Với thù lao 2 USD mỗi giờ video, các bản ghi hình của Sriramyachandra được coi là tư liệu quan trọng cho các doanh nghiệp công nghệ toàn cầu, giúp họ huấn luyện robot cử động như con người trong thế giới thực.

Cô gái 25 tuổi, sống tại thành phố Chennai thuộc bang Tamil Nadu, là một trong hàng nghìn người đang làm công việc huấn luyện hệ thống AI tại Ấn Độ. "Liệu có ai sẵn sàng trả tôi hơn 2 USD mỗi giờ chỉ để làm việc nhà?", cô nói.

Chatbot và ứng dụng tạo ảnh bằng AI có thể dùng lượng lớn dữ liệu kỹ thuật số sẵn có, nhưng xây dựng các hệ thống hoạt động trong môi trường đời thực đặt ra nhiều thách thức hơn. Các nhà phát triển tin rằng cung cấp hình ảnh góc nhìn thứ nhất, còn gọi là "dữ liệu vị kỷ", cho các mô hình AI chuyên biệt sẽ giúp robot sao chép cử động của con người. Một số "huấn luyện viên AI" làm việc tại nhà, trong khi số khác ở nhà xưởng hoặc cơ sở chuyên biệt, sử dụng kính thông minh, máy quay đeo trên đầu và cảm biến chuyển động.

"Nó sẽ cảnh báo 'không phát hiện tay' nếu tôi ghi hình không đúng cách", Sriramyachandra nói. Sau khi quay, cô gửi video cho công ty dữ liệu Objectways thông qua ứng dụng đặc biệt.

Objectways có văn phòng tại Mỹ và Ấn Độ, có khách hàng nằm trong danh sách Fortune 500 và hiện làm việc cùng Amazon SageMaker, nền tảng phục vụ mô hình học máy.

Thị trường robot hình người đang bùng nổ. Ngân hàng đầu tư Morgan Stanley dự báo sẽ có hơn một tỷ robot loại này được sử dụng vào năm 2050, chủ yếu phục vụ mục đích công nghiệp và thương mại. "Gấp quần áo, pha cà phê, nấu ăn theo các cách nhất định...", Ravi Shankar, lãnh đạo Objectways, đề cập những video được khách hàng yêu cầu. "Một số công việc nên được giao cho robot, để con người làm những điều tốt đẹp và thú vị hơn".

Tại Ấn Độ, ngành AI không gian đang mang lại nhiều công việc mới, ít nhất là lúc này. Shankar sống và làm việc tại Mỹ, nhưng lại thuê nhân lực tại bang Tamil Nadu, nơi ông sinh ra và lớn lên.

Ấn Độ đã trở thành điểm trung gian toàn cầu trong công việc khởi tạo, xử lý và chú thích dữ liệu cho AI. "Nhiều khả năng dịch vụ thu thập dữ liệu sẽ ngày càng mở rộng", Aditi Surie, chuyên gia nhân lực kỹ thuật số thuộc Viện Nghiên cứu Định cư Con người Ấn Độ, nhận định.

Tại một nhà máy dệt may ở thành phố Karur, phóng viên AFP chứng kiến ít nhất 8 công nhân đeo máy quay và kính thông minh do Objectways cung cấp trong lúc xử lý hàng hóa.

Công nhân không chính thức

Ấn Độ đang quyết liệt đầu tư vào ngành công nghiệp AI, nhưng giới lãnh đạo cũng hiểu rằng tự động hóa luôn đi kèm rủi ro, bên cạnh những lợi ích luôn được ca ngợi của công nghệ này. Viện Chuyển đổi Quốc gia Ấn Độ (NITI Aayog), cơ quan tư vấn chính sách công hàng đầu của chính phủ nước này, chỉ ra rằng phần lớn cuộc thảo luận về AI và lao động thường chỉ tập trung vào các công việc văn phòng, hành chính và trí thức, trong đó dự báo nhiều người mất việc nếu không có hành động cấp thiết.

"Tuy nhiên, gần như không có sự chú ý nào dành cho cách AI có thể phục vụ 490 triệu người lao động không chính thức, vốn là xương sống với nền kinh tế Ấn Độ", cơ quan này cho biết trong báo cáo được công bố trước hội nghị thượng đỉnh toàn cầu về AI diễn ra tại nước này.

NITI Aayog đã nghiên cứu những kịch bản mà công nghệ AI có thể hỗ trợ hoặc đe dọa hàng chục ngành nghề, từ nông dân đến công nhân dọn dẹp cống thoát nước và người bán trà trên phố.

Ponni, cư dân 55 tuổi, ngồi vỉa hè bán vòng hoa suốt 10 năm qua tại Bengaluru, thành phố được mệnh danh là Thung lũng Silicon của Ấn Độ. Bà giờ đây cũng được trả tiền để ghi hình công việc của mình. "Thế hệ tiếp theo, nhưng người có thể làm việc giống tôi, sẽ đối mặt với vấn đề nhất định", Ponni cho hay.

Luôn đeo máy quay

Tại văn phòng của Objectways, các huấn luyện viên AI ghi hình bản thân làm việc nhà trong những căn phòng giả với đầy đủ nội thất. Sau hàng nghìn giờ quay, giấy dán tường sẽ được thay thế để đổi mới môi trường video cho khách hàng.

"Hôm nay tôi ngồi đây, mai lại đứng ở kia", Rani N., cử nhân kỹ sư 21 tuổi, nói trong giờ nghỉ sau khi quay hình gấp khăn.

Mỗi video kéo dài khoảng 4 phút, cô ghi hình khoảng 90 video mỗi ngày ở mọi địa điểm trên chiếc giường tại trường quay. Rani nói rằng công việc "chấp nhận được", nhưng cảm thấy bản thân luôn phải đeo máy quay.

Ở căn phòng khác, một số huấn luyện viên liên tục sắp xếp gọt bút chì, chai nước và bút tô màu theo những khuôn mẫu nhất định, sử dụng máy quay có cảm biến chiều sâu để ghi hình.

Qanat Consulting Services, nhà thầu phụ của Objectways tại bang Andhra Pradesh, cung cấp video cho hơn 10 công ty dữ liệu lớn. "Chúng tôi có 2.000 cộng tác viên. Một số người chuyên làm nhiệm vụ với các cảm biến chuyển động gắn trên tay và chân", CEO Thaslim Pattan nói.

Manish Agarwal, nhân viên công ty Humyn Labs tại Bengaluru, còn chịu trách nhiệm ghi âm cuộc nói chuyện giữa người với người. Họ thảo luận về nhiều đề tài được giao, từ chính trị đến giải trí, để phục vụ những khách hàng cần xử lý nhịp điệu giọng nói.

Agarwal phủ nhận khả năng robot sẽ giành công việc của người, cho rằng mạng lưới kết hợp giữa người và robot có thể làm việc cùng nhau trong tương lai. "Một thợ hàn ở Ấn Độ có thể sẽ trực tiếp điều khiển robot hàn ở Cộng hòa Czech", anh nói.

Điệp Anh (Theo AFP)