Chuyên gia lý giải về hiện tượng mưa đá nhiều hiếm gặp, hạt lớn bằng quả trứng gà, bóng tennis

Trong các ngày 2 đến 4-5, dông, lốc, sét và đặc biệt là mưa đá đã gây thiệt hại nặng tại nhiều địa phương trên khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, đặc biệt khu vực các tỉnh miền núi phía Bắc.

Người dân chia sẻ hình ảnh mưa đá tại xã Yên Sơn, Phú Thọ

Theo số liệu ghi nhận được cũng như cập nhật báo cáo từ các địa phương cho thấy chỉ tính riêng trong chiều tối và đêm ngày 2-5, dông, lốc, mưa đá đã xảy ra tại các tỉnh Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên và thủ đô Hà Nội; chiều tối và đêm 3-5 có thêm các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh cũng đã ghi nhận xảy ra dông lốc, sét và mưa đá.

Ngoài dông, lốc, mưa đá cũng trong khoảng thời gian từ chiều tối 2-5 đến sáng nay 4-5, trên khu vực các tỉnh Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ đã xảy ra mưa dông diện rộng, cục bộ đã có những điểm mưa to đến rất to như: Trạm Tân Pheo (Phú Thọ) 171 mm, Lâm Thao (Phú Thọ) 168 mm, Kỳ Giang (Hà Tĩnh) 156 mm, …

Theo ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, thông thường mưa dông, lốc sét xuất hiện trong khoảng thời gian giao mùa (tháng 4 và tháng 5 và giai đoạn tháng 9-10) trên khu vực các tỉnh miền Bắc không phải là bất thường.

Tuy nhiên, với giai đoạn đầu tháng 5-2026, theo đánh giá sơ bộ, hiện tượng mưa đá xuất hiện tập trung nhiều trên cả khu vực miền núi, trung du và đồng bằng là điều hiếm gặp.

Vì sao có hạt đá bằng cỡ quả trứng gà hoặc trái bóng tennis?

Ông Hưởng cho biết hiện tượng mưa đá kích thước lớn, có hạt đá cỡ quả trứng gà hoặc trái bóng tennis xảy ra trong những ngày gần đây tại các tỉnh như Phú Thọ và Thái Nguyên có thể là do trong những ngày qua, khu vực này liên tục duy trì trạng thái nóng ẩm, có nắng ban ngày, làm tích lũy năng lượng đối lưu trong khí quyển; trên cao tồn tại rãnh thấp trong đới gió tây mạnh ở độ cao khoảng 5.000 m; cùng thời điểm đó, ở phía Bắc có bộ phận không khí lạnh yếu dịch chuyển xuống phía nam, nén rãnh áp thấp đi qua Bắc Bộ.

Vào thời gian buổi chiều, do nhiệt độ tăng cao, khối không khí nóng ẩm bị đẩy bốc lên mạnh, hình thành các đám mây dông phát triển rất nhanh theo chiều thẳng đứng.

"Chính trong môi trường có độ bất ổn định lớn này, dòng khí đi lên rất mạnh để giữ các khối băng trong các đám mây dông lâu hơn và khiến chúng ngày càng lớn trước khi rơi xuống; các hạt đá này nếu tan hết thành nước trước khi tới mặt đất sẽ tạo thành các trận mưa bình thường, nếu không kịp tan hết thì sẽ tạo thành các trận mưa đá" - ông Hưởng cho biết.

Chuyên gia khuyến cáo người dân cần thường xuyên theo dõi chặt chẽ các bản tin cảnh báo, trong giai đoạn chuyển mùa (tháng 4-5 và tháng 10-11), khi quan sát thấy bầu trời tối sầm, các đám mây dông mạnh phát triển, đó là khi có nguy cơ xảy ra dông, lốc và mưa đá.

Người dân hạn chế ra ngoài đường, tìm nơi trú ẩn an toàn chờ qua cơn dông mới tiếp tục di chuyển, tránh đứng dưới cây to, cột điện, biển quảng cáo hoặc các công trình tạm.

Thùy Linh