Căng thẳng Greenland thúc đẩy châu Âu tìm kiếm độc lập năng lượng

Ảnh minh họa - Ảnh: Bloomberg.

Trong bối cảnh này, các quốc gia trong Liên minh châu Âu (EU) và Anh đã nhất trí xây dựng một mạng lưới rộng lớn điện gió ngoài khơi ở Biển Bắc, nhằm giảm sự phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu, đặc biệt là từ Nga và Mỹ - tờ báo Financial Times đưa tin.

Theo Ủy viên năng lượng của EU, ông Dan Jorgensen, châu Âu không muốn "thay thế một sự phụ thuộc bằng một sự phụ thuộc mới", khi các nước trong khu vực đang cố gắng giảm sự phụ thuộc vào khí đốt Nga nhưng lại ngày càng phụ thuộc vào nhiên liệu từ Mỹ.

Tuyên bố này được đưa ra tại một hội nghị ở Hamburg, Đức vào ngày 26/1, khi 9 quốc gia có lợi ích ở Biển Bắc - trong đó bao gồm Anh, Na Uy, Đức và Hà Lan - cam kết hỗ trợ xây dựng 15 gigawatt công suất điện gió ngoài khơi mỗi năm trong thời gian từ năm 2031 đến năm 2040. Mục tiêu của EU là đến năm 2050 đạt công suất khoảng 300GW điện gió ngoài khơi, tăng từ mức khoảng 37GW hiện tại.

Nằm trong mục tiêu trên, các quốc gia này nhất trí cùng nhau đến năm 2050 xây dựng được 100GW công suất điện gió ngoài khơi, tạo ra một lưới điện ở Biển Bắc với các đường dây cáp nối các turbin phát điện tới nhiều quốc gia. Những cam kết này là một phần của nỗ lực đẩy mạnh điện gió ngoài khơi mà châu Âu đã triển khai kể từ khi chiến tranh Nga - Ukraine nổ ra vào năm 2022. Trước chiến tranh, Moscow đã bắt đầu cắt giảm lượng khí đốt cung cấp cho các nước EU.

Cũng tại hội nghị ở Hamburg, các quốc gia EU đã chính thức thông qua lệnh cấm nhập khẩu khí đốt Nga hoàn toàn từ năm 2027. Khi được hỏi liệu Greenland có phải là một phần của các cuộc thảo luận và tín hiệu mà các quan chức châu Âu muốn gửi đến Mỹ, ông Jorgensen trả lời: "Chúng tôi không chống lại việc giao thương với Mỹ, mà ngược lại. Nhưng chúng tôi tất nhiên nhận thức được - và điều này áp dụng cho tất cả các quốc gia, không chỉ Mỹ - rằng chúng tôi không muốn thay thế một sự phụ thuộc bằng một sự phụ thuộc mới. Chúng tôi muốn phát triển các nguồn năng lượng của riêng mình và chiến lược của chúng tôi trong tương lai là không còn phụ thuộc vào khí đốt”.

Những bình luận này phản ánh tâm trạng không mấy thoải mái của giới chức châu Âu khi việc Tổng thống Donald Trump gây áp lực đòi sáp nhập đảo Greenland vào Mỹ đặt mối quan hệ giữa hai bờ Đại Tây Dương dưới sức ép lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Trong một bài phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại Davos vào tuần trước, ông Trump đã rút lại lời đe dọa chiếm Greenland từ Đan Mạch bằng vũ lực quân sự và cho biết đã đạt một thỏa thuận khung với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) về vấn đề Greenland.

EU đã cam kết mua 250 tỷ USD năng lượng từ Mỹ mỗi năm, bao gồm khí đốt và công nghệ hạt nhân, như một phần của thỏa thuận thương mại mà khối này đã ký với Washington năm ngoái.

Nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Mỹ vào châu Âu đã tăng gần 4 lần từ 21 tỷ mét khối năm 2021 lên khoảng 81 tỷ mét khối vào năm 2025, theo dữ liệu từ Viện Kinh tế năng lượng và Phân tích tài chính. Các lô hàng từ Mỹ hiện chiếm 57% nguồn cung LNG của khối, khiến các nhà phân tích năng lượng cảnh báo về sự phụ thuộc quá mức vào Mỹ. Trước năm 2022, khí đốt Nga chiếm khoảng 40% nguồn cung của khối.

Chính phủ các nước EU và Anh coi năng lượng tái tạo là nguồn năng lượng an toàn hơn cho lục địa thiếu khí đốt này. Các bước được các bộ trưởng châu Âu đề ra để thúc đẩy điện gió ngoài khơi cũng nhằm khôi phục vận mệnh của lĩnh vực này sau vài năm khó khăn do chi phí tăng vọt và sự chậm trễ trong việc tiếp cận lưới điện. Tổ chức hiệp hội ngành điện gió WindEurope cho biết nhiều quốc gia châu Âu hiện đang cân nhắc đưa việc bảo đảm doanh thu cho các nhà phát triển điện gió ngoài khơi thành một tiêu chuẩn, sau khi Đan Mạch và Đức tổ chức các cuộc đấu thầu không có trợ cấp nhưng không thu hút được bất kỳ giá thầu nào.

Trong cơ chế đảm bảo doanh thu, theo hợp đồng được chi trả bởi người thanh toán hóa đơn sử dụng điện, các nhà phát triển điện gió nhận được phần chênh lệch giữa giá điện bán buôn hiện hành và giá đảm bảo nếu giá bán buôn điện thấp hơn. Ngược lại, nếu giá bán buôn điện cao hơn, các nhà phát triển phải trả lại phần chênh lệch.

Để đổi lấy cam kết chính trị lớn hơn, ngành công nghiệp điện gió châu Âu cho biết họ sẽ nỗ lực để đến năm 2040 giảm chi phí 30% giá điện so với mức mức năm 2025 là khoảng 95 euro mỗi megawatt-giờ.

Bình Minh