Châu Á chịu 'cú sốc kép' khi eo biển Hormuz bị phong tỏa

Việc Iran phong tỏa Eo biển Hormuz đang gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu, trong đó châu Á được dự báo sẽ hứng chịu tác động nặng nề nhất.

Theo truyền thông Iran đưa tin, một chỉ huy cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cho biết rằng Eo biển Hormuz đã bị đóng cửa và cảnh báo bất kỳ tàu thuyền nào tìm cách đi qua tuyến đường thủy này sẽ trở thành mục tiêu.

Nằm giữa Oman và Iran, Eo biển Hormuz giữ vai trò như “huyết mạch” quan trọng của thương mại dầu mỏ toàn cầu. Theo công ty tư vấn năng lượng Kpler, trong năm 2025, khoảng 14 triệu thùng dầu mỗi ngày đã đi qua tuyến này, tương đương khoảng 31% tổng lưu lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển trên thế giới.

Việc phong tỏa kéo dài nhiều khả năng sẽ đẩy giá dầu tăng cao hơn nữa, với một số nhà phân tích nhận định giá có thể vượt mốc 100 USD/thùng. Giá dầu chuẩn toàn cầu Brent gần nhất tăng 2,6%, lên khoảng 80 USD/thùng, cao hơn gần 10% kể từ khi xung đột bùng phát.

Ngoài ra, khoảng 20% lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) xuất khẩu toàn cầu từ khu vực Vùng Vịnh cũng đang đối mặt rủi ro, chủ yếu là các lô hàng xuất phát từ Qatar và vận chuyển qua Eo biển Hormuz, theo Kpler. Qatar, một trong những nhà cung cấp LNG lớn nhất thế giới, đã ngừng sản xuất hôm 2/3 sau khi các máy bay không người lái của Iran tấn công cơ sở Ras Laffan Industrial City và Mesaieed Industrial City.

Khối lượng dầu thô và condensate được vận chuyển qua Eo biển Hormuz theo từng điểm đến (đơn vị: triệu thùng/ngày)

Trong một báo cáo, ngân hàng Nomura nhận định: “Tại châu Á, Thái Lan, Ấn Độ, Hàn Quốc và Philippines là những nền kinh tế dễ tổn thương nhất trước giá dầu tăng cao do phụ thuộc lớn vào nhập khẩu, trong khi Malaysia có thể hưởng lợi tương đối vì là nước xuất khẩu năng lượng”.

NAM Á

Theo các nhà phân tích, Nam Á sẽ phải đối mặt với sự gián đoạn nghiêm trọng nhất, đặc biệt liên quan đến nguồn cung LNG.

Dữ liệu từ Kpler cho thấy Qatar và UAE chiếm tới 99% lượng LNG nhập khẩu của Pakistan, 72% của Bangladesh và 53% của Ấn Độ.

Với khả năng lưu trữ và thu mua còn hạn chế, Pakistan và Bangladesh đặc biệt dễ chịu tổn thương nhất. Bangladesh hiện đã đối mặt với tình trạng thiếu hụt khí đốt mang tính cơ cấu nghiêm trọng. Theo Viện Phân tích Kinh tế Năng lượng và Tài chính, nước này đang thiếu hơn 1.300 triệu feet khối khí mỗi ngày.

Ấn Độ là quốc gia có mức độ phơi nhiễm tổng hợp lớn nhất khu vực. Nhà phân tích Go Katayama của Kpler cho biết: “Hơn một nửa lượng LNG nhập khẩu của Ấn Độ có liên hệ với Vùng Vịnh và phần lớn được neo giá theo Brent. Vì vậy, nếu giá dầu tăng do Hormuz, chi phí nhập khẩu dầu sẽ tăng đồng thời với giá LNG theo hợp đồng. Điều này tạo ra cú sốc kép cả về vật chất lẫn tài chính”.

Tương tự, khoảng 60% lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ đến từ Trung Đông, theo UBP. Do đó, một cuộc phong tỏa kéo dài sẽ làm gia tăng chi phí nhập khẩu năng lượng cũng như áp lực lên cán cân vãng lai.

