Doanh nghiệp Việt phải vượt "rào cản xanh" để giữ chân đối tác toàn cầu

Chương trình kết nối giao thương trực tiếp (B2B Matching) được bố trí chuyên nghiệp theo từng ngành hàng dựa trên nhu cầu thu mua cụ thể của đối tác. Ảnh BTC

Thương mại toàn cầu đang biến động nhanh và khó lường

Chia sẻ tại Hội thảo “Hàng tiêu dùng Việt thích ứng và bứt phá thị trường toàn cầu” được tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh (TP HCM) ngày 3/9, ông Đỗ Quốc Hưng, Quyền Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, cho biết kinh tế và thương mại toàn cầu đang biến động nhanh và khó lường, khiến doanh nghiệp phải đối mặt với thay đổi về chính sách thương mại, thuế quan, tiêu chuẩn thị trường và sự dịch chuyển ngày càng mạnh của chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo ông, bối cảnh này vừa đặt ra thách thức vừa mở ra cơ hội mới cho nhóm hàng tiêu dùng. Việt Nam đang ngày càng hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới với lợi thế từ 17 hiệp định thương mại tự do, cùng năng lực sản xuất không ngừng được nâng cao, hệ thống doanh nghiệp ngày càng năng động và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế ngày càng mở rộng.

Để có thể tham gia sâu và bền vững hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, theo ông Hưng, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ sản xuất những sản phẩm tiêu dùng chất lượng, mà còn cần chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh, điều chỉnh kế hoạch sản xuất kinh doanh để đáp ứng kịp thời những yêu cầu mới của thị trường, đặc biệt là các quy định, tiêu chuẩn ngày càng khắt khe về phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc; đồng thời bám sát nhu cầu, thị hiếu, xu hướng tiêu dùng và khai thác hiệu quả các phương thức kinh doanh và phân phối mới.

Cùng góc nhìn từ khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, ông Ang Yuit, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Singapore, chia sẻ những khó khăn và cơ hội đối với doanh nghiệp Singapore cũng như khu vực trong bối cảnh bất ổn kinh tế toàn cầu, cạnh tranh thương mại gia tăng, đặc biệt chịu tác động từ chính sách mới của Hoa Kỳ và bất ổn tại Trung Đông.

Đại diện các doanh nghiệp dệt may, gồm Tập đoàn H&M và Công ty Faslink Việt Nam, cho biết các tiêu chuẩn xanh và phát triển bền vững ngày càng khắt khe đang tạo trở ngại lớn cho doanh nghiệp trong ngành, kéo theo những xu hướng mới và điều chỉnh chuỗi cung ứng trên thị trường toàn cầu. Các doanh nghiệp cũng chia sẻ kinh nghiệm, chiến lược thích ứng và khuyến nghị điều chỉnh mô hình sản xuất, kinh doanh phù hợp với xu hướng phát triển xanh, bền vững — được xem là con đường bắt buộc để tham gia sâu vào chuỗi giá trị mới.

Về logistics và truy xuất nguồn gốc, các doanh nghiệp Hà Lan và Hoa Kỳ là Berkman Forwarding BV và Altana đã trao đổi các giải pháp giúp tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giảm thiểu rủi ro, chi phí, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Cơ hội chuyển mình từ một mắt xích gia công đơn thuần

Đồng tình với những chia sẻ trên, ông Trần Phú Lữ, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. HCM (ITPC) cho biết, hiện nay nền kinh tế thế giới đang trải qua những biến đổi sâu sắc từ ảnh hưởng địa chính trị, biến đổi khí hậu và chính sách bảo hộ thương mại, kéo theo đó làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái sắp xếp sâu rộng nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Thêm vào đó, cuộc cạnh tranh công nghệ, chi phí logistics leo thang và áp lực bảo đảm an ninh năng lượng đang buộc các tập đoàn đa quốc gia thay đổi chiến lược sản xuất, đa dạng hóa nguồn cung nhằm giảm thiểu rủi ro hệ thống đồng thời phân bổ lại chuỗi cung ứng và giảm phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.

“Với 17 Hiệp định thương mại tự do đã ký kết đem đến cho Việt Nam cơ hội tiếp cận nền kinh tế của hơn 60 quốc gia thành viên với gần 90% GDP toàn cầu. Chúng ta đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển mình từ một mắt xích gia công đơn thuần thành trung tâm sản xuất và cung ứng quan trọng có hàm lượng giá trị gia tăng cao trong mạng lưới toàn cầu”, ông Lữ nhìn nhận.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo ITPC, đi cùng cơ hội là sức ép ngày càng lớn về công nghệ, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và năng lực tham gia thực chất của doanh nghiệp nội địa trong chuỗi giá trị toàn cầu.

“Phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam hiện vẫn tồn tại khoảng cách lớn so với yêu cầu của các tập đoàn đa quốc gia về vốn, công nghệ, quản trị dữ liệu và hạ tầng logistics. Nếu không có giải pháp triệt để mang tính hệ thống, các sản phẩm, hàng hóa của Việt Nam rất dễ bị bỏ lại và gạt ra ngoài chuỗi giá trị toàn cầu”, ông Lữ chia sẻ.

Được biết, để hỗ trợ doanh nghiệp đang đối mặt với các khó khăn, thách thức như các chính sách thuế quan, rào cản kỹ thuật và yêu cầu về phát triển bền vững từ các thị trường lớn như Hoa Kỳ, EU… TP.HCM đang nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính và hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế, khuyến khích doanh nghiệp chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới công nghệ sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng, chuyển từ gia công sang xây dựng thương hiệu riêng, đồng thời tận dụng các nền tảng thương mại điện tử để tiếp cận thị trường toàn cầu.

Ngọc Lan