Mua trước trả sau và gánh nặng sau kỳ nghỉ

Ảnh minh hoạ

Không chỉ dừng lại ở mua sắm thường ngày, hình thức “mua trước, trả sau” đang mở rộng sang vé máy bay, khách sạn và các dịch vụ du lịch có giá trị cao. Việc chia nhỏ khoản thanh toán giúp người tiêu dùng linh hoạt hơn về dòng tiền, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa chi tiêu hợp lý và khả năng tài chính thực tế.

NỞ RỘ XU HƯỚNG DU LỊCH TRẢ SAU

Thay vì chờ tích lũy đủ ngân sách mới đặt vé máy bay hay lên kế hoạch nghỉ dưỡng, người tiêu dùng hiện có thêm lựa chọn sử dụng dịch vụ trước và thanh toán theo từng kỳ. Đây là cơ chế cốt lõi của mô hình "Buy Now, Pay Later" hay “mua trước, trả sau”, đang mở rộng từ thương mại điện tử sang nhiều lĩnh vực dịch vụ, trong đó có du lịch.

Về cơ bản, "Buy Now, Pay Later" cho phép khách hàng hoàn tất giao dịch mà chưa phải thanh toán toàn bộ số tiền ngay lập tức. Tùy nhà cung cấp và sản phẩm, khoản tiền có thể được thanh toán sau một thời hạn nhất định hoặc chia thành nhiều kỳ, với các điều kiện về hạn mức, lãi suất và phí khác nhau.

Từ vé máy bay đến phòng khách sạn, hình thức mua trước, trả sau đang mở rộng lựa chọn thanh toán cho người tiêu dùng khi lên kế hoạch du lịch

Phương thức này có thể được áp dụng cho vé máy bay, phòng khách sạn, tour trọn gói và kỳ nghỉ dưỡng. Với những khoản chi lớn, việc phân bổ nghĩa vụ thanh toán theo thời gian giúp khách hàng chủ động hơn trong việc sắp xếp ngân sách.

Tại Việt Nam, một số nền tảng đã đưa "Buy Now, Pay Later" vào quy trình đặt dịch vụ du lịch. Home PayLater hiện giới thiệu các lựa chọn mua vé máy bay, đặt khách sạn và mua tour thông qua những đối tác như Traveloka, iVIVU, Gotadi và Vietravel Airlines...

Sự hiện diện này cho thấy "Buy Now, Pay Later" đã bắt đầu tham gia vào hệ sinh thái du lịch trực tuyến trong nước. Tuy nhiên, mức độ phổ biến, tỷ trọng giao dịch du lịch trong tổng giao dịch "Buy Now, Pay Later" và tốc độ tăng trưởng của thị trường vẫn cần được xác định bằng số liệu cụ thể.

CHIA NHỎ KHOẢN CHI, MỞ RỘNG LỰA CHỌN

Một trong những tác động đáng chú ý của "Buy Now, Pay Later" nằm ở cách người tiêu dùng đánh giá khả năng chi trả.

Chẳng hạn, với chuyến nghỉ dưỡng có tổng chi phí 12 triệu đồng, việc chia thành bốn kỳ thanh toán, mỗi kỳ 3 triệu đồng, có thể khiến khoản chi trở nên dễ cân nhắc hơn. Tuy nhiên, đây chỉ là ví dụ minh họa, kỳ hạn, số tiền mỗi kỳ và tổng chi phí thực tế phụ thuộc vào điều kiện của từng sản phẩm. Chia nhỏ khoản thanh toán không đồng nghĩa với việc chuyến đi trở nên rẻ hơn.

Đối với người trẻ, đặc biệt là những người có thu nhập nhưng chưa tích lũy được có thể dễ dàng lựa chọn được các sản phẩm du lịch. Một kỳ nghỉ tại resort cao cấp, chuyến du lịch nước ngoài... cũng được đặt ra như một phương án thực tế hơn khi không cần thanh toán toàn bộ chi phí ngay lập tức.

