Người phụ nữ chặn giữa ông Trump và Greenland

Trong những ngày gần đây, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump gia tăng áp lực lên Đan Mạch về vấn đề Greenland, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen đã cho thấy bản lĩnh của bà như một người không dễ bị khuất phục.

Trong bài phát biểu tại Davos (Thụy Sĩ), ông Trump nói rằng ông sẽ không dùng vũ lực để chiếm Greenland. Sau đó, ông cho biết ông và các lãnh đạo NATO đã xây dựng được “khuôn khổ cho một thỏa thuận trong tương lai” khiến tất cả các bên đều hài lòng. Điều đó vẫn còn phải chờ xem.

Theo tờ The New York Times (NYT), dù sự đảo chiều của ông Trump còn chịu tác động từ những yếu tố khác, như sự phản đối ngày càng tăng trong quốc hội và thị trường chứng khoán đi xuống, nhưng không thể phủ nhận rằng chiến lược phòng thủ được bà Frederiksen xây dựng một cách thận trọng đã góp phần ngăn ông Trump đạt được điều mà ông thực sự mong muốn.

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen. Ảnh: THE NEW YORK TIMES

Cuộc đấu trí với ông Trump

Trả lời phỏng vấn của NYT vào mùa thu năm 2025, với câu hỏi liệu bà có cảm thấy ông Trump đang hành xử như một người bắt nạt hay không, bà Frederiksen đáp: “Ông ấy nói năng rất thẳng thắn. Tôi cũng vậy”.

Theo NYT, chính sự kiên định lặng lẽ ấy đã khiến bà khác biệt so với nhiều lãnh đạo châu Âu khác trong cách ứng xử với ông Trump. Điều đó giúp bà trở nên cực kỳ được ủng hộ trong nước. Các cuộc thăm dò dư luận tại Đan Mạch cho thấy đảng của bà đang lên mạnh. Cuộc bầu cử sẽ diễn ra vào cuối năm nay, và các khảo sát cho thấy bà đang ở vị thế thuận lợi để giành nhiệm kỳ thứ ba.

Với ông Trump, hòn đảo mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt, gắn với mong muốn mở rộng ảnh hưởng của Mỹ. Nếu thành hiện thực, đây sẽ là bước đi mở rộng lãnh thổ lớn nhất trong lịch sử nước này.

Với người dân Greenland, vốn có mối quan hệ lâu dài và phức tạp với Đan Mạch, tương lai của họ đang bị đặt lên bàn cân.

Còn với bà Frederiksen, người bước vào nhiệm sở năm 2019 với tư cách là thủ tướng trẻ nhất trong lịch sử Đan Mạch, cuộc tranh chấp này mang tính sống còn, đe dọa trực tiếp bản sắc, cấu trúc và vị thế của đất nước bà trên trường quốc tế. Những diễn biến dồn dập trong tuần này đã cho thấy kỹ năng chiến thuật của bà.

Sau khi ông Trump tuyên bố rằng vì không giành được giải Nobel Hòa bình nên ông từ bỏ con đường hòa bình và sẽ tiếp tục thúc đẩy vấn đề Greenland, bà cũng xắn tay vào cuộc.

Bà Frederiksen điều động lực lượng từ Anh, Đức, Pháp và Iceland tới Greenland. Bà vận động châu Âu lên tiếng bảo vệ Đan Mạch. Bà kiên quyết chống lại các đe dọa áp thuế của ông Trump.

Trước thời điểm đó, nhiều người Đan Mạch đã chấp nhận rằng đất nước họ hầu như không thể làm gì nếu quả thực ông Trump hành động nhằm vào Greenland.

