Cần tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng và phát triển khoa học, công nghệ

Sáng 18-10, tại phiên thảo luận tổ về tình hình kinh tế - xã hội, đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa Phùng Đức Tiến -nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Chủ tịch Hội Thủy sản Việt Nam đánh giá cao những kết quả phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, đồng thời đề nghị tiếp tục tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả đầu tư, đổi mới cơ chế quản lý và sử dụng nguồn lực khoa học, công nghệ, tạo động lực cho tăng trưởng bền vững.

Đại biểu Quốc hội Phùng Đức Tiến phát biểu thảo luận.

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Phùng Đức Tiến ghi nhận, đánh giá cao những nỗ lực của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương trong thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, đặc biệt là kết quả tăng trưởng của ngành nông nghiệp. Đại biểu cơ bản tán thành với báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, đồng thời nhấn mạnh một số vấn đề cần tiếp tục quan tâm, khắc phục trong thời gian tới.

Về huy động nguồn lực đầu tư và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, đại biểu cho rằng, mặc dù khu vực kinh tế tư nhân chiếm tỷ trọng lớn trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội, song vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc ảnh hưởng đến khả năng phát triển. Trong đó, thủ tục hành chính tuy đã được quan tâm cắt giảm nhưng thực tế vẫn còn phức tạp; áp lực lãi suất ngân hàng, chi phí nguyên liệu đầu vào, xăng dầu và logistics tiếp tục tác động lớn đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực nông nghiệp. Đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện nhằm khơi thông nguồn lực đầu tư của khu vực kinh tế tư nhân.

Liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, đại biểu lưu ý tình trạng nhập siêu và sự phụ thuộc vào nguyên liệu, thiết bị nhập khẩu của nền kinh tế. Trong khi đó, ngành nông nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong xuất khẩu và duy trì xuất siêu. Theo đại biểu, cần đánh giá kỹ hơn năng lực công nghệ, khả năng tự chủ sản xuất và cơ cấu xuất nhập khẩu, từ đó có giải pháp nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Về phát triển khoa học, công nghệ, đại biểu Phùng Đức Tiến đặc biệt quan tâm đến những bất cập trong phân bổ, giải ngân và sử dụng kinh phí nghiên cứu khoa học. Mặc dù khoa học, công nghệ được xác định là động lực quan trọng cho phát triển, song quá trình triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu vẫn gặp nhiều khó khăn do thủ tục phê duyệt, nghiệm thu phức tạp, thời gian kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả ứng dụng kết quả nghiên cứu.

Đại biểu dẫn chứng, một số lĩnh vực nghiên cứu trong nông nghiệp, nhất là cây lâm nghiệp, vật nuôi và các đối tượng có chu kỳ sinh trưởng dài, đòi hỏi thời gian nghiên cứu từ 8 đến 10 năm hoặc lâu hơn. Do đó, việc áp dụng cứng nhắc thời hạn thực hiện nhiệm vụ khoa học có thể không phù hợp với đặc thù từng đối tượng nghiên cứu. Đại biểu đề nghị đổi mới phương thức quản lý, xét duyệt và nghiệm thu đề tài theo hướng linh hoạt, phù hợp thực tiễn, lấy kết quả và hiệu quả ứng dụng làm trọng tâm.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị rà soát cơ chế phân bổ kinh phí khoa học, công nghệ giữa Trung ương và địa phương, bảo đảm phù hợp với năng lực nghiên cứu và đặc thù nhiệm vụ. Theo đại biểu, các viện nghiên cứu, cơ sở khoa học ở Trung ương tập trung đội ngũ chuyên gia có trình độ chuyên môn cao nhưng nguồn lực còn hạn chế, trong khi một số địa phương chưa sử dụng hết kinh phí được phân bổ. Vì vậy, cần có cơ chế điều tiết hợp lý, phát huy năng lực của đội ngũ cán bộ khoa học, nhất là trong nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu định hướng ứng dụng và nghiên cứu ứng dụng.

Toàn cảnh phiên thảo luận tổ.

Đối với chuyển đổi xanh và giảm phát thải, đại biểu cho rằng cần có giải pháp cụ thể, khả thi hơn để thực hiện các mục tiêu đã đề ra, đặc biệt là lộ trình giảm phát thải khí nhà kính hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Đại biểu đề cập việc triển khai Đề án phát triển một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp, đồng thời lưu ý những khó khăn về nguồn vốn, đầu tư hạ tầng và tổ chức thực hiện. Theo đó, cần đẩy nhanh việc cụ thể hóa các đề án thành dự án, bảo đảm nguồn lực và tiến độ triển khai.

Về phát triển công nghiệp hỗ trợ và cơ khí chế tạo, đại biểu nhấn mạnh đây là những lĩnh vực nền tảng, có vai trò quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thực tế cho thấy, năng lực tham gia chuỗi cung ứng của nhiều doanh nghiệp trong nước còn hạn chế, mức độ phụ thuộc vào doanh nghiệp và công nghệ nước ngoài vẫn lớn. Đại biểu đề nghị có chính sách đủ mạnh để phát triển công nghiệp hỗ trợ, cơ khí chế tạo, hình thành các hệ sinh thái sản xuất trong nước, nâng cao khả năng tham gia chuỗi giá trị và năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, đại biểu Phùng Đức Tiến cho rằng cần tiếp tục đổi mới tư duy quản lý, khắc phục cơ chế “xin - cho”, giảm thủ tục hành chính không cần thiết, đồng thời có giải pháp sử dụng hiệu quả đội ngũ trí thức, nhà khoa học và nguồn kinh phí nghiên cứu. Qua đó, đưa khoa học, công nghệ thực sự trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

                                                                        LỆ HUYỀN (lược ghi)