Gần 20h ngày 5/6, chị Như Hoa, cộng tác viên Viettel, mới gặp được bà Hà Thị In, tại xã Mai Châu, Phú Thọ, sau nhiều lần hẹn. Bà In là một trong những người dùng chưa xác thực thuê bao di động, nên số điện thoại có nguy cơ bị khóa một chiều sau ngày 15/6.

Đang cao điểm mùa gặt, bà cũng như nhiều người dân trong khu vực đi làm từ tờ mờ sáng và trở về nhà muộn. Đây cũng là thách thức với các cộng tác viên nhà mạng như chị Hoa. "Đến sớm thì bà không có nhà, đến muộn chút nữa bà lại đi ngủ, tôi phải tranh thủ hẹn được là chạy đến ngay", chị chia sẻ.

Xã vùng cao Mai Châu đang trong mùa vụ bận rộn của nhà nông. Để hoàn thành mục tiêu xác thực toàn bộ thuê bao di động, hai tháng qua, các nhân viên nhà mạng chấp nhận làm việc ngoài giờ, đến tận nhà hỗ trợ người cao tuổi, người yếu thế di chuyển khó khăn.

Thông tư 08 của Bộ Khoa học và Công nghệ về hướng dẫn xác thực thông tin thuê bao di động bắt đầu có hiệu lực từ ngày 15/4. Theo đó, nhà mạng phải đảm bảo mỗi thuê bao có đủ bốn trường thông tin gồm số định danh cá nhân, họ tên, ngày tháng năm sinh, sinh trắc học ảnh khuôn mặt. Các dữ liệu này phải khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an.

Quy trình thực hiện Thông tư được thiết kế theo hướng đơn giản, với ứng dụng chính là VNeID, đồng thời cho phép người dùng "tự thực hiện mọi lúc, mọi nơi không cần ra cửa hàng". Tuy nhiên, nhiều người không dùng smartphone và không cài ứng dụng định danh điện tử - nhóm cần sự hỗ trợ từ nhà mạng.

Phú Thọ là một trong những tỉnh có tỷ lệ người dùng mạng Viettel cao nhất cả nước. Tuy nhiên, nhiều thuê bao ở vùng sâu, vùng xa, đi lại khó khăn, hoặc họ bỏ qua thông tin vì sợ bị lừa đảo, do đó nhà mạng phải cử người đến. Theo đại diện nhà mạng tại khu vực Mai Châu, đến đầu tháng 6, địa bàn còn khoảng 8.000 người thuộc diện cần hỗ trợ trực tiếp. Trong hai tháng, nhà mạng đã triển khai hàng loạt biện pháp thúc đẩy việc xác thực với các thuê bao, như nhắn tin, phát loa, phối hợp với chính quyền trong từng khu vực nhỏ để kêu gọi các thuê bao đến xác thực.

Người dùng smartphone được nhà mạng hướng dẫn thực hiện ngay trên máy. Với những ai đang sử dụng điện thoại cơ bản, nhân viên nhà mạng có ứng dụng riêng để hỗ trợ. Thực tế, nếu có căn cước công dân gắn chip, quá trình xác thực với thao tác quét khuôn mặt, quét CCCD diễn ra trong chưa đầy 5 phút. Thách thức chính nằm ở việc tiếp cận được khách hàng.

Chị Nhung, nhân viên Viettel xã Tân Mai, cho biết do ban ngày bà con bận việc đồng áng, khung 18-23h trở thành "giờ vàng để nhân viên cắm bản". Việc vượt đường đèo hàng chục km hay đi về lúc nửa đêm không còn xa lạ. Trong tháng 5, chị là một trong những nhân viên tại địa bàn đạt thành tích cao nhất khi hỗ trợ được gần 800 người xác thực.

Đây cũng là thách thức chung của các nhà mạng. Để giải quyết vấn đề, các bên đã triển khai hàng loạt biện pháp để thúc đẩy việc xác thực, như nhắn tin, phát loa, phối hợp với chính quyền trong từng khu vực nhỏ để kêu gọi.

Trong ảnh là nhân viên của nhà mạng VinaPhone đến nhà người dân tại Lào Cai để hỗ trợ. Đặc thù tại bản làng vùng cao là nhiều gia đình chỉ sở hữu duy nhất một điện thoại di động. Khi thành viên trong nhà mang máy đi làm nương rẫy từ sớm, nhân viên nhà mạng phải kiên trì đi lại nhiều lần mới gặp được.

Bên cạnh đó, nỗi lo e ngại lừa đảo công nghệ khiến một số người từ chối hợp tác. Trong nhiều tình huống, nhân sự tuyến đầu phải cậy nhờ đến uy tín của trưởng thôn trực tiếp đi cùng để vận động, người dân mới an tâm phối hợp. Ảnh: Mai Hồng

Tại những địa bàn như thế, một cách làm hiệu quả là phát thông báo qua loa phường. Tuy nhiên, do đặc thù hộ dân ở xa nhau, nhân viên nhà mạng phải tự nghĩ ra những cách làm sáng tạo hơn, như sử dụng loa di động đi khắp các ngõ ngách thông báo, kêu gọi người dùng đến nhà văn hoá, nơi có nhân viên nhà mạng trực sẵn, để được hỗ trợ xác thực. Trong hình là anh Nguyễn Trung Kiên, nhân viên nhà mạng, đeo loa di động, bật âm lượng lớn và đi xe máy quanh bản.

Ông Ngần Văn Thẩm sống một mình trong căn nhà sàn lưng chừng núi, bị khuyết tật ở chân nên việc di chuyển khó khăn. Sau một hồi tìm kiếm tấm căn cước công dân cất kỹ trong vách nhà sàn, ông được chị Mai hỗ trợ quét chip NFC và chụp ảnh diện mạo, hoàn tất thủ tục sau vài phút.

"Tôi biết có quy định phải xác thực thuê bao nhưng đường xa nên không thể tự đi được. May có cô nhà mạng lên tận nhà giúp", ông Thẩm chia sẻ.

Chị Mai cho biết, để bảo đảm tiến độ chuẩn hóa cho bản làng vùng cao, chị phải liên tục kết hợp nhiều cách thức: từ liên hệ qua nhóm chat của thôn, thông báo tại phiên chợ, đến việc tới từng nhà. Hiện hầu hết người dân trong thôn đã được cập nhật thông tin thành công, số ít còn lại là người trẻ đi làm ăn xa hoặc các trường hợp SIM chưa chính chủ đang chờ bổ sung thủ tục.

Theo thống kê của Cục Viễn thông - Bộ Khoa học và Công nghệ, tính đến đầu tháng 6, dữ liệu của 103 triệu thuê bao di động đã được đưa lên ứng dụng xác thực điện tử quốc gia VNeID.

Trong số đó, 25 triệu thuê bao chưa tiến hành xác nhận trạng thái chính chủ. Việc xác nhận và chuẩn hóa thông tin không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn góp phần ngăn chặn SIM rác, giảm nguy cơ lừa đảo trực tuyến và bảo vệ người dùng trên môi trường số.

Sau ngày 15/6, những số điện thoại này nếu vẫn chưa xác nhận tình trạng sử dụng trên ứng dụng VNeID sẽ bị khóa một chiều và phải thực hiện chuẩn hóa thông tin nếu muốn tiếp tục sử dụng.