Giải trình, làm rõ nhiều vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng phát biểu ý kiến tại phiên thảo luận.

Chuyển nguồn ngân sách cần phản ánh đúng bản chất

Trao đổi về nguồn thu từ đất, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, điều quan trọng không phải thu cao hay thấp, mà là khai thác quỹ đất đúng mục đích, phù hợp quy hoạch. Đất đai được đấu giá, đấu thầu và đưa vào sử dụng đúng quy hoạch sẽ tạo nguồn lực quan trọng cho phát triển. Phó Thủ tướng lưu ý các địa phương cần thận trọng khi xây dựng dự toán ngân sách, tránh trường hợp kỳ vọng quá nhiều vào thu từ đất để bố trí vốn cho các dự án, nếu không đấu giá, đấu thầu hoặc nguồn thu không đạt như dự kiến, địa phương có thể thiếu nguồn lực để thực hiện các nhiệm vụ đã đề ra.

Về tạm ứng vốn đầu tư công, Phó Thủ tướng thừa nhận số vốn tạm ứng hiện nay tương đối cao, nhưng cần đặt trong bối cảnh năm đầu triển khai các dự án. Theo quy định, mức tạm ứng cho nhà thầu ở giai đoạn đầu có thể lên tới 30%. Do năm 2026 là năm đầu của giai đoạn đầu tư công 2026–2030, số vốn tạm ứng tăng cao là có yếu tố khách quan. Trước tình hình này, Chính phủ đã chỉ đạo các địa phương khẩn trương đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án, bảo đảm vốn tạm ứng được quyết toán tương ứng với khối lượng công trình hoàn thành. Phó Thủ tướng nhận định, tình hình sẽ được cải thiện trong năm 2027 khi phần lớn dự án đã được tập trung chuẩn bị và khởi công trong năm 2026.

Đáng chú ý, trước ý kiến đại biểu về quy mô chuyển nguồn ngân sách lớn, Phó Thủ tướng cho biết một số khoản chuyển nguồn xuất phát từ quy định hiện hành và có tính chất đặc thù. Để khắc phục tình trạng chuyển nguồn lớn, Chính phủ sẽ triển khai ba nhóm giải pháp. Thứ nhất, nâng cao chất lượng lập dự toán thu ngân sách, bảo đảm sát thực tế, thay vì chủ yếu dựa vào số thu dự toán của năm trước. Thứ hai, thay đổi cách theo dõi nguồn cải cách tiền lương, theo hướng quản lý như một quỹ tích lũy, không hạch toán là khoản chuyển nguồn. Thứ ba, sửa đổi quy định theo hướng thu hẹp phạm vi chuyển nguồn, nhất là đối với chi đầu tư phát triển; những khoản không có lý do tiếp tục sử dụng sẽ bị hủy dự toán. Theo Phó Thủ tướng, các giải pháp này sẽ giúp việc hạch toán chuyển nguồn trong thời gian tới phản ánh đúng bản chất hơn.

Quang cảnh phiên thảo luận.

Đa dạng hóa nguồn vốn, bảo đảm hiệu quả và bền vững

Liên quan đến huy động nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết Việt Nam đang hướng tới cơ cấu nguồn vốn đến năm 2030, trong đó tín dụng chiếm khoảng 70%, vốn từ thị trường vốn chiếm 30%. Sau năm 2030, định hướng sẽ tiếp tục được tính toán, với mục tiêu vốn thị trường có thể chiếm tối đa khoảng 40%, còn tín dụng vẫn giữ vai trò chủ đạo.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng là yêu cầu đặt ra, song quá trình này cần có lộ trình phù hợp. Thực tế, việc phát triển thị trường vốn đang gặp nhiều khó khăn do lãi suất quốc tế cao, làm tăng sức hút của các kênh đầu tư bên ngoài. Trong khi đó, thị trường chứng khoán Việt Nam còn thiếu nhiều chứng khoán có chất lượng; một số doanh nghiệp có tỷ lệ vốn nhà nước cao, khiến lượng cổ phiếu có thể giao dịch trên thị trường hạn chế, chưa tạo được sức hút đủ lớn đối với các quỹ đầu tư.

Đối với việc phát hành trái phiếu, Phó Thủ tướng cho rằng cần tính toán kỹ chi phí huy động vốn. Trong bối cảnh lãi suất tiền gửi tại Mỹ được đề cập ở mức 7,5%, nếu phát hành trái phiếu quốc tế, Việt Nam có thể phải chấp nhận mức lãi suất khoảng 8-9% để thu hút nhà đầu tư. Mức chi phí này có thể làm giảm hiệu quả sử dụng vốn và tạo gánh nặng trong tương lai. Việc huy động trái phiếu trong nước cũng gặp khó khăn khi mặt bằng lãi suất tiền gửi ở mức cao.

Từ thực tế đó, Phó Thủ tướng khẳng định việc huy động vốn phải được tính toán trên cơ sở hiệu quả tài chính và tính bền vững, không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn phải bảo đảm an toàn cho nền kinh tế trong dài hạn.

Mai Hồng