Mỗi thiết bị đo lường có thể được gắn mã quản lý riêng

Chính phủ đề xuất gắn mã riêng cho từng thiết bị, chuẩn đo lường để truy xuất thông tin, giám sát trong suốt vòng đời và thực hiện thủ tục trên môi trường số.

Sáng 27/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường. Dự luật dự kiến được Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ hai vào tháng 10.

Một trong những nội dung mới của dự thảo là chuyển đổi số toàn diện hoạt động đo lường. Nhà nước sẽ xây dựng nền tảng số để quản lý, giám sát; dữ liệu của phương tiện đo và chuẩn đo lường được cập nhật, chia sẻ giữa các cơ quan, tổ chức liên quan.

Nền tảng này cho phép chuyển từ quản lý thủ công sang quản lý bằng dữ liệu và theo mức độ rủi ro. Tổ chức, cá nhân có thể thực hiện một số hoạt động đo lường bằng phương thức điện tử; hồ sơ, giấy chứng nhận và chứng chỉ điện tử được công nhận.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết sau gần 15 năm thi hành, Luật Đo lường năm 2011 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng nhưng bộc lộ nhiều hạn chế. Luật chưa có khuôn khổ đầy đủ cho cơ sở dữ liệu đo lường, kết quả đo được số hóa, hồ sơ điện tử và phương thức quản lý theo mức độ rủi ro.

Định hướng phát triển hạ tầng kỹ thuật và hệ thống chuẩn đo lường quốc gia cũng chưa rõ, chưa ưu tiên thích đáng cho công nghệ chiến lược, kinh tế số và kinh tế xanh.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, pháp luật về đo lường cần được thiết kế theo hướng luật khung ổn định, phân định rõ vai trò của cơ quan quản lý, tổ chức kỹ thuật và doanh nghiệp. Việc sửa luật nhằm thể chế hóa chủ trương phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia.

Dự thảo cũng phân định cơ chế quản lý đối với phương tiện đo nhóm 1 và nhóm 2. Phương tiện đo nhóm 2 như cột bơm xăng, công tơ điện, nước, liên quan trực tiếp đến quyền lợi người dân, tiếp tục được kiểm soát chặt bằng hình thức chỉ định.

Phương tiện đo nhóm 1 chủ yếu phục vụ sản xuất nội bộ, sẽ chuyển sang tự công bố phù hợp. Hàng đóng gói sẵn được định lượng mà không có sự chứng kiến của người mua phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật và chịu hậu kiểm.

Các sửa đổi dự kiến giúp cắt giảm khoảng 8 thủ tục hành chính, tiết kiệm chi phí thực hiện hằng năm nhưng vẫn bảo đảm độ chính xác của phép đo, phòng chống gian lận thương mại và bảo vệ người tiêu dùng.

Tổng thể dự thảo tác động đến 25 trong số 58 điều của luật hiện hành, gồm sửa đổi, bổ sung 17 điều; bổ sung 4 điều mới; bãi bỏ 4 điều và một số nội dung tại Điều 39, Điều 43.

Đại diện cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi luật. Bà đề nghị làm rõ cơ chế huy động nguồn lực xã hội đầu tư phát triển chuẩn, công nghệ đo lường cho các lĩnh vực chiến lược; đồng thời có chính sách đào tạo nhân lực chất lượng cao và chuyên gia đầu ngành.

Cơ quan thẩm tra cũng đồng tình với chủ trương chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và quản lý theo mức độ rủi ro, song đề nghị không cắt bỏ tiền kiểm một cách cơ học. Biện pháp và mức độ can thiệp của Nhà nước phải tương ứng với rủi ro của từng loại phương tiện đo.

Theo bà Hải, việc xác định trách nhiệm, xử phạt và bồi thường cho người bị thiệt hại do gian lận tại cây xăng hoặc trong lĩnh vực điện, nước còn gặp nhiều khó khăn. Cơ chế phát hiện, giám định và xử lý vi phạm chưa được quy định đầy đủ.

Dự thảo hiện chủ yếu điều chỉnh quan hệ quản lý giữa Nhà nước với tổ chức, doanh nghiệp, trong khi cơ chế bảo vệ người tiêu dùng chưa rõ. Cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung quy định về phát hiện, giám định và xử lý gian lận; làm rõ trách nhiệm khắc phục hậu quả, hoàn trả và bồi thường cho người tiêu dùng.