Chiến lược đầy rủi ro của bà Frederiksen - kêu gọi lực lượng quân sự và thực thi pháp luật nước ngoài, dù chỉ là một nhóm rất nhỏ vài chục người và trên danh nghĩa thuộc một cuộc tập trận ở Bắc Cực - là tín hiệu cho thấy bất kỳ hành động quân sự nào mà ông Trump tiến hành cũng sẽ kéo theo những hệ quả nghiêm trọng và phức tạp, theo nhận định của ông Bent Winther, một nhà bình luận chính trị Đan Mạch.

“Thông điệp của bà Frederiksen là nếu ông định chiếm Greenland bằng vũ lực, thì ông sẽ phải còng tay cả các sĩ quan Anh, Pháp và Đức” - ông Winther nói.

Cuộc đấu trí giữa bà Frederiksen và ông Trump đã trở thành dấu ấn định hình phong cách lãnh đạo của bà. Mọi chuyện bắt đầu ngay trong những tuần đầu tiên bà nhậm chức năm 2019.

Mùa hè năm đó, trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump gợi ý rằng Mỹ nên mua Greenland. Bà Frederiksen bác bỏ ý tưởng ấy là “nực cười” khiến ông Trump hủy chuyến thăm Copenhagen và chỉ trích phát biểu của bà.

Liệu bà Frederiksen có hối tiếc vì đã nói như vậy?

“Đó là một chương đã khép lại” - bà Frederiksen nói trong cuộc phỏng vấn với NYT.

Nhưng ông Trump đã mở lại chương ấy vào ngày 7-1-2025, khi lần đầu tiên ông tuyên bố không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để giành Greenland.

Cũng trong ngày hôm đó, con trai cả của ông Trump - ông Donald Trump Jr. có chuyến thăm chớp nhoáng tới Nuuk, thủ phủ của Greenland, giữa mùa đông khắc nghiệt, trên danh nghĩa là vì công việc.

Tuần sau đó, bà Frederiksen có một cuộc điện đàm căng thẳng với ông Trump. Theo các quan chức châu Âu được thông báo sau cuộc gọi, ông Trump đã chỉ trích bà suốt 45 phút. Thủ tướng Đan Mạch cũng không muốn nói nhiều về cuộc gọi này.

“Một cuộc điện đàm giữa hai đồng nghiệp thì phải là cuộc điện đàm giữa hai đồng nghiệp” - bà nói với NYT.

Sự tự tin phi thường

Ông Winther, đồng tác giả cuốn sách về bà Frederiksen mang tên Mette F, xuất bản năm 2019, cho rằng sự điềm tĩnh, tự tin và xu hướng đứng về phía những người yếu thế của bà bắt nguồn từ thời thơ ấu.

Cha bà - ông Flemming Frederiksen, làm việc trong ngành in báo, lãnh đạo công đoàn và là thành viên tích cực của đảng Dân chủ Xã hội. Ông làm việc trong bộ phận sản xuất của một tờ báo đúng vào giai đoạn chuyển sang tự động hóa, và đã đứng ra bảo vệ những công nhân sắp bị đào thải.

“Khi người ta hỏi tôi: Khi nào bà bắt đầu quan tâm đến chính trị? tôi thật sự không biết trả lời sao. Tôi không thể nhớ nổi có lúc nào mình lại không quan tâm đến chính trị” - bà Frederiksen nói trong cuộc phỏng vấn.

Bà nói mình nhút nhát, nhưng cũng rất cứng cỏi.

Đảng chính trị đầu tiên bà gia nhập là cánh thanh niên của Đại hội Dân tộc Phi. Sau đó, bà nhanh chóng thăng tiến trong tổ chức thanh niên của đảng Dân chủ Xã hội, và năm 2001 giành được một ghế trong quốc hội Đan Mạch. Ông Winther cho biết bà xuất hiện với “một sự tự tin phi thường, kiểu tự tin mà chỉ khi còn rất trẻ người ta mới có”.

Khi đó bà mới 24 tuổi. Bà nhanh chóng nổi tiếng là một diễn giả mạnh mẽ trước công chúng và không ngần ngại đối đầu với các bậc đàn anh trong đảng.

