ĐBQH tỉnh Ninh Bình góp ý hoàn thiện quy định về Tố tụng hình sự

Quang cảnh phiên làm việc tại Hội trường.

Đại biểu dự phiên họp tại Hội trường.

Các ý kiến thảo luận tập trung góp ý hoàn thiện quy định của các dự án luật, dự thảo nghị quyết, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm, đồng thời bảo vệ quyền con người, quyền công dân và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng.

Tham gia thảo luận về dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), đại biểu Trần Thị Hồng Thanh, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình, đánh giá cao cơ quan soạn thảo đã chuẩn bị hồ sơ dự án Bộ luật công phu, nghiêm túc, chất lượng; cơ bản tán thành với nội dung dự thảo đã thể chế hóa đầy đủ các nghị quyết, kết luận của Đảng, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm và bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân.

Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình phát biểu thảo luận tại Hội trường.

Góp ý cụ thể về điều kiện tổ chức phiên tòa trực tuyến quy định tại Điều 268, đại biểu tán thành việc đưa quy định này vào Bộ luật Tố tụng hình sự, đây là bước cần thiết tạo cơ sở pháp lý ổn định cho việc ứng dụng công nghệ trong xét xử và kế thừa kết quả triển khai Nghị quyết số 33 năm 2021 của Quốc hội khóa XV. Đại biểu đề nghị bổ sung tại Điều 268 nguyên tắc tổ chức phiên tòa trực tuyến khi bảo đảm việc xét hỏi, tranh luận, kiểm tra và đánh giá chứng cứ, quyền bào chữa và các quyền tố tụng của những người tham gia phiên tòa; đồng thời quy định trách nhiệm được chuyển sang xét xử trực tiếp hoặc hoãn phiên tòa khi các điều kiện tổ chức không đáp ứng được yêu cầu.

Đối với quy định về việc chỉ định và đăng ký người bào chữa tại Điều 80 và Điều 82, qua đối chiếu với Luật Luật sư, Luật Trợ giúp pháp lý và dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) trình Quốc hội tại kỳ họp này, đại biểu đề nghị chỉnh lý một số nội dung nhằm bảo đảm tính thống nhất giữa các quy định pháp luật. Cụ thể, tại điểm a khoản 2 Điều 80, dự thảo chỉ quy định Đoàn Luật sư phân công tổ chức hành nghề luật sư cử người bào chữa. Trong khi đó, điểm a khoản 3 Điều 82 của dự thảo Bộ luật đã ghi nhận cả trường hợp luật sư hành nghề với tư cách cá nhân được Đoàn Luật sư phân công tham gia bào chữa. Hình thức hành nghề này cũng tiếp tục được thừa nhận trong dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi). Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung tại điểm a khoản 2 Điều 80 trường hợp Đoàn Luật sư trực tiếp phân công luật sư hành nghề với tư cách cá nhân tham gia bào chữa để bảo đảm thống nhất giữa các quy định của Bộ luật.

Tại điểm d khoản 2 Điều 82 về giấy tờ đăng ký bào chữa mới chỉ ghi nhận văn bản cử người thực hiện trợ giúp pháp lý của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước. Trong khi đó, theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý tại Điều 10, Điều 17 và khoản 2 Điều 31, ngoài Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước, các tổ chức tham gia trợ giúp pháp lý hợp pháp cũng có thể cử luật sư thực hiện trợ giúp pháp lý khi đã thụ lý vụ việc theo quy định. Đại biểu đề nghị chỉnh lý điểm d khoản 2 Điều 82 theo hướng “Văn bản cử người thực hiện trợ giúp pháp lý của tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý có thẩm quyền theo quy định của pháp luật trợ giúp pháp lý” để bao quát đầy đủ các trường hợp đăng ký bào chữa hợp pháp theo quy định.

Về phạm vi áp dụng khoản 6 Điều 1 của dự thảo Nghị quyết, theo quy định của dự thảo, không được lấy một quy định mới của Bộ luật làm căn cứ để khiếu nại, kiến nghị, kháng cáo, kháng nghị đối với những bản án, quyết định tố tụng đã ban hành trước ngày 1/3/2027. Đại biểu thống nhất với mục đích bảo đảm tính ổn định của những quyết định đã được ban hành hợp pháp. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ giới hạn áp dụng quy định này, nhất là đối với những biện pháp tố tụng vẫn đang được thực hiện khi Bộ luật mới có hiệu lực. Bởi vì ngay tại khoản 4 Điều 1, dự thảo đã yêu cầu hủy bỏ hoặc thay thế biện pháp tạm giam đối với người đang bị tạm giam về tội ít nghiêm trọng mà theo Bộ luật mới không còn thuộc trường hợp tạm giam. Quyết định tạm giam trước đây có thể hoàn toàn hợp pháp tại thời điểm ban hành, nhưng việc tiếp tục tạm giam sau khi Bộ luật mới có hiệu lực vẫn phải được rà soát theo quy định chuyển tiếp. Nếu cơ quan có thẩm quyền không thực hiện việc rà soát, hủy bỏ hoặc thay thế biện pháp tạm giam thì người đang bị tạm giam phải có quyền yêu cầu xem xét, khiếu nại, kiến nghị đối với việc không thực hiện trách nhiệm này theo quy định của pháp luật; không thể lấy quy định tại khoản 6 để từ chối giải quyết với lý do quyết định tạm giam đã được ban hành trước khi Bộ luật mới có hiệu lực.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung ngay vào khoản 6 Điều 1 nguyên tắc xác định rõ việc không sử dụng quy định mới để khiếu nại, kháng cáo đối với những bản án, quyết định đã ban hành không loại trừ trách nhiệm rà soát, hủy bỏ hoặc thay thế các biện pháp tố tụng đang được áp dụng theo quy định chuyển tiếp; đồng thời không hạn chế quyền khiếu nại, kiến nghị đối với quyết định, hành vi tố tụng hoặc việc không thực hiện trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền sau khi Bộ luật mới có hiệu lực.

Hồng Giang-CTV