế vi mạch, công nghệ sinh học ngay trên địa bàn. Đây chính là những "hạt nhân" kích hoạt hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo vận hành theo chuẩn mực quốc tế.

Nói đến động lực tăng trưởng mới không thể không nhắc đến chuyển đổi số - chiếc "chìa khóa" giúp tối ưu hóa mọi nguồn lực xã hội và nâng cao năng suất lao động.

Tại Hà Nội, chuyển đổi số không dừng lại ở việc số hóa tài liệu hay cung cấp dịch vụ công trực tuyến, mà đã đi sâu vào cải cách toàn bộ cấu trúc vận hành của nền kinh tế. Hạ tầng số được đầu tư đi trước một bước với Trung tâm dữ liệu chính thành phố, mạng 5G phủ sóng toàn bộ các khu công nghiệp, khu công nghệ cao và khu vực trung tâm.

Kinh tế số đang trở thành trụ cột gia tăng giá trị nhanh nhất của Thủ đô, phấn đấu đạt tỷ trọng 40% GRDP vào năm 2030. Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, tài chính số và các nền tảng logistics thông minh không chỉ giúp giảm chi phí giao dịch mà còn mở ra những không gian kinh doanh hoàn toàn mới.

Song song với chuyển đổi số, việc phát triển các không gian đổi mới sáng tạo tập trung đang tạo ra những cực tăng trưởng có tính lan tỏa. Đơn cử như khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Sau khi được bàn giao toàn diện về Hà Nội quản lý đang bứt phá trở thành "thung lũng công nghệ" của cả nước. Sự hội tụ của các doanh nghiệp, các tập đoàn đa quốc gia và các doanh nghiệp khởi nghiệp tại Hòa Lạc, kết hợp với Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia và hệ thống không gian đổi mới sáng tạo tại các địa phương, đang tạo thành một mạng lưới kết nối chặt chẽ.

Chính nhờ sự kết hợp này, chỉ số Năng suất nhân tố tổng hợp, thước đo phản ánh hiệu quả sử dụng nguồn lực nhờ tiến bộ công nghệ của Hà Nội được dự báo sẽ đóng góp tới 57% vào tăng trưởng kinh tế đến năm 2030. Con số này là minh chứng rõ nhất cho thấy chất lượng tăng trưởng của Thủ đô đang được cải thiện từ gốc.

Liên quan đến tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, Viện trưởng Phát triển Công nghệ tiên tiến - Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia-Bộ Khoa học và công nghệ Nguyễn Huy Công cho biết đổi mới sáng tạo đã trở thành động lực tăng trưởng cốt lõi, có vai trò quyết định đối với năng lực cạnh tranh của quốc gia và từng địa phương. Một trong những trụ cột quan trọng là xây dựng, phát triển và vận hành hệ thống mạng lưới các trung tâm đổi mới sáng tạo từ trung ương tới địa phương.

Hà Nội đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại, hướng tới xây dựng chính quyền số và đô thị thông minh giai đoạn mới Ảnh: PV

Những trung tâm này không chỉ kết nối Nhà nước-Nhà trường-Doanh nghiệp mà còn phải trở thành “bệ phóng” thương mại hóa công nghệ, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao và giải quyết trực tiếp các bài toán phát triển kinh tế-xã hội đặc thù của từng vùng, miền.

Định hướng chiến lược đã rõ, nhưng để biến tầm nhìn thành kết quả kinh tế đo đếm được, nguồn lực tài chính và phương thức thực thi đóng vai trò quyết định. Thành phố đã thể hiện sự cam kết mạnh mẽ khi phân bổ nguồn ngân sách kỷ lục cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tuy nhiên, ngân sách nhà nước chỉ đóng vai trò "vốn mồi" để kích hoạt nguồn vốn tư nhân. Bằng các chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ mặt bằng và bảo hộ sở hữu trí tuệ, Hà Nội đang tạo ra môi trường đầu tư hấp dẫn để thu hút các dòng vốn FDI thế hệ mới - những dự án gắn liền với chuyển giao công nghệ cao, xanh và sạch.

Bên cạnh đó, bài toán nhân lực chất lượng cao cũng đang được giải quyết bằng các cơ chế đãi ngộ đặc thù. Hà Nội không chỉ trải thảm đỏ đón các chuyên gia, nhà khoa học quốc tế và kiều bào về làm việc, mà còn đặt hàng trực tiếp các cơ sở đào tạo trên địa bàn chuẩn bị nguồn nhân lực trong các lĩnh vực mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây và công nghệ sinh học.

Con đường phía trước để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số liên tục trong giai đoạn 2026-2030 chắc chắn sẽ chịu không ít áp lực từ sự biến động của kinh tế thế giới và những thách thức nội tại của một đô thị đặc biệt. Thế nhưng, với việc chủ động lựa chọn mô hình phát triển dựa trên tri thức và công nghệ, Hà Nội đã đi đúng xu thế phát triển của thời đại.

Đổi mới sáng tạo không phải là một khẩu hiệu, mà là một quá trình liên tục hành động, thử nghiệm và vượt qua các giới hạn. Sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và đội ngũ trí thức chính là sức mạnh nội sinh để Hà Nội không chỉ đạt được những số liệu tăng trưởng ấn tượng, mà còn vươn mình trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo có tầm ảnh hưởng trong khu vực - một Thủ đô văn minh, hiện đại, xanh và thông minh đúng như kỳ vọng của nhân dân cả nước.

Thanh Huyền