Đại tướng Lương Tam Quang trình Quốc hội dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi)

Sáng 20/8, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an thừa ủy quyền của Thủ tướng trình Quốc hội dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Dự thảo gồm 3 phần, 25 chương và 415 điều. So với Bộ luật Hình sự hiện hành, dự thảo bỏ 8 điều, bổ sung 14 điều mới, sửa đổi 301 điều và giữ nguyên 100 điều.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an

Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, dự thảo bổ sung quy định về nhóm tội phạm có tổ chức, đồng thời bổ sung tội thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm có tổ chức.

Dự thảo cũng bổ sung 9 tội danh mới và đưa một số hành vi khách quan mới vào cấu thành các tội danh hiện hành. Một số tội danh được bỏ, gộp hoặc tách nhằm bảo đảm tinh gọn, thống nhất và phân hóa trách nhiệm hình sự phù hợp với bản chất, vai trò, mức độ nguy hiểm của từng nhóm hành vi.

Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình. Theo Đại tướng Lương Tam Quang, dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với 6 tội, chỉ giữ lại hình phạt tử hình tại 4 tội gồm: Phản bội Tổ quốc; giết người; khủng bố và sản xuất trái phép chất ma túy.

Chính phủ cũng đề xuất cơ bản tăng gấp đôi mức phạt tiền và mức định lượng bằng tiền trong cấu thành định tội, định khung hình phạt tại các tội danh. Phạm vi áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ tại khung hình phạt cơ bản được mở rộng đối với 10 tội danh.

Dự thảo mở rộng phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự trong hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm và áp dụng công nghệ mới; thử nghiệm có kiểm soát công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới phục vụ phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và đấu tranh phòng, chống tội phạm của lực lượng vũ trang cũng được đề xuất mở rộng.

Không để chính sách khoan hồng bị lợi dụng

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, cơ quan này tán thành sự cần thiết sửa đổi cơ bản, toàn diện Bộ luật Hình sự.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu

Ủy ban tán thành việc bổ sung quy định tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự đối với hành vi vi phạm, gây thiệt hại về kinh tế nhưng nhằm mục đích phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; không có hành vi tham nhũng và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát các lĩnh vực liên quan để quy định cụ thể những tội danh được áp dụng chính sách khoan hồng, thay vì áp dụng với tất cả tội phạm. Quy định phải bảo đảm không bị lợi dụng để hợp thức hóa các sai phạm về kinh tế.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành chủ trương tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình. Song, nhiều thành viên Ủy ban đề nghị cân nhắc thận trọng việc bỏ án tử hình đối với các tội mua bán trái phép chất ma túy, hiếp dâm người dưới 16 tuổi, chống loài người và tội phạm chiến tranh.

Theo ông Phan Chí Hiếu, việc sửa đổi cần tránh gây tác động bất lợi đến hiệu quả răn đe, phòng ngừa và xử lý tội phạm; đồng thời phải được xem xét trong tương quan về tính chất nguy hiểm của từng tội danh cũng như hiệu quả tổng thể của các biện pháp phòng, chống tội phạm đặc biệt nguy hiểm.

Chính phủ đề nghị Quốc hội cho ý kiến về dự thảo luật tại kỳ họp này và xem xét thông qua tại kỳ họp thứ hai vào tháng 10. Bộ luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Thành Huế

Phạm Hải