Chia nhỏ khoản thanh toán có thể giúp người trẻ linh hoạt hơn khi cân đối ngân sách cho những chuyến đi, nhưng không làm giảm tổng chi phí thực tế

Bạn Minh Anh (25 tuổi, nhân viên văn phòng tại Hà Nội) cho rằng việc chia nhỏ khoản thanh toán có thể giúp cô linh hoạt hơn khi đặt vé máy bay và phòng khách sạn, nhất là trong những thời điểm giá dịch vụ tăng cao.

“Điều tôi quan tâm không chỉ là mỗi tháng phải trả bao nhiêu, mà còn là tổng chi phí cuối cùng. Nếu sử dụng hình thức trả sau, tôi vẫn phải tính trước các khoản sinh hoạt và những chi phí cố định để tránh tình trạng vừa đi du lịch về đã phải lo tiền thanh toán”, Minh Anh nói.

Ở chiều ngược lại, Hoàng Nam (27 tuổi) cho rằng sự thuận tiện của "Buy Now, Pay Later" cũng có thể khiến người tiêu dùng dễ đưa ra quyết định chi tiêu vượt quá khả năng tài chính. Theo anh, việc khoản tiền phải trả trước mắt giảm xuống đôi khi tạo cảm giác chuyến đi có chi phí thấp hơn thực tế, trong khi nghĩa vụ thanh toán vẫn còn nguyên.

“Điều khiến tôi băn khoăn là khi chỉ nhìn vào số tiền phải trả mỗi kỳ, nhiều người có thể quên mất tổng chi phí của chuyến đi. Nếu thu nhập không tăng mà lại phát sinh thêm các khoản trả góp, tiền sinh hoạt và những nghĩa vụ tài chính khác vẫn phải được đảm bảo. Tôi nghĩ chỉ nên dùng hình thức này khi đã có kế hoạch trả tiền rõ ràng, chứ không nên vì dễ thanh toán hơn mà chọn một chuyến đi vượt quá ngân sách”, Nam nói.

Dù vậy, cần phân biệt giữa khả năng tiếp cận dịch vụ và năng lực tài chính thực tế. "Buy Now, Pay Later" không làm tăng thu nhập hay khả năng chi trả dài hạn. Việc lựa chọn kỳ nghỉ đắt tiền chỉ vì khoản thanh toán trước mắt thấp vẫn có thể tạo áp lực lên ngân sách trong những tháng tiếp theo.

DOANH NGHIỆP CÓ THÊM CÔNG CỤ BÁN HÀNG

Không chỉ tác động đến hành vi thanh toán của khách hàng, BNPL còn mở ra một hướng tiếp cận mới cho doanh nghiệp du lịch.

Trong giao dịch thông thường, người tiêu dùng thường cân nhắc tổng giá trị chuyến đi với ngân sách hiện có. Khi xuất hiện lựa chọn trả sau, sự chú ý có thể chuyển sang số tiền phải thanh toán trước mắt hoặc mức chi phí theo từng kỳ. Điều này có thể khiến một khoản chi lớn trở nên dễ chấp nhận hơn về mặt tâm lý.

Với doanh nghiệp du lịch, thanh toán linh hoạt có thể trở thành công cụ hỗ trợ bán hàng, tiếp cận khách hàng và thúc đẩy quyết định đặt dịch vụ

Với các nền tảng đặt dịch vụ trực tuyến, việc tích hợp "Buy Now, Pay Later" có thể góp phần giảm trở ngại ở bước thanh toán. Đối với khách sạn, khu nghỉ dưỡng và doanh nghiệp lữ hành, đây có thể là một công cụ bổ sung để tiếp cận khách hàng đang cân nhắc nhiều lựa chọn, đồng thời thử nghiệm các gói dịch vụ có giá trị cao hơn.

Tuy nhiên, khả năng thúc đẩy quyết định mua không đồng nghĩa với việc BNPL chắc chắn làm tăng mức chi tiêu.

