Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp: Cần cơ chế phù hợp xử lý nhà ở đã xây dựng trên đất nông nghiệp

Phiên thảo luận diễn ra sôi nổi, trách nhiệm, tập trung vào những vướng mắc phát sinh trong quá trình thi hành 3 luật có quan hệ chặt chẽ với nhau. Các đại biểu đã có nhiều ý kiến góp ý nhằm hướng tới việc sửa đổi phải bảo đảm đồng bộ, rõ ràng, dễ thực hiện; vừa tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp, vừa giữ nghiêm kỷ cương trong quản lý đất đai, nhà ở và thị trường bất động sản.

GÓP Ý ĐỊNH HƯỚNG CHÍNH SÁCH SỬA ĐỔI LUẬT ĐẤT ĐAI NĂM 2024 

Góp ý vào Định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, các đại biểu đánh giá cao tinh thần đổi mới, sự chuẩn bị công phu của cơ quan soạn thảo, nhằm khơi thông nguồn lực đất đai cho sự phát triển kinh tế - xã hội, gắn với củng cố quốc phòng, an ninh.

Phát biểu tại phiên thảo luận, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp Châu Thị Mỹ Phương đề nghị nghiên cứu cơ chế phù hợp, khả thi để giải quyết những trường hợp người dân đã xây dựng nhà ở trên đất nông nghiệp do nhu cầu chỗ ở thực tế, nhất là hộ gia đình chính sách, hộ nghèo, cận nghèo và hộ có hoàn cảnh khó khăn; qua đó bảo đảm hài hòa yêu cầu quản lý nhà nước với quyền có chỗ ở ổn định của người dân.

Đại biểu Châu Thị Mỹ Phương phát biểu thảo luận tại Tổ.

Ghi nhận từ những phản ánh, kiến nghị của cử tri qua các cuộc tiếp xúc, đại biểu Châu Thị Mỹ Phương cũng đề nghị quan tâm giải quyết các trường hợp người dân đã xây dựng nhà ở trên đất nông nghiệp. Theo đại biểu, đây là tồn tại có tính lịch sử tại nhiều địa phương, nhất là khu vực nông thôn, do quy hoạch khu dân cư trước đây chưa đồng bộ, đời sống người dân gắn với sản xuất nông nghiệp và tập quán cha mẹ cho con đất để cất nhà. Phần lớn các trường hợp xuất phát từ nhu cầu có chỗ ở thực tế, không nhằm đầu cơ hoặc trục lợi đất đai.

Đại biểu cho rằng, nếu áp dụng cứng nhắc biện pháp buộc tháo dỡ đối với mọi trường hợp sẽ gây thiệt hại lớn, bởi nhiều căn nhà là tài sản được người dân chắt chiu trong thời gian dài. Tiền xử phạt và nghĩa vụ tài chính khi chuyển mục đích sử dụng đất cũng có thể vượt quá khả năng của nhiều gia đình. Vấn đề này cần được xem xét thấu đáo, bởi phía sau mỗi hồ sơ đất đai chưa hoàn chỉnh là mái ấm và cuộc sống của người dân, nhất là hộ gia đình chính sách, hộ nghèo, cận nghèo và hộ có hoàn cảnh khó khăn.

Từ thực tiễn đó, đại biểu Châu Thị Mỹ Phương đề nghị nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp phù hợp, có thể không buộc tháo dỡ đối với những trường hợp đã sử dụng ổn định, không có tranh chấp, không lấn, chiếm đất công và không thuộc diện phải thu hồi đất theo quy hoạch. Người sử dụng đất phải thực hiện thủ tục đăng ký chuyển mục đích sử dụng đối với phần diện tích đã xây dựng, bảo đảm thông tin đất đai phản ánh đúng hiện trạng và thuận lợi cho quá trình số hóa cơ sở dữ liệu.

Đối với hộ gia đình chính sách, hộ nghèo, cận nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn và trường hợp cha mẹ cho con đất để xây nhà ở, đại biểu kiến nghị có chính sách đặc thù theo hướng nhân văn, giảm bớt gánh nặng tài chính, giúp người dân giữ được mái ấm và sớm hoàn thiện thủ tục pháp lý. Đồng thời, phải phân biệt rõ nhu cầu nhà ở chính đáng với hành vi lấn chiếm, đầu cơ, xây dựng để trục lợi; qua đó vừa bảo đảm kỷ cương quản lý đất đai, vừa bảo vệ quyền có chỗ ở ổn định của người dân và tạo đồng thuận trong xã hội.

