20 ngày cứu sống bé sinh non mang trái tim đa dị tật

Sau 20 ngày điều trị ở cửa tử, bé trai sinh non nặng 1,5 kg mang nhiều dị tật tim bẩm sinh xuất viện với chức năng tim hồi phục hoàn toàn.

Ngày 22/7, bác sĩ CKII Vương Hoàng Dung, Trưởng khoa Hồi sức tích cực Nhi, Bệnh viện Tim Hà Nội, cho biết bé tỉnh táo, các chỉ số mạch và huyết áp ổn định. Siêu âm cho thấy không còn các luồng thông bất thường trong tim bé, quai động mạch chủ thông thoáng, không hẹp, chức năng tim tốt và chưa ghi nhận di chứng sau phẫu thuật.

"Để có được kết quả này là hành trình 20 ngày điều trị đầy áp lực, bắt đầu từ cuộc đại phẫu kéo dài hơn 5 giờ và tiếp nối bằng 10 ngày hồi sức đặc biệt sau mổ", bác sĩ Dung nói.

Bé chào đời giữa tháng 6 khi 31 tuần tuổi thai, nặng 1,5 kg. Ngay sau sinh, bé được chuyển từ Bệnh viện Nhi Hà Nội sang Bệnh viện Tim Hà Nội trong tình trạng suy hô hấp nặng, viêm phổi và mang hàng loạt dị tật tim bẩm sinh phức tạp. Các bác sĩ xác định trẻ bị thông liên thất, thông liên nhĩ, còn ống động mạch lớn, hẹp khít eo động mạch chủ, thiểu sản quai động mạch chủ, hở van ba lá và tăng áp động mạch phổi nặng.

PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền, Giám đốc Bệnh viện Tim Hà Nội, cho biết nếu không được phẫu thuật khẩn cấp, trẻ gần như không có cơ hội sống. Trong hơn 5 giờ, các phẫu thuật viên vừa vá các lỗ thông trong tim, vừa tạo hình lại quai và eo động mạch chủ. Để bảo vệ não và các cơ quan quan trọng, bệnh nhi được áp dụng kỹ thuật hạ thân nhiệt sâu kết hợp tưới máu não chọn lọc trong suốt thời gian tuần hoàn ngoài cơ thể.

"Đây là một trong những ca phẫu thuật khó nhất bởi bệnh nhi chỉ nặng 1,5 kg nhưng phải mổ tim hở, ngừng tim và sử dụng máy tuần hoàn ngoài cơ thể", PGS Hiền nói, thêm rằng bệnh viện từng phẫu thuật cho trẻ nặng khoảng 800 g nhưng chủ yếu là các kỹ thuật sửa chữa ngoài tim khi tim vẫn đập. Trường hợp này phải sửa chữa toàn bộ cấu trúc trong tim, buộc tim ngừng đập và duy trì tuần hoàn bằng máy ngoài cơ thể.

Với trẻ sinh non có cân nặng quá thấp, tổng lượng máu trong cơ thể rất ít. Việc sử dụng máy tuần hoàn ngoài cơ thể cùng thuốc chống đông có thể gây xuất huyết não, rối loạn điện giải và tổn thương nhiều cơ quan. Các mô tim và mạch máu cũng rất mỏng manh, dễ rách và chảy máu, đòi hỏi mọi thao tác phải đạt độ chính xác gần như tuyệt đối.

Vượt qua ca mổ mới chỉ là bước đầu, bé và các bác sĩ tiếp tục phải đối mặt với những ngày hồi sức căng thẳng sau đại phẫu. Do trải qua cuộc đại phẫu kéo dài trong bối cảnh đang nhiễm trùng trước mổ, bệnh nhi vẫn đối mặt nguy cơ suy hô hấp, rối loạn tuần hoàn và nhiễm trùng bùng phát bất cứ lúc nào.

Bác sĩ Dung cho hay do sinh non, phổi của bệnh nhi chưa trưởng thành, hệ cơ hô hấp còn yếu nên khả năng tự thở rất hạn chế. Sau sinh, trẻ tiếp tục bị tổn thương phổi do lượng máu lên phổi quá nhiều, nhiễm trùng phổi và phải thở máy kéo dài. Cuộc đại phẫu tim có sử dụng tuần hoàn ngoài cơ thể càng làm tình trạng tổn thương phổi nặng hơn, khiến việc cai máy thở sau mổ trở thành một trong những thách thức lớn nhất.

Để giúp bệnh nhi tự thở trở lại, êkíp hồi sức phải chăm sóc phổi liên tục và tỉ mỉ bằng nhiều biện pháp phối hợp như thở máy ở tư thế nằm sấp, vật lý trị liệu hô hấp, tập thở, tăng cường dinh dưỡng và điều trị kháng sinh. Các bác sĩ còn sử dụng đệm chuyên dụng giúp bé duy trì tư thế nằm tối ưu, giữ đường thở thông thoáng, cải thiện thông khí, giảm các biến chứng ở trẻ sinh non phải nằm điều trị kéo dài.

Sau nhiều ngày điều trị tích cực, bé được cai máy thở thành công, tự hô hấp bằng chính lá phổi và hệ cơ hô hấp của mình.

Theo các bác sĩ, thành công của ca điều trị này nhờ sự phối hợp liên tục giữa nhiều chuyên khoa, từ sơ sinh, gây mê hồi sức, phẫu thuật tim mạch đến hồi sức sau mổ. Hành trình 20 ngày không chỉ cứu sống một trẻ sinh non mang trái tim đa dị tật mà còn đánh dấu một ca phẫu thuật tim hở đặc biệt, vượt qua những giới hạn vốn được xem là thách thức lớn của ngoại khoa tim mạch nhi.

Lê Nga