'Sự cần thiết của tính trung thực khi chia sẻ thông tin' vào đề thi Ngữ văn ở Tuyên Quang

Hơn 300 thí sinh ở điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang thực hiện bài thi Ngữ văn trong điều kiện an ninh thắt chặt. Đây là kỳ thi đặc biệt chưa từng có, khi Bộ GD&ĐT quyết định hủy kết quả thi ngày 11 và 12 tháng 6 để tổ chức thi lại tốt nghiệp dành riêng cho hơn 300 thí sinh ở điểm thi chuyên Tuyên Quang. Nguyên nhân là do gian lận thi.

Khoảng 10 giờ kém, thí sinh bắt đầu rời điểm thi.

Thí sinh dự thi Ngữ văn trong điều kiện an ninh được thắt chặt từ vòng ngoài. (ảnh: Phú Nguyễn)

Đề thi Ngữ văn, môn tự luận duy nhất trong kỳ thi nhận được sự quan tâm của nhiều người.

Dưới đây là đề thi Ngữ văn:

Cấu trúc đề Ngữ văn vẫn bao gồm 2 phần: Đọc hiểu (4 điểm) và Viết (6 điểm).

Trong đó, phần Đọc hiểu trích ngữ liệu Những mặt trận vô hình của báo Công an nhân dân số ra ngày 5/8. Sau đó đặt ra 5 câu hỏi để thí sinh xác định luận đề của văn bản, chỉ ra đặc trưng của an ninh phi truyền thống được đề cập trong đoạn; nêu quan điểm của tác giả thể hiện trong văn bản cũng như cần làm gì để giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Phần Viết gồm hai câu:

Câu 1 (2 điểm): từ cách đặt vấn đề: "Việc đưa tin xấu độc, tin chưa kiểm chứng và phát tán các video giả mạo đã ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin xã hội”.

Sau đó yêu cầu thí sinh, từ góc nhìn người trẻ, trình bày suy nghĩ về sự cần thiết phải trung thực khi tạo lập và chia sẻ thông tin.

Viết đoạn văn nghị luận khoảng 200 chữ, bàn về sự cần thiết của tính trung thực khi tạo lập và chia sẻ thông tin.

Câu 2 (4 điểm): Viết bài văn nghị luận khoảng 600 chữ, phân tích bài thơ “Cánh đồng tuổi thơ” của tác giả Trịnh Thanh Sơn.

Theo kế hoạch tổ chức thi lại kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đối với các thí sinh tại Điểm thi trường THPT Chuyên tỉnh Tuyên Quang, môn Ngữ văn có 326 thí sinh. Toàn bộ thí sinh sẽ được giữ nguyên số báo danh và dữ liệu phòng thi như ở kỳ thi chính thức ngày 11 và 12/6.

Theo giáo viên dạy Ngữ văn, đề thi Ngữ văn ở Tuyên Quang sáng 14/8 an toàn, lựa chọn các vấn đề khá gần gũi với học sinh. Tuy nhiên, so với đề thi hồi tháng 6, đề thi lần này giảm tính đột phá và sáng tạo.

Đề an toàn, có tính kết nối cuộc sống

Cô Tô Lan Hương, Tổ trưởng Ngữ văn, Trường THCS – THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội), nhận định đề thi lại môn Ngữ văn tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang vừa sức, an toàn, mang hơi thở cuộc sống và có tính kết nối cao giữa văn học với đời sống.

Các vấn đề được lựa chọn trong đề khá gần gũi với học sinh, đặc biệt ở câu nghị luận xã hội khi đặt ra yêu cầu về sự trung thực trong tạo lập và chia sẻ thông tin trong bối cảnh mạng xã hội phát triển.

“Đề mang hơi thở của cuộc sống, tính kết nối giữa văn học và cuộc sống cao”, cô Hương nhận xét.

Ở câu nghị luận xã hội, vấn đề tin xấu độc, thông tin chưa kiểm chứng và video giả mạo là những hiện tượng học sinh có thể bắt gặp trong đời sống số. Từ thực tế đó, đề hướng thí sinh đến câu chuyện về trách nhiệm của người trẻ khi tiếp nhận, tạo lập và chia sẻ thông tin.

Theo cô Hương, đây là cách đặt vấn đề vừa có tính thời sự, vừa mang ý nghĩa giáo dục. Thay vì chỉ nhận diện tác hại của tin giả, đề yêu cầu học sinh suy nghĩ về sự trung thực, qua đó đặt ra trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với cộng đồng trong môi trường mạng.

