Vì sao bơm 400 triệu thùng dầu vẫn không thể 'hạ nhiệt' giá?

Dù IEA đã xả 400 triệu thùng dầu, giá dầu trên thế giới vẫn chưa hạ nhiệt khi thị trường cho rằng số lượng này vẫn chưa đủ. Ảnh minh họa: Reuters.

Ngày 10/3 (giờ Mỹ), IEA đã đề xuất các nước thành viên xuất kho tới 400 triệu thùng dầu nhằm hạ nhiệt giá năng lượng toàn cầu sau căng thẳng ở Trung Đông.

Đến ngày 11/3, Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol thông báo nhóm các quốc gia đã "nhất trí quyết định thực hiện đợt xuất kho dầu khẩn cấp lớn nhất trong lịch sử cơ quan", qua đó đưa 400 triệu thùng dầu ra thị trường toàn cầu.

400 triệu thùng dầu vẫn không đủ bù đắp

Thông tin trên đã giúp giá dầu giảm mạnh từ vùng gần 120 USD/thùng trước đó về dưới 90 USD/thùng. Tuy nhiên, xu hướng giảm này chỉ duy trì được chưa đầy 2 phiên, giá dầu thô thế giới sau đó tăng vọt trở lại mốc 100 USD/thùng, khi cả Mỹ - Israel và Iran đều đưa ra tuyên bố cứng rắn về tình hình xung đột.

Hiện tại, giá dầu thô thế giới vẫn dao động quanh 100 USD/thùng, cao hơn 35% so với thời điểm trước khi chiến sự bùng nổ.

Các nhà phân tích của MarketWatch nhận định sau quyết định trên của IEA việc giá dầu giảm sẽ hợp lý hơn vì có thêm dầu được đưa ra thị trường. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý việc xuất kho dầu trong bối cảnh xung đột tại Iran là không đủ để bù đắp tình trạng dòng chảy dầu gần như tê liệt qua eo biển Hormuz, cũng như việc đóng cửa sản xuất tại khu vực Vịnh Ba Tư và tình trạng thiếu kho chứa dầu thô.

Ông Josh Young, Giám đốc đầu tư tại Bison Interests, cho biết quyết định này thực tế "cực kỳ có lợi cho giá dầu", bởi nó có thể bù đắp lượng dầu bị mất và thu hẹp các lựa chọn để giảm thiểu thiệt hại nếu eo biển tiếp tục bị đóng.

Theo ước tính, khoảng 15 triệu thùng dầu/ngày đã bị mất trong 10 ngày qua do xung đột. Vì vậy, việc xuất kho dự trữ sẽ không đủ, nhưng ông Josh nhấn mạnh đây vẫn là giải pháp tốt thay vì "không làm gì".

Khoảng 15 triệu thùng dầu/ngày đã bị mất trong 10 ngày qua do xung đột Mỹ - Israel và Iran leo thang. Ảnh: Reuters.

Trong khi đó, ông Fawad Razaqzada, nhà phân tích thị trường tại StoneX, cho biết: "Xét theo phản ứng của giá dầu, trước đó thị trường có khả năng đã tính đến việc xuất kho 400 triệu thùng dầu từ dự trữ, nhưng giá lại gần như không biến động".

Ông nói thêm rằng các nhà đầu tư không tin tưởng biện pháp này sẽ đạt hiệu quả như mong muốn, đồng thời lưu ý Iran đã ám chỉ việc chuyển từ "tấn công trả đũa" sang "các cuộc tấn công liên tục".

Xem xét sâu hơn về lượng dầu bị ảnh hưởng bởi xung đột, ông Michael Lynch, Chủ tịch Strategic Energy & Economic Research, ước tính tổng lượng dầu bị mất do xung đột Trung Đông có thể vào khoảng 175 triệu thùng kể từ khi giao tranh bắt đầu ngày 28/2.

Ông cho biết vẫn có một lượng nhỏ dầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz, trong khi khoảng 1 triệu thùng/ngày đang được xuất qua cảng Yanbu của Saudi Arabia và đi qua Biển Đỏ.

Mặt khác, đợt xuất kho của IEA không chỉ bù đắp các tổn thất về lượng dầu trên thị trường mà còn để "ngăn chặn sự hoảng loạn và tích trữ". Tuy nhiên, lượng dầu dự kiến được xuất kho chỉ đủ dùng cho hơn 3 tuần, trong bối cảnh xung đột Mỹ - Israel và Iran tiếp tục leo thang. "Thị trường cho rằng việc xuất kho chỉ đủ cho hiện tại, nhưng không thể nhiều hơn. Điều này có lẽ khiến nhà đầu tư giảm sự lạc quan về giá dầu", ông Lynch nói thêm.

