Bước chuyển từ định hướng chiến lược đến hiện thực hóa khát vọng

Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú và các đồng chí lãnh đạo Trung ương, thành phố Hà Nội tại Hội nghị công bố quyết định của Bộ Chính trị về công tác cán bộ, ngày 8-4-2026. Ảnh: Quang Thái

Chuyển động thực chất

Những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã được Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội triển khai thành 29 nhiệm vụ cụ thể, có thước đo để kiểm đếm kết quả thường xuyên. Những nội dung chỉ đạo quan trọng này không phải là những mảnh ghép rời rạc, mà là một chỉnh thể thống nhất, phản ánh tư duy phát triển mới: Lấy thể chế làm nền tảng, hạ tầng làm động lực, công nghệ và nhân lực làm đột phá và chất lượng sống của người dân làm mục tiêu cuối cùng. Đó cũng chính là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị về “Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới” - văn kiện có ý nghĩa lịch sử, mở ra một giai đoạn phát triển mới cho Thủ đô Hà Nội.

Ngay sau khi các định hướng lớn được xác lập, Hà Nội đã chủ động, khẩn trương triển khai với tinh thần quyết liệt, cơ bản đã hình thành “bộ ba trụ cột chiến lược”: Thể chế - Quy hoạch - Mô hình phát triển. Cùng với cơ sở chính trị, “điểm tựa”, “kim chỉ nam” cho phát triển là Nghị quyết số 02-NQ/TW, Hà Nội đã có thêm Luật Thủ đô (sửa đổi) được Quốc hội khóa VXI thông qua tại kỳ họp thứ nhất với khung pháp lý vượt trội, cho phép Hà Nội chủ động hơn trong quản trị và phát triển. Trong lĩnh vực quy hoạch và hạ tầng, với Đồ án Quy hoạch tổng thể phát triển Thủ đô tầm nhìn 100 năm, thành phố đã định hình lại không gian phát triển theo hướng đa cực, đa trung tâm, gắn với các trục động lực và hành lang kinh tế. Tư duy quy hoạch mới - lấy giao thông công cộng làm xương sống, phát triển đô thị theo mô hình TOD - đang mở ra khả năng tái cấu trúc toàn diện bộ mặt đô thị. Ở trụ cột đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Hà Nội đã xác định rõ mô hình phát triển lấy tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính. Mục tiêu hàng đầu là xây dựng kinh tế số, phát triển các ngành công nghệ mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu lớn. Đồng thời, những định hướng về xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, kết nối viện nghiên cứu, nhà khoa học với doanh nhân, doanh nghiệp và thị trường đang từng bước được triển khai.

Nguồn nhân lực chất lượng cao tiếp tục được coi là lợi thế nổi trội của Hà Nội với hệ thống các trường đại học, viện nghiên cứu hàng đầu cả nước. Trong khi đó, mục tiêu xây dựng Thủ đô “đáng sống” ngày càng được cụ thể hóa thông qua các chương trình cải thiện môi trường, phát triển không gian xanh, nâng chất lượng dịch vụ công.

Có thể khẳng định, những kết quả bước đầu đã cho thấy: Hà Nội không chỉ dừng lại ở việc tiếp thu chỉ đạo, mà đang nỗ lực chuyển hóa thành hành động cụ thể, không chỉ cảm nhận được, mà còn đặt nền tảng, tạo bệ phóng cho Thủ đô phát triển.

Tuy nhiên, những kết quả đạt được mới chỉ là bước khởi đầu. Để biến các định hướng chiến lược thành hiện thực, Hà Nội đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức không nhỏ.

Trước hết là áp lực về khoảng cách từ chủ trương đến thực thi; sự cạnh tranh gay gắt từ các trung tâm trong khu vực và trên thế giới; hệ sinh thái đổi mới sáng tạo còn phân tán; thiếu các doanh nghiệp đầu tàu đủ mạnh, trong khi chuyển đổi số ở một số lĩnh vực vẫn chưa theo kịp với yêu cầu phát triển, áp lực từ quá tải hạ tầng và biến đổi khí hậu...