TRUNG QUỐC

Việc đóng cửa Hormuz sẽ là phép thử đối với an ninh năng lượng của Trung Quốc, song lượng dự trữ và nguồn cung thay thế có thể tạo ra một phần bộ đệm.

Trung Quốc là quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới và mua hơn 80% lượng dầu xuất khẩu của Iran, theo Kpler.

UBP ước tính khoảng 30% LNG nhập khẩu của Trung Quốc đến từ Qatar và UAE, và khoảng 40% lượng dầu nhập khẩu của nước này đi qua Eo biển Hormuz.

“Trung Quốc có mức độ phơi nhiễm đáng kể nhưng linh hoạt hơn so với các quốc gia Nam Á”, ông Go Katayama nhận định.

Theo Kpler, tính đến cuối tháng 2/2026, tồn kho LNG của Trung Quốc đạt 7,6 triệu tấn, đủ đáp ứng nhu cầu trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, Trung Quốc sẽ phải cạnh tranh để giành các lô hàng từ Đại Tây Dương, khiến thị trường châu Á - Thái Bình Dương trở nên căng thẳng hơn. Khi đó, sự cạnh tranh về giá tại châu Á có thể gia tăng ngay cả khi Bắc Kinh không rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng.

Rystad Energy cho biết Ả Rập Xê Út đã gia tăng xuất hàng dầu thô trong những tuần gần đây, và kho dự trữ dầu chiến lược của các quốc gia tiêu thụ lớn như Trung Quốc có thể giúp thị trường tạm thời giảm bớt áp lực.

UBP nhấn mạnh, dù Trung Quốc là nước nhập khẩu năng lượng ròng lớn trong khu vực, nhưng không nhất thiết là quốc gia dễ tổn thương nhất trước các cú sốc nguồn cung tiềm tàng.

NHẬT BẢN VÀ HÀN QUỐC

Theo UBP, Trung Đông cung cấp 75% lượng dầu nhập khẩu của Nhật Bản và khoảng 70% của Hàn Quốc.

Về LNG, mức độ phụ thuộc vào Vùng Vịnh của hai nước này thấp hơn so với Nam Á. Kpler ước tính Hàn Quốc nhập 14% LNG từ Qatar và UAE, trong khi tỷ lệ của Nhật Bản là 6%.

Tuy nhiên, ngay cả khi không xảy ra thiếu hụt trực tiếp, tác động về giá vẫn có thể rất nghiêm trọng. Bà Shier Lee Lim, chiến lược gia vĩ mô và ngoại hối khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại nền tảng thanh toán Convera, bình luận: “Các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan đều dễ bị tổn thương hơn trước các cú sốc nguồn cung”.

Lượng dự trữ cũng khá hạn chế. Theo Kpler, Hàn Quốc nắm giữ khoảng 3,5 triệu tấn LNG và Nhật Bản khoảng 4,4 triệu tấn, đủ đáp ứng nhu cầu ổn định trong khoảng hai đến bốn tuần.

Nhập khẩu dầu ròng của Hàn Quốc tương đương 2,7% GDP, và Nomura xếp nước này vào nhóm dễ bị tổn thương nhất về cán cân vãng lai.

ĐÔNG NAM Á

Tại phần lớn Đông Nam Á, tác động đầu tiên sẽ là lạm phát chi phí thay vì thiếu hụt nguồn cung tức thì, theo các chuyên gia ngành.

Những quốc gia phụ thuộc vào LNG giao ngay sẽ phải đối mặt với chi phí thay thế tăng mạnh khi châu Á cạnh tranh với châu Âu để giành các lô hàng từ Đại Tây Dương, nhà phân tích Katayama của Kpler chỉ ra.

Thái Lan là trường hợp đặc biệt chịu thiệt do giá dầu tăng, theo đánh giá của Nomura, bởi cú sốc bên ngoài vừa lớn vừa đến ngay lập tức bởi lẽ nước này có mức nhập khẩu dầu ròng lớn nhất châu Á, tương đương 4,7% GDP. Cứ mỗi 10% giá dầu tăng sẽ làm cán cân vãng lai xấu đi khoảng 0,5 điểm phần trăm GDP của quốc gia này.

Mỹ Hân