Theo anh Mạc Hậu, đại diện một doanh nghiệp lữ hành tại Hà Nội, thanh toán linh hoạt có thể giúp doanh nghiệp tiếp cận nhóm khách hàng còn cân nhắc về ngân sách khi đặt tour hoặc kỳ nghỉ dài ngày.

“Đối với doanh nghiệp, điều đáng quan tâm không chỉ là khách hàng có hoàn tất đặt dịch vụ hay không, mà còn là hiệu quả của giao dịch sau khi tính các chi phí liên quan. Nếu triển khai phương thức thanh toán mới, doanh nghiệp cần đánh giá mức độ phù hợp với khách hàng mục tiêu, quy trình hoàn hủy và trách nhiệm giữa các bên khi phát sinh sự cố”, anh Hậu chia sẻ.

ÁP LỰC TÀI CHÍNH SAU KỲ NGHỈ

Một chuyến du lịch vài ngày có thể để lại nghĩa vụ thanh toán kéo dài nhiều tháng. Khi trở về, du khách vẫn phải trả các kỳ đã cam kết, đồng thời chi trả tiền thuê nhà, ăn uống và những khoản sinh hoạt thường xuyên. Trường hợp thu nhập không đủ đáp ứng tất cả nghĩa vụ này, khoản tiền dành cho du lịch có thể trở thành gánh nặng sau kỳ nghỉ.

Kỳ nghỉ có thể kết thúc sau vài ngày, nhưng nghĩa vụ thanh toán vẫn tiếp tục, đòi hỏi người tiêu dùng tính toán kỹ khả năng tài chính trước khi lựa chọn BNPL

Áp lực càng lớn khi người dùng cùng lúc phát sinh nhiều khoản trả sau. Mỗi kỳ thanh toán riêng lẻ có thể không quá cao, nhưng khi cộng dồn với các khoản nợ khác, tổng số tiền phải trả hằng tháng có thể vượt quá khả năng cân đối. Chậm thanh toán còn có nguy cơ kéo theo phí phát sinh theo điều khoản của từng sản phẩm.

Báo cáo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) về tín dụng trực tuyến ngắn hạn và "Buy Now, Pay Later" cũng đề cập đến những rủi ro như mua sắm bốc đồng và vay nợ quá mức. Với dịch vụ du lịch, rủi ro còn nằm ở các tình huống đổi lịch bay, hủy phòng hoặc tour không được hoàn tiền như mong muốn. Khi đó, người tiêu dùng có thể phải xử lý đồng thời thủ tục hoàn hủy với đơn vị cung cấp dịch vụ và nghĩa vụ thanh toán với bên tài chính.

Vì vậy, trước khi sử dụng "Buy Now, Pay Later", khách hàng cần tính tổng chi phí chuyến đi, cộng các khoản trả góp đang có và đối chiếu với thu nhập sau khi trừ chi phí sinh hoạt thiết yếu. Lựa chọn kỳ thanh toán phù hợp không chỉ là bảo đảm trả được kỳ đầu, mà còn phải duy trì khả năng chi trả trong suốt thời hạn cam kết.

Về phía doanh nghiệp và nhà cung cấp dịch vụ tài chính, việc công khai phí, lịch trả tiền, điều kiện hoàn hủy và trách nhiệm của các bên là yếu tố quan trọng để hạn chế tranh chấp. "Buy Now, Pay Later" có thể giúp giao dịch thuận tiện hơn, nhưng chỉ thực sự có lợi khi người tiêu dùng hiểu rõ nghĩa vụ và không phải đánh đổi sự ổn định tài chính sau chuyến đi.

Về bản chất, “đi trước, trả sau” không khiến chuyến đi rẻ hơn mà thay đổi cách khoản chi được phân bổ theo thời gian. Phương thức này có thể giúp người trẻ tiếp cận nhiều trải nghiệm hơn, nhưng cũng đòi hỏi khả năng quản lý tài chính chặt chẽ.

Yên Đan