Thực tế trên có thể thấy, cùng với cơ hội phát triển rất lớn Hà Nội cũng đứng trước áp lực chuyển đổi cũng chưa từng có.

Rút ngắn khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn

Để vượt qua những thách thức đó, Hà Nội không thể chỉ dựa vào các giải pháp mang tính cải tiến, mà cần những bước đi đột phá, thực hiện đúng phương châm “Hà Nội đã nói là làm, làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng”.

Trước hết, cần tạo đột phá về thể chế. Ngay sau khi Luật Thủ đô (sửa đổi) được ban hành, cần nhanh chóng ban hành các văn bản cụ thể hóa, đưa Luật vào đời sống. Luật Thủ đô mới phải thực sự là bệ đỡ cho Hà Nội chủ động quyết định các vấn đề chiến lược, thí điểm các mô hình mới; thiết lập cơ chế “quyết nhanh - làm ngay - chịu trách nhiệm rõ ràng”, rút ngắn tối đa khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn.

Song hành là đổi mới tư duy huy động nguồn lực. Trong bối cảnh ngân sách có hạn, Hà Nội cần chuyển mạnh sang “dẫn dắt”, sử dụng hiệu quả các công cụ tài chính hiện đại, thúc đẩy hợp tác công - tư, khai thác giá trị gia tăng từ đất đai. Nguồn lực phải được ưu tiên cho những dự án có khả năng tạo ra hiệu ứng lan tỏa, thay vì dàn trải.

Một hướng đi chiến lược khác là tái cấu trúc không gian phát triển. Thành phố cần kiên quyết chuyển từ mô hình phát triển đơn cực sang đa cực, giảm tải cho khu vực nội đô, đồng thời phát triển mạnh các đô thị vệ tinh gắn với hệ thống giao thông hiện đại. Đây không chỉ là bài toán quy hoạch, mà là sự thay đổi căn bản trong mô hình phát triển đô thị. Đúng như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận định: Nếu đô thị vệ tinh đủ tiện ích, người dân sẽ rời phố cổ chật hẹp.

Trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, Hà Nội cần đi nhanh hơn và khác biệt hơn. Việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phải được thực hiện một cách bài bản với cơ chế đủ hấp dẫn để thu hút doanh nghiệp và nhân tài. Những lĩnh vực công nghệ mũi nhọn cần được ưu tiên đầu tư, tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn. Khu công nghệ cao Hòa Lạc phải thực sự trở thành nơi thu hút các nhà đầu tư chiến lược, các dòng vốn đầu tư có tính dẫn dắt.

Nguồn nhân lực, vì thế, phải được đặt ở vị trí trung tâm của mọi chính sách. Hà Nội cần có những cơ chế đột phá không chỉ trong thu hút, sử dụng và đãi ngộ nhân tài, mà còn phải là cái nôi đào tạo nhân lực chất lượng cao, ươm mầm tài năng, nuôi dưỡng tinh hoa. Bộ máy hệ thống chính trị Thủ đô cũng phải được củng cố với đội ngũ cán bộ ngày càng có chiều sâu, có tâm, có tầm, có tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Đây chính là yếu tố quyết định để biến các chủ trương thành hiện thực.

Điều quan trọng cần thấu suốt là mọi nỗ lực phát triển đều phải hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng sống của người dân. Một Hà Nội xanh hơn, sạch hơn, an toàn hơn với bản sắc văn hóa được gìn giữ và phát huy, sẽ không chỉ là nơi đáng sống, mà còn là điểm đến hấp dẫn của nguồn lực chất lượng cao. Kết quả giải quyết 5 “điểm nghẽn” với yêu cầu không phức tạp thêm, tốt lên qua từng tuần, từng tháng, từng năm là mấu chốt.

Minh Nguyệt