Nhiệm kỳ của bà gắn liền với khủng hoảng. Trong đại dịch COVID-19, chính phủ của bà bất ngờ ra lệnh tiêu hủy hàng triệu con chồn nuôi lấy lông, lo ngại chúng có thể làm lây lan virus. Quyết định này gây tranh cãi dữ dội và dẫn đến hàng loạt vụ từ chức ở cấp cao.

Bà vượt qua được làn sóng phản ứng dữ dội đó và cuối cùng được ghi nhận là đã dẫn dắt Đan Mạch đi qua giai đoạn ấy với số ca nhiễm tương đối thấp, đồng thời vẫn giữ cho các dịch vụ công hoạt động ở mức tối đa.

Người biểu tình tập trung tại Tòa thị chính Copenhagen phản đối việc Mỹ muốn sáp nhập Greenland. Ảnh: THE NEW YORK TIMES

Vấn đề Greenland

Khi trả lời phỏng vấn của NYT, bà Frederiksen đang có chuyến thăm Greenland để xin lỗi về việc các bác sĩ Đan Mạch từng ép phụ nữ Greenland sử dụng biện pháp tránh thai - một phần của di sản thực dân.

Phần lớn các nhà phân tích chính trị Đan Mạch đều đánh giá cao cách bà xử lý vấn đề Greenland.

“Thật khó để tôi chỉ ra bất kỳ sai lầm lớn nào” - ông Ulrik Pram Gad, một học giả uy tín về Greenland, nhận định.

Ông Gad cho rằng khi ông Trump bắt đầu tỏ ra cứng rắn về Greenland, bà Frederiksen đã làm tốt việc phối hợp với chính quyền Greenland và vận động các thủ đô châu Âu như London và Paris, “cố gắng để thông điệp của chúng tôi được cất lên từ miệng người khác”.

Lý do rất rõ ràng: Đan Mạch cần Greenland. Nhờ Greenland, Đan Mạch là quốc gia có chủ quyền lớn thứ 12 thế giới về diện tích. Nước này có ghế trong Hội đồng Bắc Cực, diễn đàn quốc tế hàng đầu về các vấn đề Bắc Cực. Đan Mạch cũng duy trì mối quan hệ đặc biệt với Mỹ - quốc gia đã bảo vệ Greenland từ Thế chiến II và vẫn duy trì một căn cứ quân sự ở phía bắc hòn đảo.

“Nếu họ không còn Greenland nữa, họ sẽ mất 98% diện tích lãnh thổ” - ông Pele Broberg, lãnh đạo một đảng phái chính trị tại Greenland, nói.

Về phần mình, bà Frederiksen ủng hộ quyền tự trị của Greenland. “Tương lai của Greenland thuộc về người dân Greenland. Giờ đây, đó giống như hai quốc gia cùng hợp tác với nhau hơn là mối quan hệ của một thuộc địa cũ” - theo nhà lãnh đạo Đan Mạch.

Trong suốt cuộc phỏng vấn kéo dài 50 phút, bà Frederiksen tỏ ra thoải mái hơn khi nói về đối ngoại so với đời sống cá nhân. Bà đang ở cuộc hôn nhân thứ hai, với nhà quay phim người Đan Mạch Bo Tengberg, và hai người cùng nuôi dạy 5 người con.

Bà cho biết một trong những nguyên tắc chỉ đạo quan trọng nhất của bà là duy trì liên minh giữa châu Âu và Mỹ hoặc ít nhất là giữ cho mối quan hệ đó không đổ vỡ. Mới năm 2024, bà còn nói rằng bà sẽ không để “một tờ giấy nào” chen vào giữa hai bên.

Trong tuần qua, bà cho biết mình vẫn tin vào một mối quan hệ gần gũi với Mỹ, viện dẫn “lợi ích chung trong việc bảo đảm an ninh của chúng ta”.

THẢO VY