Đề thi Ngữ văn kỳ thi lại ở Tuyên Quang: Có tính phân hóa, gắn với vấn đề thời sự

Điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang

Đề thi môn Ngữ văn trong Kỳ thi lại tốt nghiệp THPT năm 2026 được cô Đinh Thị Nhung, giáo viên luyện thi môn Ngữ Văn cho biết, so với đề chính thức lần 1 năm 2026, đề Ngữ văn kỳ thi lần này được đánh giá giữ tương đối ổn định về cấu trúc, đồng thời tiếp tục thể hiện rõ định hướng đổi mới trong kiểm tra, đánh giá năng lực học sinh.

Điểm dễ nhận thấy là đề không đi theo hướng yêu cầu thí sinh ghi nhớ, tái hiện máy móc kiến thức đã học trong sách giáo khoa. Thay vào đó, ngữ liệu được lựa chọn ngoài sách giáo khoa, đặt học sinh trước những văn bản và vấn đề cụ thể để tự đọc, tự phân tích, lý giải và đưa ra nhận xét. Đây cũng là xu hướng đã được thể hiện rõ trong những năm gần đây, khi đề thi chuyển trọng tâm từ kiểm tra “học được bao nhiêu” sang đánh giá “hiểu và vận dụng được như thế nào”.

Ở phần Đọc hiểu, đề sử dụng văn bản "Những mặt trận vô hình của an ninh văn hóa", tập trung vào vai trò của văn hóa, vấn đề an ninh văn hóa và những tác động của thông tin giả mạo trong bối cảnh hiện nay. Theo đánh giá của cô Nhung, việc lựa chọn ngữ liệu mang tính thời sự là điểm đáng chú ý, bởi nội dung không xa lạ với học sinh mà gắn trực tiếp với môi trường mạng, cách tiếp nhận thông tin và trách nhiệm của người trẻ.

Đề thi môn Ngữ văn. Ảnh: Minh Chiến.

"Các câu hỏi Đọc hiểu được thiết kế theo hướng từ nhận biết, thông hiểu đến vận dụng. Trong đó, yêu cầu học sinh giải thích ý nghĩa của việc "hấp thụ và chuyển hóa" các ảnh hưởng văn hóa bên ngoài hay nêu quan điểm của tác giả đòi hỏi thí sinh không chỉ tìm kiếm thông tin có sẵn trong văn bản mà phải biết khái quát và trình bày cách hiểu của mình", cô Nhung nói.

Đáng chú ý, câu Nghị luận xã hội yêu cầu viết khoảng 200 chữ về sự cần thiết phải trung thực khi tạo lập và chia sẻ thông tin. Cô Nhung cho rằng đây là vấn đề thiết thực với học sinh trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh, đồng thời có khả năng đánh giá nhận thức, trách nhiệm và kỹ năng lập luận của thí sinh.

Ở câu Nghị luận văn học, đề yêu cầu phân tích bài thơ "Cánh đồng tuổi thơ" của Trịnh Thanh Sơn. Ngữ liệu giàu hình ảnh, gợi ký ức về tuổi thơ nông thôn, đồng thời đặt ra vấn đề về sự trưởng thành, những đổi thay của cuộc đời và hành trang ký ức mỗi con người mang theo khi bước vào thành phố.

Theo cô Nhung, câu hỏi này có độ mở tương đối tốt, cho phép học sinh khai thác nhiều phương diện như hình ảnh cánh đồng, nhân vật "chú bé", ngôn ngữ thơ và cảm xúc của tác giả. Học sinh có năng lực có thể đi sâu vào ý nghĩa biểu tượng của "cánh đồng tuổi thơ", từ đó làm nổi bật chiều sâu nhân văn của bài thơ.

Nhìn tổng thể, đề thi có mức độ vừa sức nhưng vẫn có khả năng phân hóa. Cô Nhung nhận định thí sinh nắm chắc kỹ năng làm bài, biết đọc kỹ ngữ liệu, xây dựng luận điểm và diễn đạt mạch lạc sẽ có nhiều cơ hội đạt điểm khá, giỏi; trong khi câu nghị luận văn học và những yêu cầu vận dụng ở phần Đọc hiểu vẫn tạo khoảng cách giữa các mức độ năng lực.

Tuấn Khang