Đào tạo nghề mở hướng sinh kế bền vững cho người dân vùng biên Thanh Hóa

UBND xã Trung Lý tổ chức Khai giảng lớp dạy nghề mây tre đan cho người dân.

Học nghề để thay đổi cách làm

Trung Lý là một xã biên giới còn nhiều khó khăn của tỉnh Thanh Hóa, nơi có đông đồng bào dân tộc Mông và Thái sinh sống. Điều kiện tự nhiên, cơ sở hạ tầng và sinh kế của người dân còn nhiều hạn chế; sản xuất chủ yếu dựa vào nông nghiệp quy mô nhỏ, trong khi việc tiếp cận khoa học kỹ thuật, ứng dụng công nghệ cùng các phương thức sản xuất mới vẫn gặp nhiều khó khăn.

Từ thực tế đó, địa phương xác định đào tạo nghề cho lao động nông thôn là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao kỹ năng, tạo thêm việc làm và tăng thu nhập cho người dân. Các lớp đào tạo được lựa chọn trên cơ sở nhu cầu thực tế, phù hợp với điều kiện sản xuất, khả năng tiếp cận của người học và định hướng phát triển sinh kế tại địa phương.

Trong đó, nghề mây tre đan được lựa chọn triển khai bởi phù hợp với điều kiện của nhiều hộ dân. Đây là nghề không đòi hỏi vốn đầu tư lớn, có thể tận dụng thời gian lao động ngoài mùa vụ, phù hợp với nhiều đối tượng, đặc biệt là phụ nữ và những người có nhu cầu tạo thêm thu nhập tại gia đình.

Lớp đào tạo nghề mây tre đan tại xã Trung Lý thu hút 40 học viên tham gia trong thời gian 1 tháng. Trong quá trình học, học viên được kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, từ lựa chọn, xử lý nguyên liệu đến kỹ thuật đan, tạo hình, hoàn thiện sản phẩm.

Không chỉ được hướng dẫn kỹ thuật, người học còn được trao đổi về cách cải tiến mẫu mã, nâng cao tính thẩm mỹ và chất lượng sản phẩm. Đây là những yếu tố giúp người dân từng bước thay đổi cách làm nghề từ dựa vào kinh nghiệm sang sản xuất có kỹ thuật, đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường.

Cô Trịnh Thị Thủy, công tác tại Hợp tác xã mây tre đan Tân Thọ (Thanh Hóa) - giáo viên trực tiếp giảng dạy lớp đào tạo nghề mây tre đan, cho biết chương trình được xây dựng theo hướng chú trọng thực hành, phù hợp với trình độ và điều kiện của học viên tại địa phương.

“Trong quá trình đào tạo, chúng tôi tập trung hướng dẫn học viên từ những kỹ thuật cơ bản như lựa chọn, xử lý nguyên liệu đến tạo hình, hoàn thiện sản phẩm. Bên cạnh kỹ thuật làm nghề, học viên còn được trao đổi cách cải tiến mẫu mã, nâng cao chất lượng để sản phẩm có giá trị hơn”, cô Thủy chia sẻ.

Theo cô Thủy, nhiều học viên trước đây đã biết làm các sản phẩm mây tre đan nhưng chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, chưa chú trọng nhiều đến kỹ thuật hoàn thiện và tính thẩm mỹ. Sau khóa học, người dân có thêm kiến thức để tạo ra những sản phẩm đồng đều hơn, phù hợp hơn với nhu cầu sử dụng.

Người dân xã Trung Lý (Thanh Hóa) tham gia lớp học nghề mây tre đan.

Là một trong những học viên tham gia khóa đào tạo, chị Lương Văn Chòn, ở bản Táo, cho biết trước đây gia đình cũng làm các sản phẩm mây tre đan nhưng mẫu mã còn đơn giản, kỹ thuật xử lý nguyên liệu và hoàn thiện sản phẩm chưa đáp ứng yêu cầu.

“Tham gia lớp học, tôi được hướng dẫn cách lựa chọn, xử lý nguyên liệu, học thêm nhiều kỹ thuật đan, tạo hoa văn và hoàn thiện sản phẩm. Tôi cũng biết cách làm những mẫu mã mới, đẹp hơn, phù hợp với nhu cầu của khách hàng. Những kiến thức này rất thiết thực, tôi sẽ áp dụng để nâng cao tay nghề, góp phần tăng thêm thu nhập cho gia đình”, chị Chòn chia sẻ.

