Thể chế hóa đầy đủ chủ trương về cải cách tư pháp

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Bảo đảm tính khả thi, rõ trách nhiệm của từng cơ quan

Theo Báo cáo về công tác tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) do Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày, tiếp thu ý kiến đại biểu, quá trình hoàn thiện dự thảo Bộ luật, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao tiếp tục đánh giá đầy đủ các tác động của dự thảo Bộ luật, đặc biệt là khả năng tiếp cận tố tụng điện tử của người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số. Về nguyên tắc, tại Điều 18 dự thảo Bộ luật đã nêu rõ “hoạt động tố tụng điện tử không được làm hạn chế quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng”; việc triển khai sẽ được cụ thể hóa trong nghị quyết thi hành Bộ luật, trong đó xác định rõ lộ trình, điều kiện hạ tầng và phương thức thay thế phù hợp khi chưa thể đáp ứng yêu cầu về điều kiện bảo đảm.

Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã rà soát các quy định cụ thể của dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp, chuyển đổi số, kiểm soát quyền lực, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo đảm tính khả thi, điều kiện thực hiện và trách nhiệm của từng cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Đồng thời, phối hợp với Bộ Công an và các cơ quan hữu quan đối chiếu các nội dung liên quan giữa các dự án luật cùng được trình Quốc hội xem xét thông qua và các luật khác đang có hiệu lực để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ.

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày Báo cáo về công tác tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); Tờ trình dự án Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội. Ảnh: Phạm Thắng

Trình bày Tờ trình dự án Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến cho biết, dự thảo Nghị quyết quy định việc thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội thông qua thủ tục Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện hoặc yêu cầu giải quyết vụ việc dân sự để Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc thu hồi và xử lý tài sản nhằm khắc phục hậu quả thiệt hại cho Nhà nước.

Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao cũng khẳng định, nội dung của dự thảo Nghị quyết được xây dựng trên cơ sở thể chế hóa chủ trương của Đảng, bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, thống nhất với hệ thống pháp luật và có tham khảo kinh nghiệm quốc tế. Dự án Nghị quyết được xây dựng đúng trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Theo Tờ trình, nghị quyết này áp dụng đối với cơ quan tiến hành tố tụng trong vụ án hình sự; Viện kiểm sát nhân dân có thẩm quyền khởi kiện, yêu cầu giải quyết vụ việc dân sự; Toà án nhân dân có thẩm quyền xem xét, quyết định việc thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội; cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan. Nghị quyết này không áp dụng đối với trường hợp pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự.

Cân nhắc đối tượng áp dụng cơ chế thí điểm

Theo Báo cáo ý kiến về báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), do Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày, Thường trực Ủy ban tán thành với nhiều nội dung trong Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo ý kiến về báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); Báo cáo thẩm tra về dự án Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội. Ảnh: Phạm Thắng

Các nội dung tiếp thu, chỉnh lý tiếp tục thể chế hóa đầy đủ các nghị quyết, kết luận của Đảng, nhất là Kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật tại Phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo và tại phiên họp thứ 9 của Thường trực Ban chỉ đạo. Đồng thời, đã tiếp thu nhiều ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, các đại biểu Quốc hội, các cơ quan, tổ chức, hữu quan, các chuyên gia, nhà khoa học để chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Bộ luật.

Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã phối hợp với các cơ quan hữu quan rà soát để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Tuy nhiên, qua rà soát, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, một số nội dung của dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) chưa thống nhất với quy định của dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi). Đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân tối cao tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cơ quan chủ trì soạn thảo hai dự thảo Bộ luật và dự thảo Luật này để bảo đảm thống nhất giữa các dự thảo luật.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Trình bày Báo cáo thẩm tra về dự án Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhất trí sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng; đáp ứng yêu cầu thực hiện các cam kết quốc tế và thực tiễn của Việt Nam về việc thu hồi tài sản liên quan đến tội phạm bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án hình sự. Nội dung dự thảo Nghị quyết bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất với hệ thống pháp luật, tương thích với điều ước quốc tế; bảo đảm quốc phòng, an ninh. Hồ sơ dự án Nghị quyết bảo đảm đầy đủ thành phần theo quy định, đủ điều kiện để trình Quốc hội...

Thanh Hải