Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh: Đưa xuất bản trở thành ngành kinh tế công nghệ

Sáng 15.7, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 4, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp sáng 15.7

Tạo hành lang pháp lý thúc đẩy hoạt động xuất bản phát triển

Trình bày tóm tắt về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh nêu rõ, việc sửa đổi Luật Xuất bản nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng về phát triển hoạt động xuất bản trong giai đoạn mới, khắc phục những hạn chế của Luật Xuất bản năm 2012.

Đồng thời, tạo hành lang pháp lý thúc đẩy hoạt động xuất bản phát triển trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển công nghiệp văn hóa, đáp ứng yêu cầu thực hiện các cam kết quốc tế và các chiến lược, chương trình phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, Dự thảo Luật được xây dựng trên 3 quan điểm xuyên suốt:

Thứ nhất, việc sửa đổi, bổ sung Luật bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng, thống nhất với hệ thống pháp luật và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Thứ hai, không mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật Xuất bản 2012 mà tập trung xử lý các vướng mắc thực tiễn, tạo động lực phát triển hoạt động xuất bản trong giai đoạn mới.

Thứ ba, tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền và phân định rõ thẩm quyền.

Về bố cục và các nội dung cơ bản, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản gồm 2 điều.

Cụ thể, Điều 1, quy định sửa đổi, bổ sung nội dung của 27/54 điều, bãi bỏ 4 điều và thay thế, bãi bỏ một số cụm từ trong 5 điều của Luật Xuất bản 2012.

Trong số 27 điều được sửa đổi, bổ sung nội dung, có 16 điều về cải cách thủ tục hành chính, phân cấp phân quyền và phân định thẩm quyền; 11 điều tiếp tục sửa đổi, bổ sung để thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng và giải quyết một số bất cập trong hoạt động xuất bản.

Điều 2, quy định về hiệu lực thi hành và quy định chuyển tiếp.

Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh trình bày tóm tắt về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản

Đối với những nội dung cơ bản của dự thảo Luật, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết:

Thứ nhất, dự thảo Luật hoàn thiện các quy định về quản lý nhà nước và chính sách đối với hoạt động xuất bản nhằm thể chế hóa đầy đủ các quan điểm chỉ đạo tại Chỉ thị số 04 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới; Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và các chủ trương quan trọng trong các nghị quyết chiến lược của Đảng. Đồng thời, dự thảo hoàn thiện các quy định về phân cấp, phân quyền phù hợp với tổ chức bộ máy hiện hành.

Thứ hai, dự thảo hoàn thiện các quy định về phòng, chống xâm phạm bản quyền, nhất là trên không gian mạng; phân biệt rõ các hành vi in nối bản, in lậu và làm giả xuất bản phẩm; đồng thời bổ sung yêu cầu đối với các cơ sở trung gian phát hành nhằm hình thành cơ sở pháp lý để xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm bản quyền.

Thứ ba, dự thảo hoàn thiện các quy định về tổ chức hoạt động và liên kết xuất bản; quy định trường hợp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh không thành lập nhà xuất bản thì cơ quan chuyên môn về văn hóa được thành lập nhà xuất bản; bổ sung tiêu chuẩn đối với lãnh đạo nhà xuất bản; mở rộng đối tác liên kết là các đơn vị công nghệ và cơ sở trung gian phát hành nhằm phát huy vai trò của nhà xuất bản, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số và huy động nguồn lực xã hội.

Thứ tư, dự thảo hoàn thiện các quy định về xuất bản và phát hành xuất bản phẩm điện tử; hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động xuất bản điện tử; bổ sung quy định về nền tảng số, nền tảng xuyên biên giới, sàn thương mại điện tử và dịch vụ trung gian; quy định về dữ liệu số, truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm lưu trữ và cung cấp dữ liệu; đồng thời chuyển từ cơ chế quản lý nhập khẩu truyền thống sang cơ chế khai báo điện tử đối với xuất bản phẩm số.

Thứ năm, dự thảo tập trung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng cường phân cấp, phân quyền. Theo đó, dự thảo sửa đổi theo hướng bãi bỏ 15 thủ tục hành chính của luật hiện hành, đồng thời đơn giản hóa các thủ tục còn lại thông qua việc cắt giảm điều kiện kinh doanh, thành phần hồ sơ, thời gian giải quyết và giao Chính phủ quy định chi tiết. Dự thảo cũng phân cấp cho cấp xã thực hiện một số thủ tục và giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung.

Từ những nội dung nêu trên, có thể khẳng định dự thảo Luật không chỉ sửa đổi những quy định không còn phù hợp của Luật Xuất bản năm 2012 mà còn tạo lập khung pháp lý để hoạt động xuất bản phát triển trong giai đoạn mới, giữ vững vai trò xuất bản là lĩnh vực tư tưởng, văn hóa đặc biệt quan trọng.

Đồng thời tạo động lực để ngành xuất bản phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, trở thành ngành kinh tế công nghệ và bộ phận quan trọng của công nghiệp văn hóa.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, thực hiện quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, xác định lĩnh vực xuất bản có tính chuyên ngành nhưng tính liên ngành rộng, ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực, do đó trong quá trình xây dựng, Bộ VHTTDL đã chủ động tổ chức các hội thảo, xin ý kiến rộng rãi trong nhân dân, các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, các bộ, ngành, địa phương và hoàn thiện hồ sơ dự án Luật để báo cáo Chính phủ trình Quốc hội.

Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội thẩm tra sơ bộ dự án Luật và có báo cáo tiếp thu và giải trình ý kiến thẩm tra sơ bộ của Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục đối với dự án Luật.

"Trên cơ sở ý kiến chỉ đạo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại phiên họp hôm nay và ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, ý kiến thẩm tra của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, Chính phủ sẽ tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản để trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ vào tháng 8 tới", Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho hay.

Khẳng định hoạt động xuất bản là bộ phận quan trọng của công nghiệp văn hóa

Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm tiếp tục thể chế hóa kịp thời, đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng trong lĩnh vực xuất bản; khắc phục những khó khăn, vướng mắc, bất cập phát sinh sau 13 năm thi hành Luật Xuất bản; đồng thời góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới.

Theo Thường trực Ủy ban, hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị đầy đủ theo quy định và đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến. Dự thảo Luật phù hợp với Hiến pháp, cơ bản bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Thường trực Ủy ban cũng cơ bản nhất trí với phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của dự thảo Luật. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng dự thảo đã bổ sung quy định về hoạt động có tính chất xuất bản trên không gian mạng, do đó đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, làm rõ nội dung này để tránh mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật

Đối với các chính sách được quy định trong dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành, đồng thời có một số ý kiến đối với từng nội dung cụ thể.

Về vị trí, mục đích của hoạt động xuất bản, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành với quy định tại dự thảo Luật.

Tuy nhiên, đề nghị tiếp tục rà soát, thể chế hóa đầy đủ hơn các quan điểm, chủ trương mới của Đảng tại Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư; khẳng định hoạt động xuất bản là bộ phận quan trọng của công nghiệp văn hóa và hạ tầng tri thức quốc gia, giữ vai trò hạt nhân trong hệ sinh thái kiến tạo các giá trị, đóng góp vào tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đồng thời, đề nghị bổ sung mục tiêu bảo tồn tiếng nói, chữ viết, tri thức truyền thống và bản sắc văn hóa các dân tộc Việt Nam; bổ sung nguyên tắc bảo đảm an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội và chủ quyền quốc gia.

Về chính sách của Nhà nước đối với hoạt động xuất bản, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành với các chính sách được quy định trong dự thảo.

Tuy nhiên, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung nhóm chính sách phát triển nguồn nhân lực xuất bản, nhất là đội ngũ cán bộ, biên tập viên, chuyên gia công nghệ và nhà quản trị giỏi theo tinh thần Chỉ thị số 04 của Ban Bí thư; đồng thời rà soát các chính sách về đặt hàng, đấu thầu, giao nhiệm vụ, hỗ trợ, ưu đãi, khuyến khích để bảo đảm phù hợp với đặc thù của hoạt động xuất bản và tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Về các hành vi bị cấm trong hoạt động xuất bản, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành với việc sửa đổi, bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất bản, in và phát hành; tăng cường quản lý các hành vi in lậu, in giả; tàng trữ, phát hành xuất bản phẩm in lậu, in giả hoặc không có nguồn gốc hợp pháp; đồng thời bảo vệ người làm công tác xuất bản theo tinh thần Chỉ thị số 04 của Ban Bí thư.

Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban đề nghị cân nhắc việc giao Chính phủ quy định chi tiết một số hành vi bị nghiêm cấm để bảo đảm phù hợp với quy định về quyền con người tại khoản 2 Điều 14 Hiến pháp.

Đối với mô hình tổ chức và hoạt động của nhà xuất bản, Thường trực Ủy ban tán thành với việc sửa đổi các quy định nhằm đổi mới mô hình tổ chức, hoạt động của nhà xuất bản; đồng thời thống nhất với việc cho phép Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc cơ quan chuyên môn quản lý nhà nước về văn hóa được thành lập nhà xuất bản.

Thường trực Ủy ban cũng cho rằng việc bổ sung quy định về mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông là cần thiết nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng. Tuy nhiên, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, nghiên cứu kỹ quy định này để phù hợp với thực tiễn Việt Nam, bảo đảm tính khả thi và tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho việc xây dựng, hình thành các tập đoàn xuất bản - truyền thông chủ lực quốc gia theo hướng đa nền tảng, đa sản phẩm.

Về hoạt động có tính chất xuất bản trên không gian mạng, Thường trực Ủy ban nhận thấy việc bổ sung quy định là cần thiết, góp phần bao quát đầy đủ hơn các hình thức sáng tạo, phổ biến nội dung số có tính chất tương tự xuất bản phẩm, đồng thời tăng cường quản lý đối với các sản phẩm xuyên biên giới nằm ngoài hệ thống xuất bản chính thống.

Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban lưu ý việc quản lý các nội dung, sản phẩm thông tin trên không gian mạng hiện đang được điều chỉnh bởi nhiều quy định pháp luật có liên quan như báo chí, thông tin điện tử, giao dịch điện tử, an ninh mạng, sở hữu trí tuệ... Vì vậy, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm không mâu thuẫn, chồng chéo.

XUÂN TRƯỜNG; ảnh: TRẦN HUẤN