Đồng quan điểm với đại biểu Châu Thị Mỹ Phương, các đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh cho rằng chính sách chuyển tiếp cần được thiết kế chặt chẽ nhưng khả thi, có tiêu chí cụ thể để địa phương áp dụng thống nhất; tránh tình trạng cùng một loại vụ việc nhưng mỗi nơi hiểu và xử lý khác nhau, làm kéo dài thủ tục và ảnh hưởng quyền lợi hợp pháp của người dân. 

Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp tham gia phiên thảo luận tại tổ.

Liên quan cơ chế thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án nhà ở, các đại biểu cơ bản thống nhất việc tôn trọng sự thỏa thuận giữa doanh nghiệp và người sử dụng đất. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế xử lý đối với trường hợp phần lớn người sử dụng đất trong khu vực dự án đã đồng thuận nhưng còn một số trường hợp không đồng thuận hoặc đưa ra mức giá thiếu hợp lý, làm dự án bị đình trệ trong thời gian dài.

Theo đại biểu, quy định phải bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, nhà đầu tư và người sử dụng đất; không để lợi dụng cơ chế thu hồi đất làm ảnh hưởng quyền lợi chính đáng của người dân, nhưng cũng cần có giải pháp ngăn tình trạng cố tình cản trở, trục lợi làm ách tắc dự án. 

Ngoài ra, các đại biểu cũng đề nghị tiếp tục rà soát các quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xác định giá đất; bảo đảm thẩm quyền được phân định rõ, thủ tục được rút gọn nhưng vẫn công khai, minh bạch. Cơ sở dữ liệu đất đai cần được hoàn thiện, kết nối đồng bộ để giảm thời gian xử lý hồ sơ, hạn chế tranh chấp và nâng cao trách nhiệm giải trình của cơ quan quản lý.

GÓP Ý ĐỊNH HƯỚNG CHÍNH SÁCH SỬA ĐỔI LUẬT NHÀ Ở VÀ LUẬT KINH DOANH BẤT ĐỘNG SẢN  

Góp ý về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, đại biểu Phạm Văn Hòa, Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp đề nghị làm rõ trách nhiệm của chủ sở hữu và đơn vị quản lý, vận hành trong việc kịp thời bảo trì, sửa chữa nhà chung cư; đồng thời hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ khi cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, bảo đảm thống nhất trong thực hiện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cư dân.

Đại biểu cũng đề nghị làm rõ nội hàm, mối quan hệ giữa “thời hạn sử dụng nhà chung cư” và “nhà chung cư có thời hạn”, tránh phát sinh cách hiểu khác nhau khi áp dụng. Bên cạnh đó, cần hoàn thiện chính sách phát triển nhà ở cho thuê, nhất là nhà ở có mức giá phù hợp với khả năng chi trả của công nhân, người lao động và người có thu nhập thấp, tạo điều kiện để người dân dễ tiếp cận chỗ ở, ổn định cuộc sống.

Quang cảnh thảo luận tại tổ.

Về khai thác quỹ đất để phát triển nhà ở cho thuê, đại biểu Phạm Văn Hòa đề nghị nghiên cứu phân cấp, phân quyền phù hợp cho chính quyền cấp xã trong quản lý và cho thuê đất. Việc phân cấp phải gắn với quy định cụ thể về điều kiện, hình thức, trình tự, thủ tục, cơ chế công khai và kiểm tra, giám sát, bảo đảm quỹ đất được quản lý chặt chẽ, sử dụng đúng mục đích và phát huy hiệu quả.

Đối với Luật Kinh doanh bất động sản, các đại biểu đề nghị bảo đảm đồng bộ với Luật Đất đai và Luật Nhà ở; quy định rõ điều kiện đưa bất động sản vào kinh doanh, trách nhiệm công khai thông tin, nghĩa vụ của chủ đầu tư và cơ chế bảo vệ người mua, thuê mua nhà ở. Việc sửa đổi cần góp phần tháo gỡ khó khăn cho các dự án có đầy đủ điều kiện pháp lý, nhưng không làm giảm yêu cầu kiểm soát rủi ro, phòng ngừa huy động vốn trái quy định và bảo đảm thị trường phát triển minh bạch, lành mạnh.

Cùng thảo luận, các đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh bày tỏ đồng tình với yêu cầu rà soát đồng bộ 3 luật; đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục làm rõ những quy định còn giao thoa, tránh chồng chéo hoặc tạo thêm thủ tục, bảo đảm khi luật có hiệu lực các địa phương có thể triển khai thống nhất, thuận lợi.

Qua thảo luận, các đại biểu thống nhất việc sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản phải xuất phát từ những vướng mắc thực tế, lấy quyền và lợi ích hợp pháp của người dân làm trọng tâm; đồng thời nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, khơi thông nguồn lực đất đai và tạo môi trường minh bạch, ổn định cho phát triển kinh tế - xã hội.

HỮU LÝ - THU HOÀI