Cách ông Trump tạo 'sự đã rồi' khi xây phòng khiêu vũ Nhà Trắng

Chính quyền ông Trump đẩy nhanh xây phòng khiêu vũ trong lúc tranh chấp pháp lý chưa ngã ngũ, tận dụng tiến độ thi công để tạo sự đã rồi cho dự án.

Chánh án Tòa án Tối cao Mỹ John Roberts ngày 21/8 ra quyết định đình chỉ phán quyết của tòa phúc thẩm liên bang Washington và cho phép chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục xây dựng phòng khiêu vũ ở Nhà Trắng.

Quyết định được đưa ra sau khi John Sauer, luật sư đại diện cho Nhà Trắng, ngày 14/8 gửi đơn kháng cáo lên Tòa án Tối cao, đề nghị bác bỏ phán quyết của tòa phúc thẩm, với lý do công trình phòng khiêu vũ là cần thiết để đảm bảo an toàn cho Tổng thống.

Trong hồ sơ gửi tòa án, Nhà Trắng cho biết dự án đã hoàn thành 65% tiến độ, với khoảng 250 công nhân đang làm việc 20 giờ mỗi ngày, 7 ngày mỗi tuần. Do đó, họ cho rằng việc dừng hoặc đảo ngược dự án sẽ tạo ra những khó khăn nghiêm trọng.

James Romoser và Will Hobson, bình luận viên của Wall Street Journal, gọi đây là chiến thuật "tạo sự đã rồi" của chính quyền Trump nhằm thúc đẩy dự án có thể làm thay đổi đáng kể diện mạo Nhà Trắng.

Dự án này gây nhiều tranh cãi và phản đối ngay từ đầu, nhưng các quan chức chính quyền Trump hiểu rõ rằng quá trình kiện tụng sẽ mất rất nhiều thời gian và đó là cơ hội để họ hành động nhanh chóng, nhằm khiến công trình không thể đảo ngược bằng nỗ lực pháp lý.

Dự án xây phòng khiêu vũ được Tổng thống Trump đề xuất cuối tháng 7/2025, nhằm thay thế cho phòng tổ chức sự kiện chỉ có quy mô tối đa 200 người hiện nay của Nhà Trắng. Ông phàn nàn rằng với những sự kiện quy mô lớn, Nhà Trắng phải tiếp khách dưới lều ngoài trời ở Bãi cỏ phía Nam, không phù hợp nếu thời tiết xấu.

Theo kế hoạch, phòng khiêu vũ sẽ rộng hơn 8.300 m2, sức chứa gần 1.000 người. Dự án được khởi công tháng 10/2025 và lập tức thổi bùng tranh cãi vì toàn bộ Cánh Đông bị phá dỡ, trái với tuyên bố trước đó của ông Trump.

Tổ chức Bảo tồn Di sản Quốc gia (NTHP) tháng 12/2025 đệ đơn kiện lên tòa án liên bang Washington, cáo buộc Tổng thống Trump cùng các quan chức chính quyền đã phạm luật khi triển khai dự án mà chưa có đánh giá độc lập về tác động môi trường, lịch sử và thẩm mỹ.

Thẩm phán tòa sơ thẩm Richard Leon ngày 16/4 ra phán quyết đình chỉ thi công phần nổi của dự án, chỉ cho phép tiếp tục xây dựng phần ngầm mà quân đội xác định là thiết yếu. Tòa phúc thẩm liên bang Washington sau đó cũng giữ nguyên phán quyết này, cho rằng dự án cần được quốc hội phê chuẩn, nhưng tạm hoãn thi hành phán quyết trong 14 ngày để Nhà Trắng có thời gian kháng cáo lên Tòa án Tối cao.

Trong toàn bộ thời gian này, các công nhân vẫn thi công tại Nhà Trắng và đến khi vụ kiện được đưa tới Tòa án Tối cao hôm 14/8, công trình đã được xây dựng thêm đáng kể. Luật sư Sauer thậm chí còn lưu ý rằng một vật liệu sử dụng cho công trình là loại bê tông thường dùng tại nhà máy điện hạt nhân, gần như không thể tháo dỡ.

Các luật sư đại diện cho NTHP cho rằng chính quyền đang đẩy nhanh dự án, khiến công trình có thể trở nên khó đảo ngược và "vượt qua quy trình xem xét của tòa án".

"Điều đó đặt tòa án vào thế bị động, bởi một khi bước đi đầu tiên đã được thực hiện, việc khôi phục nguyên trạng đôi lúc rất khó khăn", giáo sư luật James Pfander, Đại học Northwestern, nói.

Theo hai cây viết Romoser và Hobson, nếu Tòa án Tối cao khôi phục phán quyết của tòa cấp dưới, phòng khiêu vũ sẽ trở thành một công trường dở dang tại vị trí quan trọng ở Nhà Trắng và phụ thuộc vào quốc hội để hoàn thiện. Nếu tiếp tục thi công như hiện tại, dự án ngày càng hoàn thiện và trong trường hợp thẩm phán ra phán quyết bất lợi cho Nhà Trắng, tòa sẽ phải đối mặt câu hỏi xử lý thế nào đối với phần công trình đã xây.

Tranh cãi cũng không chỉ xoay quanh việc chính quyền ông Trump có cố tình tạo ra một "sự đã rồi" hay không, bởi Nhà Trắng vẫn đưa ra những lập luận khác để bảo vệ dự án.

Ông Sauer viện dẫn luật cho phép ông Trump quản lý và sửa chữa, nâng cấp khu nhà ở dành cho tổng thống, do đó, việc các tòa án liên bang ở Washington ra lệnh dừng xây dựng là "sự can thiệp quá mức, vượt thẩm quyền". Luật sư này cũng nhấn mạnh yếu tố an ninh, đề cập những vụ mưu sát nhằm vào ông Trump những năm gần đây trong lập luận gửi tòa.

Cách làm này không chỉ xuất hiện trong dự án phòng khiêu vũ. Trong chiến dịch trục xuất người nhập cư, chính quyền ông Trump cũng đẩy nhanh tiến trình, khiến quá trình pháp lý nhiều khi diễn ra sau khi máy bay chở người bị trục xuất đã cất cánh. Nhà Trắng lập luận rằng một khi người bị trục xuất đã rời khỏi không phận của Mỹ, việc đưa họ trở lại sẽ rất khó khăn.

Khi giải thể các cơ quan liên bang hoặc cắt giảm viện trợ nước ngoài, chính quyền Trump cũng nhanh chóng triển khai các quyết định trong lúc các vụ kiện chưa được giải quyết, khiến bên khởi kiện đối mặt với "sự đã rồi".

Người phát ngôn của NTHP cho biết tổ chức này đang chờ những động thái tiếp theo từ Tòa án Tối cao với dự án phòng khiêu vũ. Theo NTHP, việc cho phép chính quyền tiếp tục xây dựng chỉ vì công trình đã hoàn thiện đáng kể sẽ tạo ra tiền lệ xấu.

Luật sư đại diện NTHP lập luận rằng phán quyết của tòa liên bang không "đóng băng" toàn bộ công trình, chỉ cấm ông Trump xây phòng khiêu vũ khi chưa được quốc hội phê chuẩn.

"Phía ông Trump cũng chưa chứng minh rằng việc tạm thời chưa được xây phòng khiêu vũ là vấn đề cấp bách đến mức cần Tòa án Tối cao phải can thiệp khẩn cấp", theo các luật sư NTHP.

Như Tâm (Theo WSJ, Reuters, CNN)