Giảm hình phạt tử hình theo lộ trình, phù hợp với điều kiện thực tiễn

Theo đó, 4 tội danh giữ lại hình phạt tử hình gồm: Tội phản bội Tổ quốc, tội giết người, tội khủng bố và tội sản xuất trái phép chất ma túy.

Phát biểu tại tọa đàm trao đổi thông tin về các dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo trình Quốc hội khóa XVI tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất do Cục Truyền thông Công an nhân dân tổ chức chiều ngày 26/8, nhiều ý kiến đã bày tỏ sự đồng tình, ủng hộ với nội dung dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) về việc bỏ hình phạt tử hình tại 6 tội danh, giữ lại hình phạt tử hình tại 4 tội danh.

Thượng tá, TS Nguyễn Văn Niên, Phó Trưởng Khoa Luật, Học viện Cảnh sát nhân dân khẳng định, chính sách nhân đạo của Đảng và Nhà nước đã được thể hiện rõ nét trong các quy định tại dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) lần này trong đó việc giảm hình phạt tử hình là thể hiện rõ nét nhất. Qua tiếp xúc, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu đã đánh giá cao cơ quan chủ trì soạn thảo mạnh dạn quyết liệt không áp dụng hình phạt tử hình đối với 6 tội danh, giữ lại ở 4 tội danh. Bên cạnh đó, việc sửa đổi này còn phù hợp với các công ước liên của Liên hợp quốc mà Việt Nam là thành viên.

Đại tá Ngô Đức Thắng trao đổi với phóng viên báo chí tại tọa đàm về nội dung dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Tại tọa đàm, lý giải về đề xuất này của Bộ Công an, Đại tá Ngô Đức Thắng, Phó Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp cho biết, chính sách chung của Đảng và Nhà nước ta là giảm hình phạt tử hình tiến tới bỏ hình phạt tử hình. Tuy nhiên, việc giảm hình phạt tử hình phải có lộ trình và phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh thực tiễn đất nước trong từng giai đoạn. Đồng thời, có sự đánh giá kỹ lưỡng, khoa học, thực tiễn và tham khảo kinh nghiệm quốc tế.

Đại tá Ngô Đức Thắng cho biết, Bộ luật Hình sự năm 1985 có 44 tội danh có hình phạt tử hình, Bộ luật Hình sự năm 1999 có 29 tội danh có hình phạt tử hình, Bộ luật Hình sự năm 2009 còn 22 tội danh có hình phạt tử hình, Bộ luật Hình sự năm 2015 còn 18 tội danh có hình phạt tử hình; lần sửa đổi, bổ sung năm 2025 chỉ còn 10 tội danh có hình phạt tử hình. Và lần này, tại dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) còn 4 tội danh có hình phạt tử hình. Tham khảo kinh nghiệm quốc tế, hiện có khoảng 50 quốc gia trên thế giới còn áp dụng hình phạt tử hình.

Theo Đại tá Ngô Đức Thắng, 4 tội danh giữ lại hình phạt tử hình đều là những tội danh tàn ác nhất trong đó 3 tội liên quan trực tiếp đến tính mạng con người, 1 tội tuy không liên quan trực tiếp nhưng hủy hoại giống nòi và hậu quả tác hại khôn lường.

Thượng tá, TS Nguyễn Văn Niên trao đổi với phóng viên báo chí tại tọa đàm về đề xuất giảm hình phạt tử hình của dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Về mặt nhận thức, nhiều người tin rằng hình phạt càng nặng thì tính răn đe càng cao. Hình phạt tử hình có tính răn đe vượt trội. Tuy nhiên, thực tế đấu tranh tội phạm cho thấy hình phạt tử hình không phải là yếu tố quyết định để khẳng định việc còn hình phạt tử hình sẽ không còn tội phạm. Bên cạnh đó, hình phạt cao có tính răn đe, phòng ngừa tội phạm cao nhưng không đồng nghĩa với việc chỉ có yếu tố này quyết định tình hình tội phạm. Thực tế, tội mua bán trái phép chất ma túy, tội vận chuyển trái phép chất ma túy có hình phạt tử hình nhưng tình hình các loại tội phạm này vẫn diễn ra hết sức phức tạp.

Dưới góc độ nhân văn, Thượng tá, TS Nguyễn Văn Niên bày tỏ sự tâm đắc với ý kiến của Đại biểu Quốc hội Thích Thanh Quyết: Việc giữ lại con đường sống cho phạm nhân chính là tạo ra một khoảng thời gian cần thiết để họ sám hối, nhận thức được tội lỗi của bản thân và cải tạo. Điều này hoàn toàn phù hợp với xu hướng nhân đạo hóa chính sách hình sự của Đảng, Nhà nước và các công ước quốc tế về quyền dân sự, chính trị mà Việt Nam là thành viên. Việc đề xuất giảm từ 10 tội danh xuống còn giữ lại 4 tội danh có hình phạt tử hình trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) là kết quả của sự cân nhắc khoa học kỹ lưỡng. Đây đều là các tội phạm đặc biệt nguy hiểm xâm phạm trực tiếp đến vận mệnh quốc gia, tính mạng con người hoặc có tính chất hủy hoại giống nòi, có tổ chức rất cao.

Nguyễn Hương-Phạm Huyền