Chuyển hoá nguồn lực thành động lực tăng trưởng

Tốc độ tăng trưởng kinh tế tăng dần qua từng quý

Các đại biểu nhấn mạnh kết quả tăng trưởng GDP cả nước 9 tháng của năm 2026 đạt 9,01% - mức cao nhất trong nhiều năm qua, đưa Việt Nam vào nhóm các nước có tốc độ tăng trưởng cao trên thế giới; các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, xây dựng hệ thống chính trị và công tác đối ngoại đều được tăng cường.

Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa nhấn mạnh, tín hiệu đáng mừng nhất qua các số liệu này là tốc độ tăng trưởng kinh tế tăng dần qua từng quý; tăng trưởng ở mức cao nhưng lạm phát vẫn được giữ trong ngưỡng kiểm soát.

Quan trọng hơn, động lực tăng trưởng đã lan tỏa rộng rãi đến mọi thành phần trong nền kinh tế. Thành tích tăng trưởng ghi nhận sự cải thiện rõ rệt tại 34 tỉnh, TP so với các năm trước; trong đó, có 12 địa phương đạt mức tăng trưởng 2 con số.

Tăng trưởng kinh tế nhanh đến từ cả 3 khu vực là công nghiệp - xây dựng, nông - lâm - thủy sản và dịch vụ; cũng như từ cả 3 thành phần kinh tế quan trọng là kinh tế nhà nước, khu vực tư nhân và khu vực FDI.

Các động lực truyền thống như đầu tư, xuất khẩu, tiêu dùng được phát huy tối đa và đóng góp tích cực cho kết quả tăng trưởng. Các động lực mới như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số từng bước khẳng định vai trò.

Thu ngân sách tăng mạnh, nguồn lực được khơi thông; gần 5.000 dự án tồn đọng kéo dài đang từng bước được làm "sống lại" với quy mô hàng triệu tỷ đồng; thu hút đầu tư tiếp tục là điểm sáng, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng nhanh.

“Điểm cốt lõi là chúng ta đã giải được bài toán kép: vừa tăng trưởng, vừa giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, trong điều kiện hết sức khắc nghiệt từ đầu năm 2026, những yếu tố tác động bất lợi từ bên ngoài nền kinh tế như chiến tranh, xung đột vũ trang, đứt gãy chuỗi cung ứng, giá năng lượng leo thang…

Một dấu ấn nổi bật khác được Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa nhấn mạnh là chúng ta đã vượt qua thách thức nhờ những cách làm riêng biệt, sáng tạo. Đó là lấy cải cách mạnh mẽ bên trong để bù đắp cho những yếu tố tác động bất lợi bên ngoài. Đây là yếu tố quan trọng để đất nước ta đạt được những kết quả này.

Trong đó, Tổng Kiểm toán nhà nước nhấn mạnh 4 điểm nổi bật.

Thứ nhất là, đẩy nhanh, mạnh, toàn diện việc thể chế hóa theo hướng sửa đổi, bổ sung, ban hành kịp thời, đầy đủ, đồng bộ các chính sách pháp luật.

“Việc hoàn thiện thể chế không chỉ giải quyết những điểm nghẽn, nút thắt được nhận diện trước mắt, quan trọng hơn, hệ thống pháp luật được hoàn thiện thời gian qua còn đáp ứng yêu cầu kiến tạo phát triển, chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển”, Tổng Kiểm toán nhà nước đánh giá.

Thứ hai là, ngay sau sắp xếp tổ chức, bộ máy, chúng ta đã đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền, cắt giảm điều kiện kinh doanh, các ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Theo báo cáo của Chính phủ, chúng ta đã bãi bỏ 56 và sửa đổi 14 ngành nghề kinh doanh có điều kiện; đơn giản hóa 673 thủ tục hành chính; cắt giảm 697 thủ tục hành chính và 1.754 điều kiện kinh doanh. Đây là kết quả hết sức ấn tượng.

Đến nay, các Bộ chỉ còn giữ không quá 30% thủ tục hành chính (đạt mức tương đương các nước OECD) và đã cắt giảm 53% thời gian và 55% chi phí tuân thủ.

Thứ ba là, sự kết hợp hài hòa, nhuần nhuyễn, có hiệu quả các chính sách vĩ mô, đặc biệt là chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ.

Thứ tư là, sự đổi mới vững vàng, chắc chắn về phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, quản lý nền kinh tế, đặc biệt là quản trị phát triển.

Bên cạnh đường lối, chủ trương đúng đắn, mang tính chất đổi mới tư duy, tầm nhìn chiến lược, nhất là Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và 11 Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, Tổng Kiểm toán nhà nước chỉ ra 2 chuyển đổi lớn rõ rệt. Đó là, coi trọng và tạo chuyển biến căn bản trong khâu tổ chức thực hiện các Nghị quyết, các chủ trương, kế hoạch, chiến lược của Đảng, Quốc hội, Chính phủ. Nghị quyết ban hành đến đâu được thể chế hóa và có kế hoạch hành động, triển khai thực hiện đến đó; gắn liền với tăng cường kiểm tra, giám sát.