Trong một cuộc gọi với nhà đầu tư, Amin Hassan Nasser, CEO Saudi Aramco, công ty dầu lớn nhất thế giới và hiện khai thác khoảng 7 triệu thùng/ngày, dự kiến sớm chuyển hướng 5 triệu thùng/ngày sang cơ sở tại Yanbu trên Biển Đỏ.

Hiện tại, các chuyên gia và cả nhà đầu tư đặt ra câu hỏi then chốt rằng cuộc chiến sẽ kéo dài bao lâu. Theo ông Pavel Molchanov, chiến lược gia đầu tư tại Raymond James, nếu xung đột kéo dài đến sau cuối tháng 3, các nước thành viên IEA có thể cần xuất kho nhiều hơn 400 triệu thùng.

Trong bài phát biểu tại Kentucky hôm 11/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đề cập đến khả năng kéo dài của cuộc chiến, dù trước đó ông từng hứa rằng cuộc xung đột sẽ kết thúc rất sớm.

Về vấn đề này, ông Gregor Semieniuk, Giáo sư chính sách công và kinh tế tại Đại học Massachusetts Amherst, nhận định nếu tình hình tiếp diễn, việc xuất kho này chỉ có thể giảm áp lực tạm thời.

Ông cho rằng thị trường có thể đã tính trước động thái này và đó là lý do giá giảm dầu về vùng 80 USD/thùng sau khi từng tiến gần 120 USD/thùng. Vì vậy, nếu thị trường tiếp tục giữ quan điểm rằng việc xuất kho không thể bù đắp toàn bộ sự thiếu hụt, giá dầu sẽ tiếp đà tăng mạnh.

Ngoài ra, hạn chế về tốc độ mà 32 quốc gia thành viên IEA có thể đưa nguồn cung dầu mới ra thị trường cũng khiến tình hình trở nên khó khăn hơn. Ngân hàng JPMorgan Chase ước tính rằng dựa trên tiền lệ trước đây, các nước này chỉ có thể tăng sản lượng tối đa khoảng 1,2 triệu thùng/ngày, con số rất nhỏ so với lượng dầu từng đi qua eo biển mỗi ngày.

Trong thông báo hôm 11/3, IEA không đưa ra thời gian biểu cụ thể cho việc xuất kho và cho biết sẽ công bố chi tiết sau. Dù IEA điều phối việc giải phóng tổng cộng khoảng 1,8 tỷ thùng dầu dự trữ quốc tế, số dầu này thực tế được nắm giữ và quản lý bởi từng quốc gia thành viên.

Bộ Năng lượng Mỹ cho biết sẽ bắt đầu giải phóng 172 triệu thùng trong kho dự trữ từ tuần tới. Trong khi đó, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cho biết nước này có thể bắt đầu xuất kho 80 triệu thùng ngay từ ngày 16/3.

Giá dầu có thể vượt 200 USD/thùng

Ông Chad Norville, Chủ tịch ấn phẩm ngành dầu khí Rigzone, cho biết nếu khoảng 400 triệu thùng dầu dự trữ chiến lược đủ để thuyết phục giới giao dịch rằng cung có thể đáp ứng cầu trong ngắn hạn, giá có thể được xoa dịu trong một thời gian.

Tuy nhiên, nếu tình hình gián đoạn kéo dài và thị trường bắt đầu nghi ngờ nguồn cung thay thế là không đủ, lịch sử cho thấy giá có thể tăng mạnh trở lại.

Trước đây, IEA đã phối hợp xuất kho 5 lần, với các kết quả khác nhau. Ảnh: Reuters.

IEA đã phối hợp xuất kho 5 lần trước đây, với kết quả khác nhau. Sau khi IEA công bố xuất kho 60 triệu thùng ngay sau khi Nga xung đột Ukraine năm 2022, giá dầu gần như lập tức tăng khoảng 20% lên 113 USD/thùng, trước khi giảm dần trong những tháng tiếp theo.

Ngược lại, các nỗ lực tăng nguồn cung trước Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991 được cho là đã giúp ổn định thị trường, khi giá giảm khoảng 1/3 chỉ một ngày sau khi Mỹ bắt đầu không kích Iraq.

Giáo sư Semieniuk cho biết ông dự đoán giá dầu sẽ tăng mạnh nếu việc phong tỏa eo biển Hormuz kéo dài sang tuần tới. "Nếu xung đột không kết thúc trong tuần này, tôi sẽ không ngạc nhiên nếu giá dầu cuối cùng vượt 150 USD/thùng, sau thời điểm lượng dự trữ dầu chiến lược cạn dần", ông nhận định.

Vị chuyên gia cũng nhấn mạnh ông không thể dự báo chính xác giá dầu có thể tăng tới mức nào, nhưng theo những tính toán cá nhân, ông cho rằng việc cắt giảm 20% nguồn cung về nguyên tắc có thể đẩy giá lên trên 200 USD/thùng, khi nhu cầu cạnh tranh ngày càng lớn trên thị trường bởi nguồn cung hạn chế.

Anh Nguyễn