Cách ông Trump gây quỹ hàng trăm triệu đô từ giới doanh nghiệp

Trực tiếp vận động để thu về hơn 800 triệu USD, Tổng thống Trump điều hành một chiến dịch gây quỹ làm thay đổi hoàn toàn quy chuẩn chính trị Mỹ.

Gần như mỗi tối tại Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump đều nhấc máy gọi cho Meredith O'Rourke, người phụ nữ được ông đặt biệt danh là "công chúa bóng tối". Ở đầu dây bên kia, O'Rourke báo cáo chi tiết tập đoàn nào đã ký séc tài trợ, tập đoàn nào chưa và số tiền cụ thể là bao nhiêu. Thông thường, ông Trump sẽ tiếp tục chỉ đạo bà thử nâng mức đề nghị tài trợ lên những con số gây kinh ngạc, từ 5 triệu USD lên tới 50 triệu USD, đồng thời đọc tên các lãnh đạo doanh nghiệp vừa bước ra khỏi phòng làm việc của mình.

"Điều này cực kỳ quan trọng với Tổng thống. Ông ấy bảo tôi gọi cho anh để thảo luận về khoản đóng góp này", O'Rourke kiên trì hối thúc đại diện các công ty trong từng cuộc gọi. Bà cũng thường dùng cụm từ ngắn gọn: "Sếp muốn số tiền này" để tăng thêm sức nặng cho lời thuyết phục.

Với hiệu suất làm việc đặc biệt ấn tượng, ông Trump gọi bà là một "sát thủ" trên mặt trận vận động tài trợ.

Theo phân tích từ báo Wall Street Journal, kể từ khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai đến nay, Tổng thống Trump đã huy động được hơn 800 triệu USD. Chưa một tổng thống đương nhiệm nào trong lịch sử Mỹ từng đứng ra trực tiếp chèo lái cỗ máy vận động tài trợ và thu về số tiền khổng lồ đến vậy cho các dự án cá nhân lẫn chính trị.

Những tấm séc triệu đô

Danh sách tập đoàn chi tiền cho các dự án của ông Trump ngày càng kéo dài với những con số gây ngạc nhiên. SoftBank đóng góp 50 triệu USD cho dự án thư viện tổng thống. Apple ký séc khoảng 25 triệu USD cho dự án xây phòng khiêu vũ Nhà Trắng. Microsoft và Amazon lần lượt góp khoảng 10 triệu USD và 5 triệu USD. Meta Platforms rót 10 triệu USD cho một ủy ban chính trị hậu thuẫn Tổng thống Trump, bên cạnh hàng triệu USD cho phòng khiêu vũ Nhà Trắng và 22 triệu USD cho thư viện tổng thống, sau khi dàn xếp xong vụ kiện liên quan đến việc khóa tài khoản mạng xã hội của ông.

Nguồn tiền thu về được phân bổ cho nhiều mục tiêu, từ phòng khiêu vũ Nhà Trắng, quỹ Freedom 250 kỷ niệm quốc khánh Mỹ, cho đến quỹ công viên tượng đài National Garden of American Heroes ở Washington.

"Chúng ta sẽ còn dư tiền và ta sẽ dùng nó cho việc khác, có thể là một cổng chào hoặc điều gì đó sắp tới", ông Trump nói tại một buổi tiệc tri ân các nhà tài trợ.

Pháp luật Mỹ không cấm tổng thống huy động tiền cho các tổ chức phi lợi nhuận hay các ủy ban chính trị. Hầu hết những giao dịch này không bắt buộc công khai danh tính nhà tài trợ và báo cáo chi tiêu cũng rất hãn hữu.

"Ông Trump đang phá vỡ mọi tiền lệ gây quỹ khi trực tiếp 'gõ cửa' giới doanh nghiệp Mỹ. Quy mô của chiến dịch này lớn đến mức không tưởng", chuyên gia lịch sử tổng thống Douglas Brinkley thuộc đại học Rice nhận xét.

Cơ chế trao đổi

Hồi tháng 5, tại câu lạc bộ golf ở Jupiter, bang Florida, ông Trump cùng O'Rourke đã có cuộc gặp với các lãnh đạo ngành thuốc lá. Tổng thống hứa sẽ đáp ứng phần lớn nguyện vọng của họ về chính sách liên quan đến thuốc lá điện tử. Ngay sau cuộc họp, các ủy ban chính trị của ông ngay lập tức nhận về hàng triệu USD. Không lâu sau, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) dỡ bỏ hạn chế đối với một số sản phẩm thuốc lá điện tử có hương vị, đồng thời người đứng đầu cơ quan này cũng rời ghế.

Trường hợp của tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin cũng phản ánh rõ cơ chế "trao đổi" này. Vào cuối năm 2025 và đầu năm 2026, hãng đã rót hơn 10 triệu USD cho các dự án hạ tầng ở Washington. Đến tháng 6, Lầu Năm Góc trao cho Lockheed hợp đồng trị giá tới 35 tỷ USD để sản xuất tên lửa bù vào kho dự trữ. Vài tuần sau, ông Trump tiết lộ Lockheed đã đồng ý chi khoảng 5 triệu USD để xây một bãi đáp trực thăng mới ngay trong khuôn viên Nhà Trắng.

Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp thừa nhận kín đáo rằng bộ máy chính quyền hiện tại mang tính "có qua có lại" rõ rệt hơn hẳn các thời kỳ trước. Nếu một công ty gặp vướng mắc với chính quyền liên bang, việc đầu tiên ông Trump muốn biết là công ty đó đã đóng góp bao nhiêu tiền.

"Tiền mất đi nhưng thu lại kết quả!", 6 thượng nghị sĩ đảng Dân chủ đã viết như vậy trong thư gửi tổng giám đốc Altria với cáo buộc rằng việc tập đoàn này tài trợ cho phòng khiêu vũ Nhà Trắng đã giúp họ lách luật liên bang để bán các sản phẩm thuốc lá điện tử chưa được cấp phép.

Chuyên gia phân tích phố Wall Blair Levin gọi các khoản chi như vậy là "phí giao dịch Trump". "Nói cách khác, chúng ta đang thay thế thị trường tự do bằng một nơi mua bán cảm tình của Tổng thống", ông bình luận.

Những bữa tiệc bên ánh nến

Để đổi lấy những khoản tài trợ khổng lồ, O'Rourke thường xuyên gửi đi lời mời tham dự các bữa tối dưới ánh nến trị giá một triệu USD mỗi suất tại Nhà Trắng hay các cơ ngơi riêng của Tổng thống Trump. Thông qua những bữa tiệc này, các CEO được hưởng đặc quyền tiếp xúc chưa từng có với người đứng đầu đất nước.

Tại dãy bàn ăn hình chữ U, ông Trump ngồi ở vị trí trung tâm, lắng nghe từng CEO trình bày mong muốn cũng như đề xuất của mình. Hồi cuối tháng hai, ngay cả khi cuộc xung đột Iran vừa bùng nổ, ông vẫn xuất hiện tại bữa tiệc gây quỹ ở Florida. Bữa ăn chỉ gián đoạn một khoảng thời gian ngắn để ông nhận thông tin lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei đã thiệt mạng, trước khi Tổng thống quay lại thảo luận sôi nổi với CEO tập đoàn Verizon về các loại cáp viễn thông.

Sau khi nhận những khoản tiền lớn, nhiều nhà tài trợ kỳ vọng một lời cảm ơn, nhưng thứ họ nhận được lại là đề nghị chi thêm. Trong một trường hợp, O'Rourke đã yêu cầu một giám đốc ký thêm tấm séc một triệu USD chỉ vài ngày sau khi ông này tham dự bữa tiệc tri ân cho khoản đóng góp hàng triệu USD trước đó.

"Tôi có thể làm gì để giúp các anh?" hay "Các anh đang cần gì?" là những câu hỏi Tổng thống Trump thường xuyên đặt ra cho những lãnh đạo doanh nghiệp trong các buổi ăn trưa hay tiệc tối.

Phương thức gây quỹ hiện tại khác xa với chính ông Trump của năm 2015. Khi mới bước vào con đường chính trị, ông từng gọi các ủy ban hành động chính trị là "trò lừa đảo" và khẳng định "tôi tự tài trợ cho chiến dịch của mình, do đó sẽ không bị chi phối bởi các nhà tài trợ, những nhóm lợi ích hay giới vận động hành lang".

Cựu giám đốc phụ trách các vấn đề lập pháp Nhà Trắng Marc Short nhớ lại trong nhiệm kỳ đầu, hoàn toàn không có chuyện Tổng thống "mời gọi" các doanh nghiệp như hiện nay. Lúc bấy giờ, ông Trump tỏ ra ít hứng thú với việc gây quỹ, thậm chí bực bội vì phải chụp ảnh với các nhà tài trợ và thường rời sự kiện ngay sau khi phát biểu xong.

Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi hoàn toàn sau chiến thắng năm 2024 của ông. Nhận thấy hàng loạt nhà tài trợ và tập đoàn xếp hàng bên ngoài câu lạc bộ Mar-a-Lago với những tấm séc hàng triệu USD, Tổng thống Trump đã yêu cầu O'Rourke phải hành động ngay lập tức và thúc giục bà hãy "rèn sắt khi còn đang nóng".

Hiện tại, O'Rourke không phải nhân viên chính phủ nhưng liên tục xuất hiện bên cạnh Tổng thống, tham dự các cuộc họp chính sách và di chuyển trên chuyên cơ Không lực Một.

Khi được yêu cầu bình luận về mô hình gây quỹ chưa từng có này, Danielle Alvarez, người phát ngôn bên ngoài chính phủ của ông Trump và O'Rourke khẳng định Tổng thống là "nhà vận động tài chính thành công nhất lịch sử chính trị hiện đại" và tiền thu về sẽ phục vụ các mục tiêu chung của đảng Cộng hòa cũng như những dự án tư nhân đổi mới. Bà nhấn mạnh nguyên tắc: "Tổng thống Trump là người không thể bị mua chuộc".

Vũ Hoàng (Theo WSJ, AFP, Reuters)