Dự kiến không còn 3 Bộ quản lý một 'mâm cơm', sẽ siết khâu hậu kiểm

Chiều 31/7, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã tổ chức hội nghị xin ý kiến đóng góp cho dự thảo Luật An toàn thực phẩm. Hội nghị tập trung thảo luận về việc thống nhất đầu mối quản lý nhà nước và đổi mới phương thức kiểm tra an toàn thực phẩm.

Một đầu mối quản lý thống nhất

Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm Chu Quốc Thịnh cho biết, Luật An toàn thực phẩm hiện hành quy định Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Bộ Công Thương phối hợp với các địa phương để quản lý công tác an toàn thực phẩm. Việc phân chia này đôi khi tạo ra những khoảng trống hoặc chồng chéo trong quá trình triển khai thực tế.

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm lần này đề xuất Bộ Y tế là cơ quan chịu trách nhiệm đầu mối trong quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm; các bộ, ngành liên quan và UBND các cấp sẽ chịu trách nhiệm phối hợp chặt chẽ trong quá trình triển khai thực hiện.

TS Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm thông tin với báo chí bên lề hội nghị. Ảnh: N. Huyền

Sau khi đề án được Bộ Chính trị thông qua, các quy định chi tiết về chức năng, nhiệm vụ của các bộ, ngành liên quan cũng như UBND các cấp sẽ được thể hiện trong nghị định hướng dẫn.

Theo ông Thịnh, quan điểm chung của dự thảo là xây dựng một hệ thống quản lý thống nhất, xuyên suốt từ trung ương đến địa phương. Trong mô hình mới, các bộ, ngành vẫn giữ trách nhiệm trong lĩnh vực được phân công chuyên môn, trong khi chính quyền địa phương giữ vai trò quan trọng trong việc quản lý, giám sát an toàn thực phẩm trực tiếp trên thị trường.

Đổi mới phương thức hậu kiểm

Theo Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, một trong những điểm đột phá của dự thảo luật lần này là đổi mới phương thức hậu kiểm. Thay vì chỉ tập trung kiểm tra theo cách truyền thống vốn còn nhiều hạn chế, cơ quan quản lý sẽ xây dựng cơ chế hậu kiểm dựa trên dữ liệu số và phân tích nguy cơ.

Dự thảo đưa ra các hình thức hậu kiểm bao gồm hậu kiểm đột xuất và theo kế hoạch, quy định cụ thể nội dung, phương thức thực hiện cho từng trường hợp.

Hoạt động hậu kiểm sẽ ứng dụng dữ liệu số để phân tích nguy cơ tiềm ẩn. Từ đó, cơ quan chức năng có thể chủ động phòng ngừa sự cố mất an toàn thực phẩm thay vì chỉ thụ động xử lý khi sự cố đã xảy ra.

Theo định hướng này, dữ liệu sẽ trở thành một công cụ quan trọng giúp cơ quan quản lý xác định chính xác nhóm sản phẩm, cơ sở sản xuất - kinh doanh hoặc khu vực có nguy cơ cao. Điều này giúp tập trung nguồn lực kiểm tra đúng trọng tâm, trọng điểm, thay vì kiểm tra dàn trải gây lãng phí nguồn lực và phiền hà cho doanh nghiệp.

Khâu hậu kiểm an toàn thực phẩm sẽ được siết chặt hơn.

Cùng với đó, vai trò của hệ thống kiểm nghiệm nhà nước sẽ được nâng cao một cách toàn diện, nhằm tăng cường năng lực giám sát chất lượng thực phẩm lưu thông trên thị trường.

Góp ý về nội dung này, bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM, cho rằng khi đã xác định hậu kiểm quan trọng hơn tiền kiểm thì dự thảo luật cần phải quy định cụ thể hơn.

“Tiền kiểm kỹ đến bao nhiêu đi chăng nữa nhưng hậu kiểm không tương xứng thì sẽ không có hiệu quả”, bà Lan nói.

Do đó, bà Lan kiến nghị công tác hậu kiểm cần được quy định cụ thể trong luật khi hiện nay không còn lực lượng thanh tra chuyên ngành, chỉ còn kiểm tra. Lực lượng kiểm tra an toàn thực phẩm gặp nhiều khó khăn về nhân lực, biên chế và thẩm quyền trong khi áp lực từ người dân và cấp trên luôn đặt ra yêu cầu phải bảo đảm thực phẩm an toàn.

Bà Lan đề xuất cần có những biện pháp kiểm tra hữu hiệu hơn, đồng thời phải làm rõ thẩm quyền xử lý của lực lượng thực thi.

N. Huyền