Cùng tham gia khóa học, ông Hà Văn Thư cho rằng giá trị lớn nhất của lớp đào tạo không chỉ nằm ở việc được trang bị thêm kỹ thuật mà còn giúp người dân thay đổi tư duy trong quá trình làm nghề.

“Trước đây, gia đình tôi chủ yếu làm theo kinh nghiệm nên sản phẩm chưa đa dạng, chất lượng chưa đồng đều. Sau khóa học, tôi biết cách lựa chọn nguyên liệu, cải tiến mẫu mã và hoàn thiện sản phẩm đẹp hơn. Tôi hy vọng thời gian tới sẽ làm thêm nhiều sản phẩm để tăng thu nhập cho gia đình”, ông Thư cho hay.

Sau một tháng học tập, nhiều học viên nhận thấy điều có ý nghĩa không chỉ là kỹ năng nghề được trang bị mà còn là sự tự tin để phát triển nghề theo hướng bài bản hơn. Từ việc sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, người dân đã bắt đầu chú trọng hơn đến kỹ thuật, chất lượng và mẫu mã sản phẩm.

Gắn đào tạo nghề với sinh kế bền vững

Theo ông Ngân Văn Lon, Phó Chủ tịch UBND xã Trung Lý, việc tổ chức các lớp đào tạo nghề luôn được địa phương khảo sát nhu cầu trước khi triển khai nhằm bảo đảm nghề đào tạo phù hợp với điều kiện sản xuất và khả năng áp dụng của người dân.

Ông Ngân Văn Lon - Phó Chủ tịch UBND xã Trung Lý phát biểu trong Hội nghị triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững tại địa phương.

“Mỗi lớp học đều được lựa chọn trên cơ sở nhu cầu của người dân và điều kiện thực tế tại địa phương. Với nghề mây tre đan, chúng tôi mong muốn vừa tạo thêm việc làm, tăng thu nhập, vừa giúp người dân có thêm lựa chọn trong phát triển sinh kế. Đào tạo nghề phải gắn với hiệu quả thực tế, giúp người học có thể áp dụng sau khi hoàn thành khóa học”, ông Lon cho biết.

Theo lãnh đạo UBND xã Trung Lý, sau đào tạo, địa phương tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn hướng dẫn người dân áp dụng kiến thức vào sản xuất, đồng thời lồng ghép các chính sách hỗ trợ để tạo điều kiện phát triển sinh kế bền vững.

Từ kết quả bước đầu của lớp đào tạo nghề mây tre đan, thời gian tới xã Trung Lý tiếp tục triển khai Tiểu dự án 1 - Dự án 4 về phát triển giáo dục nghề nghiệp vùng nghèo, vùng khó khăn thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững năm 2026. Theo kế hoạch, địa phương sẽ mở thêm các lớp đào tạo nghề phù hợp dành cho lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và người có thu nhập thấp.

Các khóa học có thời gian đào tạo dưới 3 tháng; học viên được hỗ trợ kinh phí theo quy định. Sau đào tạo, địa phương sẽ tăng cường kết nối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh nhằm hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm, tạo việc làm và thu nhập cho người học.

Thực tế cho thấy, đào tạo nghề đang từng bước tạo chuyển biến trong nhận thức của người dân vùng biên Trung Lý. Khi được trang bị kiến thức, kỹ năng và có thêm cơ hội tiếp cận phương thức sản xuất phù hợp, người dân không chỉ nâng cao tay nghề mà còn chủ động hơn trong lựa chọn hướng phát triển kinh tế cho gia đình.

Giữa những bản làng còn nhiều khó khăn nơi vùng biên, mỗi lớp học nghề không chỉ truyền dạy một kỹ năng mà còn mở thêm cơ hội để người dân tìm hướng sinh kế phù hợp, từng bước nâng cao thu nhập, ổn định cuộc sống và góp phần xây dựng vùng biên Trung Lý ngày càng phát triển.

Thế Lượng