Dòng vốn từ Trung Đông đang đầu tư kinh doanh ở Việt Nam thế nào?

Tỷ trọng đầu tư nhỏ, bối cảnh tác động lớn

Theo số liệu từ Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính, lũy kế đến ngày 31/1, nhà đầu tư Israel có 45 dự án có hiệu lực tại Việt Nam, tổng vốn hơn 155 triệu USD.

Trong khi đó, Iran không nằm trong số 153 quốc gia và vùng lãnh thổ hiện có dự án đầu tư còn hiệu lực tại Việt Nam.

Cục Đầu tư nước ngoài cho biết, năm nay triển vọng FDI toàn cầu được dự báo có phục hồi nhẹ nhưng đầy bất định. Tuy nhiên, đầu tư mới, mở rộng sản xuất nhiều khả năng vẫn trì trệ do sức ép từ căng thẳng địa chính trị, bất định chính sách và xu hướng phân mảnh kinh tế toàn cầu. Nếu không có những thay đổi để giảm bất ổn và tăng cường hợp tác quốc tế, dòng vốn đầu tư có nguy cơ tiếp tục tập trung vào một số ít khu vực và lĩnh vực (đặc biệt là công nghệ cao) thay vì tăng trưởng dàn trải.

Trao đổi với PV Tiền Phong, đại diện Cục Đầu tư nước ngoài cho biết, hiện còn quá sớm để đánh giá tác động của diễn biến địa chính trị đến dòng vốn đầu tư song phương. Diễn biến vẫn đang thay đổi nhanh, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục cập nhật, theo dõi sát tình hình.

PGS, TS. Nguyễn Thường Lạng - Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế quốc dân - nhận định, Trung Đông trong nhiều thập kỷ qua luôn được xem là “điểm nóng” của thế giới khi xung đột, bất ổn và căng thẳng địa chính trị diễn ra khá thường xuyên. Vì vậy, không chỉ Việt Nam mà nhiều quốc gia khác đã phần nào quen với việc khu vực này luôn tiềm ẩn rủi ro và cần có sự chuẩn bị về chính sách ứng phó.

Tuy nhiên, đợt leo thang căng thẳng lần này được đánh giá có mức độ nghiêm trọng hơn, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ lan rộng, ảnh hưởng tới quan hệ giữa các nước lớn và tạo sức ép đáng kể lên kinh tế toàn cầu. Nếu xung đột mở rộng, thương mại quốc tế, dòng đầu tư và chuỗi cung ứng hàng hóa toàn cầu đều có thể bị gián đoạn, trong đó Việt Nam khó tránh khỏi tác động nhất định.

Ngày 3/3, khủng hoảng ở Trung Đông đã bước sang ngày thứ 4 với hàng loạt diễn biến căng thẳng giữa Mỹ và Israel với Iran.

Dù vậy, do khoảng cách địa lý xa Trung Đông nên ảnh hưởng trước mắt đối với Việt Nam không quá lớn. Tuy nhiên, yếu tố đáng lo ngại nhất là thị trường dầu mỏ. Nếu nguồn cung dầu bị gián đoạn, giá dầu thế giới có thể tăng mạnh, kéo theo giá xăng dầu trong nước tăng theo. Điều này sẽ gây áp lực lên lạm phát, chi phí vận tải và chi phí sản xuất, từ đó ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Bên cạnh đó, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam sang một số thị trường như Israel, UAE hay Ả Rập Xê Út cũng có thể gặp khó khăn do rủi ro vận chuyển và tâm lý thị trường. Các tuyến hàng hải đi qua khu vực nhạy cảm có nguy cơ tăng chi phí bảo hiểm, làm chi phí logistics gia tăng.

Giá dầu và lạm phát - rủi ro lớn nhất trong ngắn hạn

Cùng với những thách thức đặt ra, ở góc nhìn khác, PGS, TS. Nguyễn Thường Lạng nhấn mạnh, đây cũng có thể là cơ hội để những quốc gia với môi trường chính trị ổn định như Việt Nam thu hút thêm dòng vốn đầu tư.

“Xung đột tại Trung Đông không đồng nghĩa với việc tiềm lực kinh tế của các bên tham gia lập tức suy giảm. Các nền kinh tế lớn vẫn sở hữu nguồn lực tài chính đáng kể và có xu hướng đa dạng hóa địa bàn đầu tư nhằm phân tán rủi ro. Nếu biết tận dụng, Việt Nam hoàn toàn có thể biến thách thức toàn cầu thành cơ hội cho mình”, ông Lạng phân tích và nói thêm, khi điều kiện quốc tế thuận lợi trở lại, những quốc gia chuẩn bị tốt từ sớm sẽ có lợi thế trong thu hút dòng vốn và phân khúc du lịch chất lượng cao.

PGS, TS. Nguyễn Thường Lạng cũng nhấn mạnh yêu cầu đa dạng hóa quan hệ kinh tế đối ngoại, tăng cường kết nối với các đối tác chiến lược để giảm phụ thuộc vào một số thị trường nhất định. Việc Việt Nam đã ký Hiệp định Thương mại tự do với Israel (VIFTA) được xem là nền tảng quan trọng để thúc đẩy thương mại, đầu tư song phương và mở rộng dư địa hợp tác trong thời gian tới.

Ông Nghiêm Sỹ Tiến - chuyên viên chiến lược đầu tư, Chứng khoán KBSV - nhận định, tình hình leo thang chiến sự tại Trung Đông sẽ không có ảnh hưởng trực tiếp lên kinh tế Việt Nam do tỷ trọng xuất nhập khẩu và vốn đầu tư FDI đến từ 2 quốc gia trên là khá nhỏ.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam với Israel vào khoảng 3 tỷ USD trong 2 năm gần nhất (tương ứng khoảng 0,4% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam), còn với Iran là rất nhỏ và không có dữ liệu thống kê. Ngoài ra, tỷ trọng vốn đầu tư FDI của Việt Nam từ cả 2 nước chưa chiếm đến 0,1%

Những tác động gián tiếp từ rủi ro lạm phát chi phí đẩy lên do áp lực giá năng lượng và chi phí vận tải sẽ cần được lưu ý. Tình hình bất ổn địa chính trị có thể thúc đẩy các nhà đầu tư tìm đến các tài sản trú ẩn an toàn (vàng, USD), nếu chỉ số USD Index tăng trở lại trong thời gian tới, gây áp lực lên tỷ giá.

Theo AP, ngày 3/3, xung đột giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran bước sang ngày thứ tư với mức độ leo thang mạnh. Liên minh Mỹ - Israel liên tiếp tiến hành nhiều đợt không kích nhằm vào hàng nghìn mục tiêu bên trong lãnh thổ Iran. Israel thậm chí tấn công trụ sở đài truyền hình quốc gia Iran và cảnh báo người dân Tehran sống gần khu vực này sơ tán. Đáp lại, Iran phóng loạt tên lửa lớn vào nhiều địa điểm tại Israel, trong đó có Jerusalem. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz, đe dọa nghiêm trọng nguồn cung dầu khí toàn cầu.

Việt Linh