Vụ hè thu 2026: Thích ứng với khô hạn

Trước những dự báo về hiện tượng El Nino và nguy cơ xảy ra hạn hán, ngành nông nghiệp tỉnh Khánh Hòa đang triển khai các phương án thích ứng, trước hết là tập trung sản xuất vụ hè thu năm 2026 với phương châm: Tiết kiệm nước, né hạn và chuyển đổi linh hoạt.

Khô hạn hơn mọi năm

Hiện nay, nông dân trên địa bàn tỉnh cơ bản thu hoạch xong vụ đông xuân, năng suất lúa đạt bình quân hơn 73 tạ/ha, tăng 5 tạ/ha so với vụ trước, cá biệt có nơi trên 100 tạ/ha. Thời tiết thuận lợi giúp cho các loại cây ăn quả như nho, táo, xoài, ổi, sầu riêng, bưởi da xanh... sinh trưởng tốt.

Tuy nhiên, bước vào vụ hè thu 2026, nguy cơ khô hạn, thiếu nước sản xuất đang hiện hữu. Theo dự báo của Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Khánh Hòa, từ tháng 5 đến tháng 10-2026, hiện tượng ENSO dịch chuyển nhanh từ trạng thái trung tính sang pha nóng (El Nino) vào những tháng cuối năm. Điều này đồng nghĩa với việc nắng nóng sẽ gia tăng mạnh mẽ về cường độ và có thể kéo dài dai dẳng đến nửa đầu tháng 9.

Nông dân dọn dẹp đồng ruộng chuẩn bị cho vụ sản xuất mới.

Thời gian qua, nắng nóng xuất hiện với cường độ tương đối mạnh. Nhiều thời điểm, tại một số vùng trên địa bàn tỉnh xuất hiện ngưỡng nhiệt độ 37 đến 38 độ C. Dự báo năm nay, nhiệt độ trung bình cao hơn nhiều năm từ 0,5 đến 1,5 độ C, trong khi lượng mưa từ tháng 8 đến tháng 10 có khả năng sụt giảm từ 5 đến 15% so với mọi năm. Đáng lo hơn, tuy mới bắt đầu bước vào vụ mới nhưng dung tích tại các hồ chứa chỉ đạt khoảng 60% so với thiết kế, làm gia tăng nguy cơ thiếu nước sản xuất.

Chủ động ứng phó

Trước kịch bản nắng hạn, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã đưa ra khuyến cáo "sống còn" cho sản xuất vụ hè thu, trong đó yêu cầu điều chỉnh thời vụ, cơ cấu giống theo khả năng nguồn nước và xây dựng phương án ứng phó phù hợp từng khu vực. Ưu tiên sử dụng giống ngắn ngày, gieo sạ tập trung ở những vùng chủ động nước; rà soát diện tích gieo trồng lúa vụ hè thu, cân đối nguồn nước tưới, khoanh vùng sản xuất. Vùng chủ động nước gieo sạ tập trung vào trà chính vụ, đầu tư thâm canh cao để bảo đảm năng suất; vùng có nguy cơ thiếu nước cuối vụ sử dụng các giống lúa cực ngắn ngày (dưới 100 ngày) và gieo sạ sớm để "né" hạn. Sở cũng khuyến khích chuyển đổi từ lúa sang các loại cây trồng cạn ngắn ngày có nhu cầu nước thấp nhưng giá trị kinh tế cao; kiên quyết dừng sản xuất hoặc chuyển đổi mùa vụ ở vùng không bảo đảm tưới. Đồng thời, yêu cầu địa phương phối hợp chặt chẽ với các công ty thủy lợi tăng cường thông tin, tuyên truyền, điều tiết nước hợp lý, nâng cao sử dụng nước tiết kiệm.

Theo lãnh đạo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, điểm nhấn trong cơ cấu giống lúa hè thu năm nay là việc ưu tiên gieo sạ các giống ngắn ngày, chịu hạn tốt và có khả năng kháng sâu bệnh cao như: ML48, ML202, ML214, Đài Thơm 8 ở khu vực phía bắc tỉnh; ML214, TH41, An Sinh 1399, OM4900... ở khu vực phía nam tỉnh. Đồng thời, giảm lượng giống gieo sạ xuống còn 100 đến 120kg/ha kết hợp kỹ thuật “ướt - khô xen kẽ” để tiết kiệm chi phí, sử dụng hiệu quả nguồn nước. Đối với các loại cây màu khác, tùy điều kiện từng vùng đất như đất bãi, đất bằng ven sông hoặc đất đồi cao, nông dân được khuyến cáo lựa chọn các giống cây phù hợp. Chẳng hạn, đối với cây bắp, vùng miền núi dùng các giống: VN 8960, LVN61, LVN10, VN2, VN6...; vùng đồng bằng ưu tiên các giống: Thịnh Vượng 9999, NK7328, LVN10... Thời vụ gieo trồng tập trung từ đầu tháng 5 đến tháng 6 để tận dụng lượng mưa đầu mùa và thích ứng nắng nóng do El Nino.

Vụ hè thu năm 2026 được dự báo sẽ đối mặt nhiều thách thức khi El Nino xuất hiện, kéo theo nguy cơ nắng hạn và thiếu nước. Trong bối cảnh nguồn nước hạn chế, sản xuất nông nghiệp đòi hỏi phải tính toán chặt chẽ, sử dụng hiệu quả từng nguồn nước, từng trà lúa. Với sự chủ động của chính quyền, ngành chức năng và người dân, các giải pháp thích ứng đang được triển khai đồng bộ, góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai, ổn định sản xuất.

HỒNG ĐĂNG