Đề xuất rút quy trình trở thành luật sư từ 4 bước xuống còn 2 bước

Bổ sung tiêu chuẩn về bản lĩnh chính trị, đạo đức tốt và liêm chính với luật sư

Trình bày tờ trình dự án Luật Luật sư (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa chủ trương nâng cao tiêu chuẩn luật sư, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, tổ chức kỳ thi quốc gia cấp chứng chỉ hành nghề.

Đồng thời phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước gắn với phát huy trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư.

Dự án Luật cũng hướng tới đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp; bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và khắc phục những hạn chế phát sinh trong thực tiễn thi hành Luật Luật sư.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho ý kiến tại phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội

Dự thảo Luật gồm 6 chương, 36 điều, giảm 56 điều so với Luật Luật sư hiện hành. Một trong những nội dung trọng tâm là xây dựng đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong hành nghề.

Theo đó, dự thảo bổ sung tiêu chuẩn về bản lĩnh chính trị, đạo đức tốt và liêm chính; quy định luật sư phải được bồi dưỡng hằng năm về nhận thức chính trị, chuyên môn, đồng thời mở rộng khả năng trở thành luật sư đối với giảng viên luật.

Theo dự thảo, quy trình trở thành luật sư được đề xuất rút từ 4 bước xuống còn 2 bước.

Việc gia nhập Đoàn luật sư và đăng ký tập sự được gộp thành thủ tục gia nhập Đoàn luật sư để tập sự; kiểm tra kết quả tập sự và cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư được gộp thành kỳ thi quốc gia cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư. Hội đồng thi do cơ quan quản lý nhà nước chủ trì, với sự tham gia của Liên đoàn Luật sư Việt Nam, cơ quan tiến hành tố tụng và các chuyên gia.

Đối với tổ chức hành nghề, dự thảo cho phép công ty luật trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên có thành viên góp vốn, có nhiều người đại diện, được thành lập công ty con và tự chủ trong quản trị.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội

Tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài muốn thành lập, hoạt động tại Việt Nam phải được thành lập hợp pháp ở nước ngoài và có ít nhất một luật sư nước ngoài hành nghề tại Việt Nam; ý kiến tư vấn pháp luật Việt Nam bắt buộc phải có chữ ký của luật sư Việt Nam.

Cùng với đó, dự thảo đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số trong lĩnh vực luật sư. Chủ tịch UBND cấp tỉnh được giao quyết định thành lập Đoàn luật sư, chi nhánh Đoàn luật sư; phê duyệt đề án tổ chức đại hội, phương án nhân sự và phê chuẩn kết quả đại hội.

Cơ sở dữ liệu luật sư được xây dựng dưới dạng điện tử, có giá trị pháp lý trong giao dịch, tố tụng và các hoạt động khác; hợp đồng dịch vụ pháp lý và hoạt động tư vấn có thể được thực hiện qua phương tiện điện tử.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tờ trình. Ảnh: Media Quốc hội

Trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật; đánh giá nội dung dự thảo phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và cơ bản thống nhất với hệ thống pháp luật.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm sự đồng bộ với các luật liên quan, nhất là pháp luật về tố tụng; đồng thời đánh giá kỹ hơn nguồn nhân lực và các điều kiện bảo đảm thi hành Luật.

Về tiêu chuẩn luật sư, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành việc bổ sung yêu cầu “có bản lĩnh chính trị vững vàng”, “kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực”, nhưng đề nghị tiếp tục làm rõ trong dự thảo nghị định để bảo đảm áp dụng thống nhất.

Đối với đề xuất sửa tiêu chuẩn “có bằng cử nhân luật” thành “có bằng cử nhân luật hoặc thạc sĩ luật hoặc tiến sĩ luật”, cơ quan thẩm tra cho biết còn có các loại ý kiến khác nhau và đề nghị đánh giá kỹ tác động để lựa chọn phương án phù hợp.

Thường trực Ủy ban cũng đề nghị quy định cụ thể ngay trong dự thảo Luật các trường hợp được miễn, giảm thời gian tập sự hành nghề luật sư.

Đây là quyền lợi trực tiếp của người tập sự, cần được luật hóa để bảo đảm công khai, minh bạch và thống nhất với các luật khác.

Đối với kỳ thi quốc gia về luật sư, cơ quan thẩm tra nhận thấy đây là mô hình cần thiết để đánh giá đầu vào, góp phần hình thành đội ngũ luật sư chất lượng cao.

Tuy nhiên, Chính phủ cần thuyết minh rõ hơn cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn; đồng thời cân nhắc quy định trong Luật các nguyên tắc về cơ quan chủ trì, cơ quan tham gia và yêu cầu đối với nội dung kỳ thi.

Báo cáo thẩm tra cũng nêu ý kiến đề nghị cân nhắc việc chuyển thẩm quyền tổ chức kiểm tra kết quả tập sự từ Liên đoàn Luật sư Việt Nam sang cơ quan quản lý nhà nước chủ trì, nhằm bảo đảm phù hợp với yêu cầu phát huy trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, đồng thời tránh phát sinh kinh phí và chi phí hành chính.

Tạo điều kiện hình thành các tổ chức hành nghề luật sư có quy mô lớn, chuyên nghiệp

Thảo luận tại phiên họp, các ý kiến cơ bản tán thành việc sửa đổi toàn diện Luật Luật sư, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát một số quy định mới để vừa nâng cao chất lượng đội ngũ, vừa bảo đảm tính độc lập trong hành nghề và phát huy trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư.

Nhấn mạnh mục tiêu xây dựng đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị cụ thể hóa tiêu chuẩn “bản lĩnh chính trị vững vàng” bằng các tiêu chí có thể đánh giá được gắn với quy trình minh bạch.

Nếu tiêu chuẩn mang tính định tính cao, không được hướng dẫn rõ, có thể dẫn đến cách hiểu, áp dụng khác nhau, thậm chí ảnh hưởng đến tâm lý và tính độc lập của luật sư khi nhận vụ việc.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ. Ảnh: Media Quốc hội

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý kỳ thi quốc gia, nếu được tổ chức, phải thực chất, tránh học thuộc lòng, chú trọng kỹ năng tranh tụng và đạo đức nghề nghiệp, bảo đảm đánh giá cả kiến thức lý luận và năng lực thực hành.

Cùng với yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tạo điều kiện hình thành các tổ chức hành nghề luật sư có quy mô lớn, chuyên nghiệp, đủ khả năng cạnh tranh quốc tế; tăng cường bảo vệ quyền hành nghề, thúc đẩy chuyển đổi số và tiếp tục phân định rõ giữa quản lý nhà nước với tự quản nghề nghiệp.

Dự thảo cũng cần được tham vấn rộng rãi với giới hành nghề, doanh nghiệp, chuyên gia và nhà khoa học trước khi trình Quốc hội.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Luật sư, đánh giá hồ sơ dự án Luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét sau khi tiếp thu, hoàn thiện.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, đổi mới phải có tính kế thừa, bảo đảm khả thi, hiệu quả; đồng thời xây dựng đội ngũ luật sư chuyên nghiệp, vững vàng về bản lĩnh chính trị, trong sáng về đạo đức, giỏi chuyên môn và đáp ứng yêu cầu hội nhập.

Bộ Tư pháp được đề nghị khẩn trương tiếp thu tối đa các ý kiến, tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi, rà soát pháp luật liên quan và hoàn thiện dự thảo, bảo đảm chất lượng, tính đồng bộ, thống nhất trước khi trình Quốc hội.

XUÂN TRƯỜNG