'Lằn ranh đỏ' cho giá dầu giữa xung đột Trung Đông

Eo biển Hormuz và rủi ro gián đoạn nguồn cung

Giá dầu Brent khởi đầu năm nay quanh mức 60 đô la Mỹ/thùng, leo lên mức 70 vào tuần trước và tăng vọt lên 82 đô la/thùng, trước khi giảm trở lại xuống mức 76 vào giữa buổi sáng theo giờ châu Á vào ngày hôm qua, và phục hồi lên hơn 79 đô la/thùng vào sáng nay.

Với các đợt tấn công mới từ Mỹ và Israel nhắm vào Iran, cùng phản công của Iran vào một số quốc gia vùng Vịnh, nhiều lo ngại nổi lên rằng giá dầu Brent có thể tăng vọt lên mức 100 đô la/thùng.

Tuy nhiên, ông Heng Koon How, Trưởng Bộ phận Chiến lược Thị trường, Khối Nghiên cứu Thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB Singapore, cho rằng vẫn còn sớm để đưa ra dự báo vượt mốc 100 này, vì hiện tại thị trường năng lượng vẫn đang được cung ứng đầy đủ.

“Bối cảnh hiện nay hoàn toàn khác so với thời điểm Nga mở chiến dịch ở Ukraine hồi tháng 2-2022”, ông Heng bình luận. Giá dầu khi đó vượt lên mốc 100 đô la/thùng ngay lập tức, sau đó lập kỷ lục ngắn lên gần 140 đô la/thùng.

Hiện nay, kịch bản giá dầu sẽ phụ thuộc vào một “lằn rành đỏ” quan trọng, theo ông Heng. Đó là việc Iran chưa công khai tấn công các cơ sở năng lượng trong khu vực và cũng chưa trực tiếp tấn công các tàu chở dầu hoạt động trên vùng Vịnh. Nếu điều này xảy ra, nguồn cung năng lượng qua khu vực sẽ bị gián đoạn nghiêm trọng và có thể khiến giá dầu Brent tăng mạnh lên ngưỡng 100 đô la.

Theo ông Lê Nguyễn Nhật Chuyên, Chuyên viên nghiên cứu phân tích, Khối khách hàng Tổ chức, Công ty chứng khoán Maybank Investment Bank, hiện tại giá dầu đang phản ánh rủi ro về vận chuyển, nhưng khả năng xấu hơn cần theo dõi là rủi ro về nguồn cung khi các cơ sở lọc dầu trở thành mục tiêu. Chẳng hạn như ngày hôm qua IRAN có tấn công nhà máy lọc dầu dù có quy mô tương đối nhỏ.

“Thị trường đang chuyển dịch trạng thái từ lo ngại về rủi ro vận tải sang cảnh báo về rủi ro đứt gãy nguồn cung. Việc cơ sở lọc dầu Ras Tanura ở Saudi Arabia bị tấn công là một tín hiệu cho thấy các cơ sở hạ tầng năng lượng chiến lược đã nằm trong tầm ngắm”, ông Chuyên bình luận.

Những ẩn số của người trong cuộc

Bình luận với KTSG Online sáng nay, nhóm phân tích của Công ty chứng khoán Vietcap cũng nói thêm rằng rủi ro không chỉ nằm ở khâu vận chuyển mà còn liên quan trực tiếp tới nguồn cung, cho dù có thể nguồn cung suy giảm không phải lớn.

Theo đó, Iran hiện sản xuất khoảng 3% nguồn cung dầu toàn cầu, và trong bối cảnh xung đột leo thang, không chỉ dầu từ Iran mà cơ sở hạ tầng khai thác, xuất khẩu của một số quốc gia lân cận trong khu vực xung đột cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng, làm gia tăng lo ngại thiếu hụt nguồn cung ngắn hạn.

“Tuy nhiên, nếu các tranh chấp dần được kiểm soát, hoạt động khai thác và vận chuyển quay lại bình thường, thì yếu tố rủi ro sẽ được loại bỏ khỏi giá dầu”, nhóm phân tích Vietcap bình luận.

Theo ông Chuyên, mặc dù kịch bản cơ sở vẫn là sự leo thang trong tầm kiểm soát và tiến tới đàm phán cuối cùng, nhưng rủi ro về việc phong tỏa eo biển Hormuz là không thể loại trừ. Điều này sẽ phụ thuộc vào thời gian và mức độ nghiêm trọng của cuộc chiến, tức mục tiêu của các bên tham gia.

Cụ thể, với Mỹ và Israel, Tổng thống Trump đã ra tín hiệu rằng các mục tiêu quan trọng đã hoàn tất và tuyên bố công khai kỳ vọng căng thẳng sẽ hạ nhiệt trong vòng bốn tuần, cho thấy Washington không mặn mà với việc sa lầy vào một cuộc xung đột kéo dài.

Thứ hai là thái độ của người dân Iran đối với việc thay đổi ban lãnh đạo vẫn chưa rõ ràng, ảnh hưởng đến các lựa chọn quân sự tiếp theo của Iran.

Thứ ba là toan tính của Trung Quốc cũng đóng vai trò quyết định. Với tư cách là nhà nhập khẩu năng lượng lớn, Bắc Kinh phải cân nhắc giữa tổn thất do nguồn cung bị đứt gãy và mối quan hệ chiến lược với Tehran. Căng thẳng kéo dài sẽ thử thách khả năng phục hồi của Trung Quốc, trong khi Mỹ phải đối mặt với áp lực lạm phát, thách thức tái cấp vốn nợ chính phủ và các yêu cầu chính trị cấp bách trước thềm cuộc bầu cử tháng 11, nhà phân tích của Maybank bình luận.

Một yếu tố khác còn phụ thuộc vào khả năng cung ứng của các nhà nắm giữ dầu mỏ lớn trên thế giới. Trong cuối tuần trước, tại cuộc họp đã lên lịch, OPEC thông báo sẽ tăng sản lượng dầu thô thêm 206.000 thùng/ngày trong tháng 4. Trước khi căng thẳng tại Iran leo thang, dự báo đồng thuận chỉ kỳ vọng mức tăng 135.000.

Phản ứng này được xem là thận trọng, nhưng tổng cộng OPEC đã khôi phục khoảng 1,65 triệu thùng/ngày so với mức “cắt giảm tự nguyện” 2,2 triệu được triển khai từ năm 2023, cho thấy OPEC vẫn còn nhiều dư địa để can thiệp, theo ông Heng của UOB Singapore.

Dũng Nguyễn