Ở câu nghị luận văn học, đề sử dụng bài thơ “Cánh đồng tuổi thơ” của tác giả Trịnh Thanh Sơn. Hình ảnh cánh đồng, tuổi thơ, lao động và ký ức quê hương tạo nên chất liệu gần gũi để học sinh cảm nhận và phân tích. Qua đó, văn học được đặt trong mối liên hệ với những trải nghiệm đời sống và quá trình trưởng thành của con người.

Tuy nhiên, khi so sánh với đề thi lần một, cô Hương cho rằng đề thi lại giảm tính đột phá và sáng tạo.

“Nếu đề Tốt nghiệp THPT trước đó có cách lựa chọn vấn đề và cách đặt câu hỏi tạo nhiều bất ngờ, đề thi lại ở Tuyên Quang thiên về sự ổn định, an toàn và khả năng tiếp cận của số đông thí sinh. Nhưng đây không hẳn là điểm yếu, bởi một đề thi lại cần bảo đảm sự tương đương về ma trận, mức độ và cơ hội thể hiện năng lực của thí sinh”, cô Hương nói.

Nhìn tổng thể, cô Hương đánh giá đề thi lại không quá khó, không đánh đố, nhưng vẫn có khả năng phân hóa thông qua cách học sinh triển khai lập luận, lựa chọn dẫn chứng và thể hiện chiều sâu cảm nhận.

Đề không gây sốc

Trong khi đó, hiệu trưởng một trường THPT tại Hà Nội đánh giá đề Ngữ văn thi lại tốt nghiệp THPT 2026 tại Tuyên Quang có ma trận, bố cục và độ khó tương đương đề thi lần một. Điều này không tạo bất lợi cho thí sinh.

Theo cô, đề cũng có tính thời sự, khi đưa vấn đề “tin xấu độc”, “tin chưa kiểm chứng” hay “phát tán các video giả mạo”. Đây là vấn đề an ninh, an toàn trên không gian mạng gắn liền với đời sống giới trẻ hiện nay nên hầu hết thí sinh đều thấy gần gũi.

Đặc biệt, điểm đáng ghi nhận là đề không khai thác vấn đề theo hướng gây sốc hay tạo tranh luận không cần thiết như đề thi lần một. Thay vào đó, đề vừa có tính văn học, vừa hướng đến giáo dục đạo đức, lối sống và giúp học sinh suy nghĩ về những vấn đề đang diễn ra trong xã hội.

Câu 1 phần Viết (2 điểm) theo cô giáo, đây cũng là câu phân hóa thí sinh. Để viết hay đòi hỏi các em phải có chiều sâu tư duy khi nói đến trách nhiệm của người dùng mạng xã hội, thói quen kiểm chứng trước khi chia sẻ cũng như cảnh báo hậu quả và vai trò người trẻ trong việc xây dựng môi trường thông tin lành mạnh.

“Đồng thời, đây cũng là nội dung mang ý nghĩa giáo dục người dùng mạng cần có tính trung thực khi tạo lập và chia sẻ thông tin. Ngược lại, nếu khai thác một vấn đề theo hướng quá cực đoan, chỉ tập trung làm nổi bật sự việc mà không hướng học sinh đến cách ứng xử, giải quyết, có thể vô tình tác động đến tâm lý xã hội, đặc biệt là tâm lý của trẻ em”, cô giáo nói.

Đề giảm độ khó so với lần trước

Cô N.T.T.H, giáo viên cốt cán bộ môn Ngữ văn ở Phú Thọ đánh giá, đề thi lần này giảm độ khó so với đề thi đợt trước, thiên về sự ổn định, vừa sức và dễ tiếp cận với thí sinh.

Nhìn chung, đề thi bám khá sát cấu trúc đề Ngữ văn của Bộ GD&ĐT trong những năm gần đây. Phần Đọc hiểu gồm các dạng câu hỏi quen thuộc, gần gũi với học sinh, yêu cầu ở mức vừa sức, không tạo áp lực quá lớn cho thí sinh.

Đáng chú ý, phần Viết có mức độ nhẹ nhàng hơn so với đề thi đợt ngày 11-12/6, đặc biệt ở câu 1. Vấn đề nghị luận được đặt ra gần gũi với đời sống, giúp học sinh dễ dàng liên hệ, xác định hướng triển khai và thể hiện quan điểm của mình.

Ở câu Nghị luận văn học, chiếm 4 điểm, ngữ liệu trích từ bài thơ “Cánh đồng tuổi thơ” của tác giả Trịnh Thanh Sơn có nội dung tương đối dễ tiếp cận. Điều này tạo thuận lợi cho thí sinh trong việc nhận diện vấn đề, tìm ý và triển khai các luận điểm, qua đó có thể phát huy khả năng cảm thụ và phân tích văn học.

Đề thi tốt nghiệp Ngữ văn của Bộ GD&ĐT ngày 11/6.

Hà Linh