Điều gì xảy ra với nền kinh tế nếu eo biển Hormuz vẫn đóng cửa?

Ảnh minh họa: Axios

Eo biển Hormuz - điểm trung chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới có đoạn hẹp nhất chỉ khoảng 34km và nằm giữa các khu vực lãnh thổ chịu ảnh hưởng lớn của Iran. Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, Tehran được cho là sẵn sàng tấn công các tàu thương mại cố gắng đi qua khu vực này, khiến hoạt động vận tải biển sụt giảm mạnh.

Sự gián đoạn tại tuyến hàng hải này không chỉ ảnh hưởng đến xuất khẩu dầu thô từ Trung Đông mà còn có thể làm chậm "dòng chảy" của nhiều loại hàng hóa khác như khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), nguyên liệu sản xuất phân bón nông nghiệp, nhôm và thép.

Các nỗ lực của Mỹ và một số quốc gia nhằm bảo đảm an toàn cho tàu thương mại, bao gồm đề xuất hỗ trợ bảo hiểm khi các công ty bảo hiểm tư nhân từ chối cung cấp dịch vụ, hoặc khả năng hộ tống bằng hải quân, cho đến nay vẫn chưa cho thấy hiệu quả rõ rệt.

Giá dầu biến động mạnh

Diễn biến căng thẳng tại khu vực Trung Đông đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh trong tuần qua. Giá dầu thô Brent - chuẩn tham chiếu của thị trường quốc tế đã tăng gần 10%, lên khoảng 101 USD/thùng vào sáng thứ Năm theo giờ Mỹ (tức tối qua theo giờ Việt Nam), trong khi trước khi xung đột nổ ra chỉ ở mức khoảng 72 USD/thùng.

Đáng chú ý, giá dầu kỳ hạn trong các tháng tới vẫn duy trì ở mức cao, cho thấy nhiều nhà giao dịch tin rằng rủi ro gián đoạn nguồn cung có thể kéo dài. Giá dầu Brent giao tháng 7 hiện quanh mức 91,6 USD/thùng và phải đến cuối năm mới có khả năng giảm xuống dưới 80 USD.

Nguy cơ lớn hơn đối với kinh tế toàn cầu

Dù Mỹ hiện có sản lượng dầu nội địa tương đối cao, giúp giảm bớt một phần tác động trực tiếp từ cú sốc nguồn cung, nền kinh tế nước này vẫn khó tránh khỏi ảnh hưởng vì dầu mỏ được giao dịch trên thị trường toàn cầu.

Các nhà kinh tế của Goldman Sachs cho rằng, nếu giá dầu Brent trung bình khoảng 98 USD/thùng trong tháng 3 và tháng 4 trước khi giảm dần trong phần còn lại của năm, lạm phát của Mỹ năm 2026 có thể tăng thêm 0,8 điểm phần trăm, lên 2,9%. Đồng thời, dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 có thể giảm 0,3 điểm phần trăm, xuống còn 2,2%.

Một số tổ chức nghiên cứu cho rằng, kịch bản tiêu cực hơn có thể xảy ra nếu gián đoạn kéo dài. Theo mô hình phân tích của Oxford Economics, nếu giá dầu toàn cầu duy trì trung bình khoảng 140 USD/thùng trong hai tháng - mức được coi là “điểm gãy” đối với kinh tế thế giới, tác động có thể nghiêm trọng hơn nhiều.

Trong trường hợp này, khu vực đồng euro, Vương quốc Anh và Nhật Bản có thể rơi vào suy giảm kinh tế, trong khi kinh tế Mỹ có nguy cơ rơi vào trạng thái đình trệ tăng trưởng.

“Giá dầu ở mức đó sẽ gây ra những tác động kinh tế rất lớn, chi phí năng lượng sẽ gây sức ép lớn lên nền kinh tế khi điều kiện tài chính trên thị trường toàn cầu đồng thời thắt chặt”, hai nhà kinh tế Ryan Sweet và Ben May của Oxford Economics nhận định.

Theo ước tính của họ, kịch bản này có thể khiến GDP toàn cầu giảm khoảng 0,7% và đẩy lạm phát toàn cầu lên khoảng 5,1% trong năm nay, cao hơn đáng kể so với dự báo trước đó.

“Trong quá khứ, các thị trường tài chính thường phục hồi khá nhanh sau những cuộc xung đột quân sự lớn tại Trung Đông kể từ thập niên 1990. Tuy nhiên, lần này quá trình phục hồi có thể diễn ra chậm hơn nếu rủi ro gián đoạn nguồn cung năng lượng kéo dài”, hai nhà kinh tế nhận định thêm.

Trong bối cảnh này, nhiều chuyên gia cho rằng triển vọng kinh tế toàn cầu trong thời gian tới sẽ phụ thuộc đáng kể vào diễn biến an ninh tại eo biển Hormuz. Nếu căng thẳng được kiểm soát và lưu thông hàng hải sớm được khôi phục, tác động đối với thị trường năng lượng có thể chỉ mang tính tạm thời.

Tuy nhiên, nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, giá dầu cao có nguy cơ làm gia tăng áp lực lạm phát, kìm hãm tăng trưởng và tạo thêm bất ổn cho nền kinh tế toàn cầu trong giai đoạn vốn đã nhiều biến động.

Hồng Nhung