Đề xuất loạt giải pháp tháo gỡ tình trạng thiếu lái xe

Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng sửa đổi nhiều quy định về đào tạo, cấp giấy phép lái xe và tổ chức giao thông nhằm giải quyết tình trạng thiếu lái xe tải nặng, xe container.

Theo văn bản gửi Bộ Xây dựng và các đơn vị liên quan ngày 15/7, Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ và Quốc hội xem xét điều chỉnh một số quy định về đào tạo, nâng hạng và độ tuổi cấp giấy phép lái xe đầu kéo, xe kéo rơ-moóc, sơ mi rơ-moóc (hạng CE) và lái xe khách trên 30 chỗ, xe giường nằm (hạng D).

Hiện người học phải đủ 21 tuổi mới được cấp giấy phép lái xe hạng C, sau đó có ba năm kinh nghiệm mới được học nâng lên hạng CE. Với lái xe khách, phải đủ 24 tuổi mới được cấp hạng D1, D2 và sau ba năm mới được học lên hạng D. Hiệp hội cho rằng quy định này chưa phù hợp với điều kiện thực tế và làm chậm quá trình bổ sung lực lượng lái xe chuyên nghiệp.

Hiệp hội cũng đề nghị rà soát toàn bộ hệ thống tổ chức giao thông và biển báo trên cả nước, loại bỏ những biển được cho là chưa phù hợp thực tế, ảnh hưởng đến năng lực khai thác đường. Cụ thể, cơ quan này đề xuất sửa quy định về biển báo R.420 "Bắt đầu khu đông dân cư". Biển này chỉ nên có hiệu lực từ 5h30 đến 21h, ngoài khung giờ trên chỉ mang tính cảnh báo, đồng thời biển chỉ bố trí tại những đoạn thực sự có khu dân cư bám mặt đường và bổ sung tiêu chí xác định "khu đông dân cư".

Bên cạnh đó, Hiệp hội đề nghị đưa chính sách phát triển nguồn nhân lực lái xe hạng CE và D vào Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, đồng thời tổ chức đối thoại với các doanh nghiệp vận tải trên cả nước để tìm giải pháp tháo gỡ tình trạng thiếu lái xe chuyên nghiệp.

Theo Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam, tình trạng thiếu lái xe đầu kéo, xe kéo rơ- moóc, sơ mi rơ-moóc và lái xe khách trên 30 chỗ, xe giường nằm đang trở thành vấn đề nghiêm trọng của ngành vận tải đường bộ.

Tại Hà Nội, TP HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng và một số địa phương, từ đầu năm 2025 đến nay, khoảng 25-30% số xe đầu kéo phải nằm bãi vì không tuyển được tài xế. Các doanh nghiệp kinh doanh xe khách cỡ lớn và xe giường nằm cũng gặp khó khăn tương tự. Hiệp hội cho biết nhiều lái xe đã chuyển sang điều khiển xe công trình, xe tải thân liền hoặc taxi do điều kiện làm việc ổn định hơn.

Trong khi đó, nguồn nhân lực bổ sung cũng ngày càng khan hiếm. Sau khi các quy định mới về đào tạo, sát hạch lái xe có hiệu lực từ năm 2025, số người đăng ký học nâng hạng từ C lên CE và từ D1, D2 lên D giảm mạnh.

Cùng với đó, nhiều cơ sở đào tạo không còn đáp ứng yêu cầu về sân bãi theo quy định mới nên phải dừng đào tạo hạng CE. Hiệp hội dẫn chứng TP HCM trước đây có 7 cơ sở đào tạo lái xe hạng CE, nay chỉ còn một; Hà Nội hiện không còn cơ sở nào đào tạo hạng này.

Tình trạng thiếu lái xe khiến nhiều doanh nghiệp chỉ bố trí được một tài xế cho mỗi xe container chạy đường dài, thay vì hai người như trước. Với các tuyến Bắc Nam, nếu có đủ hai lái xe, thời gian vận chuyển chỉ khoảng 36-48 giờ. Tuy nhiên, khi chỉ có một người điều khiển, tài xế phải dừng nghỉ sau khi lái liên tục 4 giờ hoặc khi mệt, khiến thời gian hành trình kéo dài lên 72-96 giờ.

Tại một số cảng và trung tâm logistics lớn, có tình trạng một lái xe phải thay nhau điều khiển 2-3 đầu kéo để đưa phương tiện vào khu vực bốc dỡ hàng, làm phát sinh ùn tắc cục bộ. Trong khi đó, lực lượng lái xe hạng CE và D đang già hóa nhanh. Trước đây độ tuổi trung bình của lái xe đầu kéo khoảng 28-30 tuổi, hiện nhiều doanh nghiệp có lực lượng lái xe ở độ tuổi 45-50.

"Nếu không có nguồn nhân lực kế cận, trong khoảng 3-5 năm tới tình trạng thiếu lái xe hạng CE và D sẽ ở mức báo động, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng hàng hóa và logistics quốc gia", ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội đánh giá.

Đoàn Loan