Diễn biến khó lường của chiến sự Trung Đông: Các công ty chứng khoán đánh giá cổ phiếu ngành dầu khí, phân bón ra sao?

Giá dầu bật tăng 6%

Trong ngày 3/3 giá xăng dầu thế giới bật băng mạnh, trong đó giá dầu Brent đạt 77,68 USD/thùng, tăng 6,60% (tương đương 4,81 USD/thùng). Giá dầu WTI lên 71,08 USD/thùng, tăng 6,06% (tương đương 4,06 USD/thùng).

Báo cáo phân tích mới nhất của PSI nhận định, nếu xung đột kéo dài và nguồn cung Trung Đông bị gián đoạn nghiêm trọng, giá dầu có thể tiến sát hoặc vượt mốc 100 USD/thùng, tạo áp lực lạm phát và đe dọa tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Tại guồn tin thị trường, Saudi Arabia đã phải đóng cửa nhà máy lọc dầu nội địa lớn nhất sau một vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái. QatarEnergy tạm dừng sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và chuẩn bị tuyên bố bất khả kháng đối với các lô hàng xuất khẩu. Xung đột cũng khiến ít nhất 4 tàu chở dầu bị hư hại, một thủy thủ thiệt mạng và khoảng 150 tàu mắc kẹt quanh eo biển Hormuz.

Được biết, khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ mỗi ngày trên thế giới được vận chuyển qua khu vực Hormuz – “transshipment hub” quan trọng của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Đồng thời, có khoảng 20% lượng LNG xuất khẩu toàn cầu cũng đi qua Hormuz, chủ yếu từ Qatar, và khó có thể được thay thế trong ngắn hạn.

Trong bối cảnh rủi ro gia tăng, các quốc gia châu Á phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng được cho là có thể đẩy mạnh tích trữ, làm gia tăng cạnh tranh mua hàng và gây thêm áp lực lên giá năng lượng toàn cầu.

Tuy nhiên, sau cú tăng mạnh đầu phiên, giá dầu dần thu hẹp đà tăng khi thị trường đánh giá lại mức độ rủi ro. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) Fatih Birol cho biết IEA đang tích cực theo dõi các diễn biến ở Trung Đông và liên lạc với các nhà sản xuất lớn trong khu vực cũng như các nước thành viên, đồng thời sẽ điều phối việc giải phóng dự trữ dầu chiến lược (SPR) từ các nước phát triển trong trường hợp khẩn cấp. Theo báo cáo của Goldman Sachs, tổng lượng dự trữ dầu mỏ toàn cầu hiện ở mức 7,827 triệu thùng.

Trong khi đó, ngày 1/3, Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ và đồng minh (OPEC+) nhất trí tăng sản lượng dầu khiêm tốn thêm 206.000 thùng/ngày trong tháng 4. Các nhà đầu tư nhận định mức tăng khiêm tốn chiếm chưa đến 0,2% nhu cầu toàn cầu này khó có thể bù đắp rủi ro địa chính trị hiện nay.

Dù còn nhiều bất ổn, IEA vẫn đánh giá nguồn cung toàn cầu nhìn chung ổn định nhờ Mỹ, Guyana và OPEC+ gia tăng sản lượng. Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo thị trường năng lượng thế giới sẽ tiếp tục biến động mạnh trong thời gian tới.

Không chỉ giá dầu tăng mạnh, giá cước vận chuyển dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ cũng leo thang theo đà căng thẳng địa chính trị.

Theo phân tích của PSI, vận tải dầu khí được đánh giá là lĩnh vực chịu tác động sâu và kéo dài hơn. Việc tàu thuyền phải tránh các khu vực rủi ro, kéo dài hải trình, gia tăng chi phí bảo hiểm và suy giảm hiệu suất khai thác đã khiến nguồn cung tàu khả dụng trên thị trường spot bị thu hẹp đáng kể, từ đó đẩy mặt bằng giá cước tăng nhanh.

Doanh nghiệp tìm phương án ứng phó sau xung đột Trung Đông

Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu cho biết đang theo dõi sát diễn biến căng thẳng tại Trung Đông, đồng thời rà soát và xây dựng các kịch bản ứng phó trước nguy cơ giá dầu tiếp tục leo thang và nguồn cung gián đoạn.

Đáng chú ý, sự cố tại cơ sở sản xuất khí hóa lỏng cùng xung đột vũ trang trong khu vực đã khiến nguồn LPG nhập khẩu bị ảnh hưởng, buộc Công ty Kinh doanh Sản phẩm khí – PVGas Trading (thuộc Tổng Công ty Khí Việt Nam) phải điều chỉnh tiến độ giao hàng.

Ngày 2/3, PVGas Trading thông báo phát sinh tình huống bất khả kháng có thể tác động đến việc cung cấp LPG cho khách hàng tại khu vực miền Nam. Nguyên nhân xuất phát từ việc nhà cung cấp quốc tế tuyên bố bất khả kháng sau sự cố sập cầu dẫn tại cơ sở NGL Juaymah của Saudi Aramco hôm 23/2, làm gián đoạn các lô hàng Propane và Butane. Theo đó, toàn bộ lô LPG dự kiến giao về kho Thị Vải và Diêm Điền từ ngày 10/3 phải tạm dừng.

Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, xung đột vũ trang tại Trung Đông cũng khiến hành trình tàu chở LPG qua eo biển Hormuz bị gián đoạn. Tính đến chiều 2/3, ít nhất hai tàu chở dầu thô cỡ lớn (VLCC) bị trúng tên lửa, nhiều cơ sở sản xuất khí hóa lỏng (NGL, LPG) bị tấn công và hư hại nghiêm trọng.

Do lo ngại rủi ro an toàn, các tàu chở khí hóa lỏng cỡ lớn (VLGC) vận chuyển LPG từ Trung Đông trong giai đoạn cuối tháng 3 đến hết tháng 4 hiện chưa có kế hoạch giao hàng cho PVGas Trading.

“Trước tình hình này, doanh nghiệp buộc phải giảm tiến độ giao hàng nhập khẩu đến ngày 10/3 và chưa thể thu xếp nguồn hàng cho giai đoạn sau”, PVGas Trading cho biết.

Để khắc phục, doanh nghiệp đang làm việc với các đối tác nhằm tìm kiếm nguồn cung thay thế sớm nhất có thể, với chi phí phát sinh ở mức hợp lý. Tuy nhiên, đơn vị này thừa nhận thị trường Đông Á đang trong tình trạng khan hiếm nguồn hàng; thậm chí Thái Lan đã kích hoạt cơ chế khẩn cấp và tạm dừng xuất khẩu xăng dầu.

PVGas Trading cũng đề nghị khách hàng chủ động cân đối kế hoạch sản xuất – kinh doanh và phối hợp xây dựng các phương án khả thi trong thời gian tới. Doanh nghiệp cam kết sẽ liên tục cập nhật tình hình và đồng hành cùng đối tác vượt qua giai đoạn biến động.

Cổ phiếu dầu khí sẽ ra sao?

Ngay sau khi căng thẳng giữa Iran và Mỹ bùng phát, PSI nhận định biến động mạnh của giá dầu thô trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang tạo điều kiện để crack spread (biên lợi nhuận lọc dầu) có cải thiện trong ngắn hạn.

Khi rủi ro nguồn cung đẩy giá dầu tăng nhanh, giá các sản phẩm như xăng, diesel và nhiên liệu bay thường điều chỉnh với độ trễ, trong khi nhu cầu tiêu thụ vẫn duy trì tương đối ổn định, qua đó cải thiện biên lợi nhuận của khâu lọc hóa dầu trong ngắn hạn.

Ở cấp độ doanh nghiệp, các công ty lọc hóa dầu và phân phối xăng dầu có thể ghi nhận sự phục hồi biên lợi nhuận trong giai đoạn thị trường tái định giá sau cú sốc địa chính trị. Tuy nhiên, giới phân tích lưu ý mức độ bền vững của crack spread sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến giá dầu và sức cầu tiêu thụ cuối cùng, bởi giá năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài có thể làm suy yếu nhu cầu ở các giai đoạn sau.

Trong báo cáo mới nhất, PSI cho rằng khi giá dầu duy trì ở vùng cao do rủi ro nguồn cung tại Trung Đông, nhóm cổ phiếu dầu khí, năng lượng và vận tải biển được đánh giá có triển vọng tích cực hơn so với mặt bằng chung thị trường.

Trong hệ sinh thái Petrovietnam, mảng vận tải dầu khí với PVT được hưởng lợi trực tiếp từ mặt bằng giá cước tàu gia tăng trên cả thị trường spot và hợp đồng định hạn, nhờ đội tàu dầu và hóa chất quy mô lớn cùng cơ cấu hợp đồng linh hoạt.

Ở lĩnh vực lọc hóa dầu, BSR có thể được hỗ trợ khi biên lọc dầu cải thiện do chênh lệch giữa giá dầu thô và sản phẩm tinh chế mở rộng.

Với nhóm thượng nguồn, mặt bằng giá dầu neo cao tiếp tục là yếu tố thuận lợi cho GAS, PVD và PVS, trong bối cảnh nhu cầu thăm dò, khai thác và dịch vụ kỹ thuật dầu khí có xu hướng cải thiện.

Ngoài ra, nhóm phân bón như DCM và DPM cũng có thể hưởng lợi trong ngắn hạn khi giá dầu và khí tăng kéo theo xu hướng đi lên của các yếu tố đầu vào trong chuỗi hóa dầu, qua đó hỗ trợ mặt bằng giá urê.

Theo báo cáo chiến lược thị trường tuần 2/3 đã điều chỉnh của Chứng khoán MBS, nhóm cổ phiếu hàng hóa vẫn là tâm điểm đáng chú ý, bao gồm dầu khí, hóa chất/phân bón, cao su tự nhiên và khoáng sản, logistics… được đánh giá tích cực.

Ở góc nhìn kỹ thuật, Mirae Asset cho biết sau phiên điều chỉnh ngày 2/3 của thị trường chứng khoán, trong top 100 cổ phiếu có giá trị giao dịch cao nhất trong một tháng, nhiều mã ngành dầu khí và logistics như PVT, BSR, PVC, VOS, PET, DPM, DCM… nằm trong nhóm dẫn đầu với điểm kỹ thuật cao, đạt mức 7 điểm, cho thấy xu hướng ngắn hạn vẫn duy trì trạng thái khả quan.

Thơ Hoàng