Quả bóng, tên Trionda, có bề mặt được tạo kết cấu bằng các rãnh sâu cùng biểu tượng lá phong, đại bàng xanh và ngôi sao, đại diện cho ba nước chủ nhà. Thông qua thí nghiệm trong đường hầm gió, nhóm nghiên cứu tại Đại học Purdue (Mỹ) và Đại học Tsukuba (Nhật Bản) nhận thấy bóng cải thiện về độ ổn định, nhưng có thể sẽ không bay xa như những phiên bản bóng trước.

"Trionda có thể khiến những cú đá cực xa bị rút ngắn đi một chút, nhưng đổi lại đường bay dễ dự đoán", thành viên nhóm John Eric Goff, nhà nghiên cứu vật lý thể thao tại Đại học Purdue, cho biết. Khác biệt lớn nhất sẽ thấy ở thủ môn, hậu vệ thực hiện đường chuyền dài và cầu thủ sút xa, theo chuyên gia.

Adidas đã thiết kế bóng mới cho mỗi kỳ World Cup kể từ thập niên 1970. Các thay đổi trong vài thập niên đầu chủ yếu mang tính thẩm mỹ. Bóng năm 1986 có đồ họa lấy cảm hứng từ đền thờ Aztec cho giải đấu tại Mexico, bóng năm 1994 có họa tiết không gian để kỷ niệm 25 năm đổ bộ Mặt Trăng. Có một số khác biệt nhỏ về cấu trúc, như nâng cấp lõi xốp và khả năng chống nước, nhưng nhìn chung bóng vẫn gồm 32 mảng ngũ giác được khâu lại với nhau.

Điều này bắt đầu thay đổi tại World Cup 2006 ở Đức, khi Adidas giới thiệu bóng +Teamgeist chỉ có 14 mảng cong, liên kết bằng nhiệt thay vì khâu. Thiết kế giúp ngăn hơi ẩm xâm nhập để bóng không trở nên nặng hơn theo thời gian trận đấu, Goff nói.

Kể từ đó, ông và đồng nghiệp theo dõi những thay đổi khi Adidas đưa ra các quả bóng có kết cấu bề mặt khác nhau và thay đổi số mảng cong - những điều chỉnh đủ để ảnh hưởng đến lối chơi. Ông làm việc với một nhóm ở Nhật Bản để phân tích hành vi bay của quả bóng World Cup biến đổi theo từng thiết kế mới.

Các thí nghiệm, tiến hành tại Đại học Tsukuba ở Nhật Bản, được duy trì qua nhiều năm để giữ tính liên tục và có dữ liệu so sánh trực quan, theo Takeshi Asai, giáo sư tại trường. Họ thực hiện bằng cách gắn bóng vào một thanh kim loại. Thanh này nối với một thiết bị gọi là cân lực, dùng để đo lực khí động học như lực cản và lực nâng khi bóng tiếp xúc với các tốc độ gió từ 7 đến 35 mét mỗi giây, như trong một trận đấu thực.

Phân tích của nhóm cho thấy các quả bóng World Cup gần đây đã cải tiến thế nào kể từ phiên bản Jabulani kết cấu 8 mảng năm 2010. Theo Guardian, Jabulani vấp phải nhiều chỉ trích từ các cầu thủ, đặc biệt là thủ môn, do rơi xuống quá nhanh ở cuối quỹ đạo.

Nhược điểm then chốt của quả bóng năm 2010 là quá nhẵn. Hệ số cản tương đối thấp khi bay ở tốc độ cao, nhưng khi bóng chậm lại đến một mức nhất định, hệ số này tăng vọt, khiến bóng rơi xuống nhanh hơn. Nếu có nhiều cấu trúc bề mặt hơn như đường may và rãnh, sự chuyển tiếp diễn ra chậm hơn và bóng có quỹ đạo dễ dự đoán hơn.

"Đó cũng là lý do bóng golf có các vết lõm và bóng chày có 108 đường khâu đôi", ông Goff giải thích với MIT Technology Review.

Kể từ đó, Adidas đã rút kinh nghiệm. Phiên bản Trionda năm nay chỉ có 4 mảng, nhưng rãnh nối sâu, mỗi mảng có 3 rãnh để tăng kết cấu bề mặt. Tuy nhiên, nhiều kết cấu bề mặt cũng đi kèm với sự đánh đổi. Trionda có quỹ đạo ổn định nhất kể từ năm 2010, tình trạng "rơi" chỉ xảy ra khi bóng ở tốc độ rất thấp, tức cuối quỹ đạo. Đổi lại, bóng chịu nhiều lực cản hơn khi bay ở tốc độ cao, so với các bóng khác.

Vì vậy, quỹ đạo của những cú đá dài có thể bị rút ngắn một chút, Goff nói.

Các cầu thủ tại World Cup đã có thời gian làm quen, tiếp cận bóng mới ít nhất vài tháng. Goff lưu ý, Trionda khá giống bóng Flight của Nike về thiết kế, nên những cầu thủ đã dành nhiều thời gian với bóng Nike có thể có thêm lợi thế.

Adidas cũng thực hiện thử nghiệm riêng nhưng không công bố đối với mỗi phiên bản bóng mới. Theo New York Times, Trionda trải qua quá trình thử nghiệm kéo dài 3,5 năm với các robot đá bóng ở những tốc độ khác nhau.

Nam Nguyễn

• World Cup 2026 đậm chất AI thế nào
• Apple ra ứng dụng cập nhật tỷ số mùa World Cup 2026