Mưa đá cấp tập trút xuống các tỉnh Bắc bộ đầu tháng 5 là hiếm gặp

Mưa đá diện rộng từ miền núi đến đồng bằng là hiếm gặp

Thông tin về diễn biến mưa đá gây thiệt hại lớn ở các tỉnh Bắc bộ và Bắc Trung bộ những ngày qua, ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn quốc gia thông tin, trong các ngày 2-4/5/2026 giông, lốc, sét và đặc biệt là mưa đá đã gây thiệt hại nặng tại nhiều địa phương trên khu vực Bắc bộ và Bắc Trung bộ, đặc biệt khu vực các tỉnh miền núi phía Bắc.

Theo số liệu ghi nhận được cũng như cập nhật báo cáo từ các địa phương cho thấy chỉ tính riêng trong chiều tối và đêm ngày 2/5 giông, lốc, mưa đá đã xảy ra tại các tỉnh Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên và Thủ đô Hà Nội; chiều tối và đêm 3/5 có thêm các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh cũng đã ghi nhận xảy ra giông lốc, sét và mưa đá.

Ngoài giông, lốc, mưa đá cũng trong khoảng thời gian từ chiều tối 2/5 đến sáng nay 4/5, trên khu vực các tỉnh Bắc bộ và Bắc Trung bộ đã xảy ra mưa giông diện rộng, cục bộ đã có những điểm mưa to đến rất to như: trạm Tân Pheo (Phú Thọ) 171mm, Lâm Thao (Phú Thọ) 168mm, Kỳ Giang (Hà Tĩnh) 156mm…

Những ngày qua, mưa đá dồn dập trút xuống hầu khắp các tỉnh Bắc bộ

Theo ông Hưởng, thông thường mưa giông, lốc sét xuất hiện trong khoảng thời gian giao mùa (tháng 4 và tháng 5 và giai đoạn tháng 9-10) trên khu vực các tỉnh miền Bắc không phải là bất thường và không hiếm gặp. Tuy nhiên, với giai đoạn đầu tháng 5/2026, theo đánh giá sơ bộ, hiện tượng mưa đá xuất hiện tập trung nhiều trên cả khu vực miền núi, trung du và đồng bằng là một điều hiếm gặp.

Ông Hưởng cho rằng, hiện tượng mưa đá kích thước lớn, có hạt đá cỡ quả trứng gà hoặc bóng tennis xảy ra trong những ngày gần đây tại các tỉnh như Phú Thọ và Thái Nguyên có thể là do trong những ngày qua, khu vực này liên tục duy trì trạng thái nóng ẩm, có nắng ban ngày, làm tích lũy năng lượng đối lưu trong khí quyển; trên cao tồn tại rãnh thấp trong đới gió tây mạnh ở độ cao khoảng 5000m.

Cùng thời điểm đó, ở phía Bắc có bộ phận không khí lạnh yếu dịch chuyển xuống phía nam, nén rãnh áp thấp đi qua Bắc bộ. Vào thời gian buổi chiều, do nhiệt độ tăng cao, khối không khí nóng ẩm bị đẩy bốc lên mạnh, hình thành các đám mây dông phát triển rất nhanh theo chiều thẳng đứng.

“Trong môi trường có độ bất ổn định lớn này, dòng khí đi lên rất mạnh để giữ các khối băng trong các đám mây dông lâu hơn và khiến chúng ngày càng lớn trước khi rơi xuống; các hạt đá này nếu tan hết thành nước trước khi tới mặt đất sẽ tạo thành các trận mưa bình thường, nếu không kịp tan hết thì sẽ tạo thành các trận mưa đá”, ông Hưởng lý giải.

Cuối tuần này Bắc bộ lại xuất hiện không khí lạnh

Về xu thế thiên tai trong thời gian tới, ông Hưởng cho hay, khả năng rất cao xuất hiện El Nino (80–90%) từ giữa năm 2026, có thể đạt cường độ rất mạnh vào cuối năm (20–25%) và kéo dài sang năm 2027.

Trong năm nay, nắng nóng được dự báo nhiều và gay gắt hơn so với trung bình, mưa và bão thì ít hơn nhưng hiện tượng giông, lốc, mưa đá trong giai đoạn chuyển mùa và hiện tượng mưa lớn cục bộ cũng có thể xuất hiện nhiều. Mưa lớn cục bộ, cường độ lớn trong thời gian ngắn có thể gây lũ quét, sạt lở đất và ngập úng đô thị, đặc biệt tại khu vực miền núi và địa hình dốc.

Dự báo gần khoảng mùng 8-9/5 tức khoảng thứ Sáu, thứ Bảy tuần này lại có thêm một đợt không khí lạnh mới tác động, nên khoảng cuối tuần này miền Bắc sẽ tiếp tục có mưa giông và lại phải đối mặt với nguy cơ tố, lốc; mưa đá và gió giật mạnh.

Ngoài ra khoảng ngày 5-7/5/2026, trên khu vực phía Nam cao nguyên Trung bộ và Nam bộ cũng có khả năng xuất hiện mưa rào và giông diện rộng. Thời gian mưa tập trung trong khoảng từ chiều đến tối. Trong mưa giông cũng cần cảnh giác với lốc sét, mưa đá và gió giật mạnh.

Hạ Quỳnh