Bộ trưởng Lương Tam Quang giải trình trước băn khoăn của đại biểu Quốc hội về bỏ tử hình với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang giải trình trước Quốc hội (Ảnh: Quang Vinh)

Ngày 23/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Phát biểu giải trình trước các ý kiến đại biểu Quốc hội đặt ra, Đại tướng Lương Tam Quang, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, tại phiên thảo luận Tổ ngày 20/8 có 85 đại biểu Quốc hội phát biểu, và 714 ý kiến tham gia đóng góp vào dự thảo Bộ Luật. Trên cơ sở các ý kiến của các vị đại biểu, cơ quan chủ trì soạn thảo đã có báo cáo tiếp thu, giải trình bước đầu gửi Quốc hội.

Tiếp thu, giải trình làm rõ một số nội dung chính được các vị đại biểu Quốc hội phát biểu trong sáng 23/8, về mở rộng trách nhiệm hình sự đối với hành vi chuẩn bị phạm tội, ông Lương Tam Quang cho biết, đa số đại biểu tán thành việc yêu cầu tăng cường phòng ngừa hình sự từ xa, nhưng đề nghị phải hết sức thận trọng khi xử lý hình sự hành vi ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội.

Cơ quan chủ trì soạn thảo thống nhất cao, xin tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu và tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện theo nguyên tắc: Chỉ xử lý hình sự ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội đối với những hành vi nguy hiểm cho xã hội, có căn cứ rất rõ ràng, đủ điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự nhằm ngăn chặn những hậu quả mà nếu không xử lý kịp thời sẽ gây thiệt hại rất nghiêm trọng cho xã hội.

Về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, một số ý kiến đề nghị cần quy định chặt chẽ điều kiện chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân, phân định rõ trách nhiệm của pháp nhân và cá nhân; cần rà soát, cân nhắc khi mở rộng phạm vi trách nhiệm hình sự của pháp nhân đối với từng loại tội danh.

Liên quan đến vấn đề trên, Bộ trưởng Bộ Công an cho hay, việc mở rộng phạm vi trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa tội phạm, khắc phục hậu quả và tạo môi trường đầu tư, kinh doanh bình đẳng, lành mạnh. Trong quá trình chỉnh lý, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục tiếp thu ý kiến của các đại biểu, rà soát kỹ để bổ sung, hoàn thiện dự thảo bộ luật.

Về quy định loại trừ trách nhiệm hình sự đối với trường hợp thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, phòng chống tội phạm theo Điều 26a, một số ý kiến của các đại biểu cho rằng cần mở rộng phạm vi đối với những người thực hiện nhiệm vụ này, không nên bó hẹp phạm vi người trong lực lượng vũ trang. Phạm vi thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh hoặc phòng chống tội phạm là quá rộng.

Về nội dung này, theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, đây là những nội dung được xây dựng trên cơ sở thể chế hóa quan điểm chỉ đạo tại Đề án về cơ chế bảo vệ cán bộ, chiến sĩ thuộc lực lượng vũ trang nhân dân trong thực thi nhiệm vụ đã được cơ quan có thẩm quyền cho ý kiến. Theo đó, không mở rộng phạm vi áp dụng của điều này, do hoạt động quốc phòng, an ninh và đấu tranh phòng chống tội phạm là những hoạt động có tính đặc thù, tính chất nguy hiểm; đòi hỏi người thực hiện nhiệm vụ phải được đào tạo, huấn luyện bài bản, tuân thủ các quy trình, quy định nghiêm ngặt. Cho nên việc mở rộng phạm vi này sẽ dẫn tới nguy cơ lạm dụng quy định này để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Về các quy định tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, một số ý kiến đại biểu cho rằng phạm vi về các điều kiện còn rộng, định tính, có thể dẫn đến không thống nhất khi triển khai thực hiện. Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ rà soát quy định về điều kiện tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với những tội danh cụ thể trong dự thảo Bộ Luật để phù hợp với quy định tại các nghị quyết đặc thù về xử lý vi phạm trong một số lĩnh vực.

Trước ý kiến của một số đại biểu còn băn khoăn và đề nghị cân nhắc, đánh giá việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, đặc biệt là đối với tội mua bán trái phép chất ma tuý, và tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình để bảo đảm chính sách khoan hồng của Đảng và tính nhân văn của pháp luật hình sự. Đây cũng là xu hướng chung trong chính sách pháp luật hình sự của nhiều quốc gia trên thế giới.

“Dự thảo Bộ Luật đề xuất thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình nhằm tạo cơ chế thuận lợi để nâng cao vị thế của Việt Nam trong hoạt động tương trợ tư pháp hình sự. Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ rà soát kỹ hơn, phù hợp với thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm và áp dụng pháp luật, để đề nghị mức hình phạt cao nhất đối với các tội danh này”, ông Lương Tam Quang cho hay.

 Về việc bổ sung tội danh mới và hành vi phạm tội mới, một số ý kiến đại biểu Quốc hội đề nghị đánh giá kỹ lưỡng, thận trọng việc bổ sung các tội danh và các hành vi phạm tội mới. Về vấn đề này, theo Bộ trưởng Bộ Công an, dự thảo Bộ Luật trình Quốc hội lần này có bổ sung một số tội danh mới nhưng do yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm, nhất là đối với tội phạm sử dụng công nghệ cao, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tập hợp và kết cấu lại các điều Luật hiện có thành những điều luật mới để đảm bảo hệ thống không chồng chéo và dễ áp dụng trong thực tiễn, không hình sự hóa các quan hệ kinh tế, dân sự. Việc bổ sung một số tội danh mới nhằm phù hợp với các dự án Luật dự kiến được Quốc hội thông qua như: tội phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; một số tội danh để phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Sau buổi thảo luận tại hội trường, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan, bộ, ngành, địa phương tiến hành rà soát; tiếp tục tiếp nhận và sẽ tiếp thu tối đa ý kiến của các vị đại biểu để hoàn thiện dự thảo Bộ Luật trình Quốc hội xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ Hai.

Anh Vũ - Việt Thắng - Quang Vinh