Đồng thời, việc đánh giá, sắp xếp, bố trí, sử dụng cán bộ được thực hiện nghiêm túc, thực chất, dựa trên năng lực và kết quả thực hiện nhiệm vụ được lượng hóa cụ thể.

Cùng với đó, các nhiệm vụ được triển khai quyết liệt, khẩn trương, nhất là trong việc triển khai các dự án đầu tư công mang tính chất động lực. Qua đó, tạo ra những chuyển biến rất tích cực và rõ nét; chứng minh cho những chủ trương đúng đắn và cho thấy rõ sự thay đổi về cách thức tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả hơn.

Chuyển mạnh từ "chủ trương" sang "thực thi"

Cơ bản đồng tình với các đánh giá của Chính phủ, Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh (Đoàn Ninh Bình) chỉ ra một số rủi ro, thách thức tiềm ẩn và kiến nghị nhiều giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành trong thời gian tới.

Trong đó, về động lực tăng trưởng, dù khu vực dịch vụ có sự tăng trưởng tích cực, song tăng trưởng thực của bán lẻ hàng hóa và dịch vụ mới chỉ đạt khoảng 7,8%, vẫn thấp hơn mức trước dịch COVID-19, cho thấy sức mua tuy được cải thiện nhưng chưa thực sự bứt phá.

Bên cạnh đó, giải ngân vốn đầu tư công còn chậm, mới đạt khoảng 63% kế hoạch và chưa đồng đều giữa các bộ, ngành, địa phương. Đầu tư tư nhân mới tăng khoảng 14%, thấp nhất trong ba khu vực kinh tế.

Khu vực doanh nghiệp còn phân hóa rõ rệt; tỷ lệ doanh nghiệp quay trở lại hoạt động hay có chiến lược chuyển đổi số bài bản còn thấp, các doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh đối mặt với nhiều áp lực về năng lực cạnh tranh và lãi suất cao.

Lạm phát bình quân 9 tháng tăng 4,52%, là mức cao nhất trong vòng 12 năm qua và đang ở ngưỡng sát mục tiêu kiểm soát; áp lực lạm phát dự báo tiếp tục gia tăng trong quý cuối năm do yếu tố chu kỳ và các tác động từ độ trễ điều hành giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý.

Trong khi đó, nhu cầu vốn cho nền kinh tế rất lớn trong khi thị trường vốn còn hạn chế, thị trường chứng khoán phân hóa, thanh khoản giảm và áp lực đáo hạn trái phiếu doanh nghiệp trong bối cảnh lãi suất cao tiếp tục là thách thức lớn.

Từ thực tế này, đại biểu kiến nghị Chính phủ quyết liệt thực thi nhiệm vụ, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu; triển khai nghiêm túc các nhiệm vụ đã đề ra theo phương châm chuyển mạnh từ "chủ trương" sang "thực thi". Mỗi nhiệm vụ trọng tâm phải xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm chính, tiến độ, nguồn lực, sản phẩm đầu ra và cơ chế kiểm tra, giám sát định kỳ làm căn cứ đánh giá người đứng đầu.

Đồng thời, bảo đảm phân cấp, phân quyền gắn liền với việc bố trí nguồn lực, cơ sở vật chất tương xứng; đẩy mạnh hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật công nghệ, kết nối và chia sẻ dữ liệu nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.

Cùng với đó là tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định, bảo đảm quyền tài sản và cơ hội tiếp cận nguồn lực bình đẳng. Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia hệ sinh thái chuyển đổi số, kết nối với các tập đoàn lớn, doanh nghiệp FDI; đồng thời tạo thuận lợi về thủ tục và tiếp cận nguồn vốn tín dụng với lãi suất hợp lý.

Đại biểu Đoàn Thị Thanh Mai (Đoàn Hưng Yên) cũng cho rằng, bên cạnh việc phấn đấu tăng trưởng cao, phải duy trì những nền tảng ổn định, an toàn vĩ mô của nền kinh tế.

“Hiện nay, giá nhiên liệu, nguyên vật liệu đang tăng, tạo sức ép lên chi phí sản xuất và chi phí sinh hoạt của người dân, đặt ra vấn đề Chính phủ phải có những biện pháp vừa kiểm soát lạm phát, vừa ổn định giá cả trong những tháng còn lại của năm 2026”, đại biểu nói.

Đề cập đến khả năng đáp ứng vốn cho các dự án lớn, đại biểu chỉ ra, nhu cầu vốn giai đoạn 2026-2030 là khoảng 38,5 triệu tỷ đồng và đề nghị Chính phủ phải có báo cáo làm rõ hơn về phương án vốn cho các “siêu dự án” để tránh gây áp lực quá mức lên hệ thống ngân hàng.

Ngoài ra, đại biểu đề nghị Chính phủ có phân tích sâu hơn về sức chống chịu của khu vực doanh nghiệp và tập trung tháo gỡ khó khăn về chi phí đầu vào, tiếp cận vốn và thị trường; có giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng được các hiệp định thương mại tự do, đa dạng hóa các đối tác và nâng cao năng lực tham gia chuỗi cung ứng và kế hoạch năm 2027.

Tường Minh