Sửa Luật An toàn thực phẩm: Chuyển mạnh sang hậu kiểm, quản lý theo nguy cơ và chuỗi cung ứng

Hoàn thiện dự thảo Luật với 4 nhóm chính sách trọng tâm

Chiều 31/7, Bộ Y tế tổ chức cuộc họp về tiến độ xây dựng dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối từ điểm cầu Bộ Y tế tới hàng trăm điểm cầu Sở Y tế, Sở An toàn thực phẩm các địa phương, các đơn vị chuyên ngành và các tổ chức quốc tế.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp. Ảnh: Trần Minh

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên chủ trì cuộc họp tại điểm cầu Bộ Y tế. Tham dự tại đây có nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Bá Thủy và đại diện lãnh đạo các Vụ, Cục, Viện liên quan của Bộ Y tế; đại diện các bộ, ngành, thành viên tổ soạn thảo.

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên cho biết Bộ Y tế đã tiếp thu, tổng hợp đầy đủ ý kiến góp ý của các bộ, ngành như Bộ Nội vụ, Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các thành viên Chính phủ để tiếp tục hoàn thiện dự thảo trước khi trình cấp có thẩm quyền.

Sau quá trình rà soát, chỉnh lý, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) hiện được xây dựng với quy mô dự kiến gồm 8 chương, 71 điều. Tuy nhiên, đây mới là phương án dự thảo và sẽ tiếp tục được hoàn thiện trong quá trình lấy ý kiến.

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) lần này tập trung vào 4 nhóm chính sách trọng tâm nhằm đổi mới toàn diện công tác quản lý an toàn thực phẩm. Ảnh: Trần Minh

Theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, dự thảo luật lần này tập trung vào 4 nhóm chính sách trọng tâm nhằm đổi mới toàn diện công tác quản lý an toàn thực phẩm.

Trước hết là quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo toàn bộ chuỗi cung ứng, thay vì quản lý riêng lẻ từng công đoạn như trước đây. Cách tiếp cận này nhằm kiểm soát rủi ro xuyên suốt từ sản xuất, chế biến, lưu thông đến tiêu dùng.

Nhóm chính sách thứ hai là cải cách phương thức quản lý và cơ chế kiểm tra thực phẩm, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm quản lý chất lượng.

Nhóm chính sách thứ ba hướng tới đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về an toàn thực phẩm có tính liên thông giữa các bộ, ngành và địa phương.

Nhóm chính sách cuối cùng tập trung nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và loại hình cung cấp suất ăn tập thể, đáp ứng yêu cầu thực tiễn khi các mô hình kinh doanh thực phẩm ngày càng đa dạng.

Thảo luận tại cuộc họp, đại diện nhiều tổ chức quốc tế như Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp quốc (FAO), Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (USABC), Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham)... cùng lãnh đạo Sở An toàn thực phẩm, Sở Y tế nhiều địa phương đều đánh giá cao định hướng sửa đổi của dự thảo và ghi nhận tinh thần cầu thị, tích cực tiếp thu ý kiến của Tổ soạn thảo.

TS.Dược sĩ Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết một trong những điểm đột phá của dự thảo luật là đổi mới phương thức hậu kiểm. Ảnh: Trần Minh

Hậu kiểm thông minh và quản lý thống nhất là những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm

Theo TS.Dược sĩ Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), một trong những điểm đột phá của dự thảo luật là đổi mới phương thức hậu kiểm.

Thay vì chỉ kiểm tra theo cách truyền thống, cơ quan quản lý sẽ xây dựng cơ chế hậu kiểm dựa trên dữ liệu số và phân tích nguy cơ. Dự thảo quy định các hình thức hậu kiểm, gồm hậu kiểm theo kế hoạch và hậu kiểm đột xuất, đồng thời quy định rõ nội dung và phương thức thực hiện.

Đáng chú ý, hậu kiểm sẽ được triển khai theo hướng "thông minh", sử dụng dữ liệu để phân tích nguy cơ, qua đó chủ động phòng ngừa sự cố thay vì chỉ xử lý khi sự cố đã xảy ra.

Các điểm cầu tham dự hội thảo. Ảnh: Trần Minh

Theo định hướng này, dữ liệu sẽ trở thành công cụ quan trọng giúp cơ quan quản lý xác định nhóm sản phẩm, cơ sở hoặc khu vực có nguy cơ cao để tập trung nguồn lực kiểm tra, thay vì kiểm tra dàn trải như trước.

Bên cạnh đó, vai trò của hệ thống kiểm nghiệm nhà nước cũng sẽ được nâng cao nhằm tăng cường năng lực giám sát thực phẩm lưu thông trên thị trường.

Từ điểm cầu TP Hồ Chí Minh, bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP Hồ Chí Minh, đánh giá cao dự thảo khi hướng tới thống nhất quản lý an toàn thực phẩm từ trung ương đến địa phương và chuyển mạnh từ quản lý theo vụ việc sang quản lý dựa trên nguy cơ và theo chuỗi.

Theo bà, quản lý theo chuỗi và theo nguy cơ chỉ có thể phát huy hiệu quả khi có một đầu mối quản lý thống nhất.

"Quản lý theo chuỗi và theo nguy cơ chỉ có thể thực hiện hiệu quả khi có một cơ quan quản lý đầu mối thống nhất. Nếu khi xảy ra vấn đề vẫn phải để cơ quan này bàn với cơ quan kia, xác định lại nhiệm vụ, trách nhiệm của nhau thì rất khó thực hiện", bà Phong Lan nêu quan điểm.

Các đại biểu thảo luận trực tiếp và trực tuyến. Ảnh: Trần Minh

Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP Hồ Chí Minh cũng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của hậu kiểm. Theo bà, nếu xác định hậu kiểm quan trọng hơn tiền kiểm thì dự thảo luật cần có các quy định đủ mạnh để tăng cường hoạt động này, đồng thời giảm bớt những thủ tục không cần thiết ở khâu tiền kiểm.

Đại diện Sở Y tế Hà Nội cũng bày tỏ thống nhất với định hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Theo đơn vị này, dự thảo cần quy định rõ hơn trách nhiệm trong công tác hậu kiểm nhằm bảo đảm việc cấp phép luôn gắn với cơ chế giám sát hiệu quả sau cấp phép; đồng thời tiếp tục rà soát các quy định liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm để bảo đảm tính thống nhất khi triển khai trong thực tiễn.

Từ điểm cầu TP Cần Thơ, đại diện Sở Y tế Cần Thơ cho rằng dự thảo cần làm rõ hơn trách nhiệm pháp lý đối với các chủ thể trong chuỗi sản xuất, kinh doanh thực phẩm, nhất là đối với thực phẩm chức năng, phụ gia thực phẩm và các trường hợp xảy ra sự cố mất an toàn thực phẩm.

Đại diện của Sở Y tế TP Cần Thơ cũng nhấn mạnh thêm, cần quy định cụ thể chủ thể chịu trách nhiệm khi sản phẩm không bảo đảm chất lượng đã được đưa ra thị trường nhằm tránh chồng chéo trách nhiệm và bảo vệ tốt hơn quyền lợi người tiêu dùng.

Quang cảnh cuộc họp tại điểm cầu Bộ Y tế. Ảnh: Trần Minh

Thái Bình/Ảnh: Trần Minh