Wall Street Journal hôm 2/6 dẫn lời các quan chức quân đội Mỹ đương nhiệm và cựu quan chức tiết lộ rằng danh sách đề bạt chuẩn tướng không quân do Lầu Năm Góc công bố chỉ có 17 trong tổng số 26 sĩ quan được hội đồng xét duyệt đề xuất.

Danh sách này chỉ có một phụ nữ và không có sĩ quan da màu. Các nguồn tin thêm rằng những sĩ quan bị loại khỏi danh sách từng tham gia hoặc có liên hệ với các chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI) trong quân đội Mỹ.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth dường như cũng can thiệp vào danh sách đề bạt thăng chức sĩ quan của hải quân và lục quân. Các quan chức quân đội cho biết ông Hegseth đã chặn phong hàm chuẩn đô đốc cho 8 đại tá hải quân, trong đó có hai phụ nữ và hai người da màu.

Người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell bác bỏ cáo buộc phân biệt đối xử, khẳng định quá trình thăng chức trong quân đội "hoàn toàn dựa vào năng lực". Ông cho rằng yếu tố màu da hay giới tính không bao giờ được cân nhắc trong quyết định đề bạt.

Bộ trưởng Hegseth từng cam kết loại bỏ các tướng lĩnh mà ông đánh giá là mang "hệ tư tưởng woke", cho rằng họ được chính quyền cựu tổng thống Joe Biden đề bạt nhằm đáp ứng chính sách cánh tả thay vì đảm bảo năng lực của quân đội.

"Woke" (thức tỉnh) là thuật ngữ chỉ việc nâng cao nhận thức về các định kiến trong xã hội như phân biệt chủng tộc, giới tính hay kỳ thị cộng đồng LGBTQ+.

Tổng thống Donald Trump và ông Hegseth từng nhiều lần cho rằng Bộ Quốc phòng Mỹ trước đây sa đà vào hệ tư tưởng woke, tập trung quá mức cho các chương trình DEI. Phe bảo thủ coi DEI là ý thức hệ của cánh tả, có nội dung không phù hợp về chủng tộc, giới tính hay chính trị.

Ông Hegseth đã sa thải hơn 20 sĩ quan cấp tướng và đô đốc kể từ khi nắm quyền. Trong số đó có cựu chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Charles Q. Brown Jr., người da màu thứ hai trong lịch sử Mỹ giữ cương vị này, và đô đốc Lisa Franchetti, nữ tư lệnh hải quân đầu tiên của Mỹ.

Ít nhất 24 chuẩn tướng không quân cũng bị trì hoãn thăng cấp lên thiếu tướng trong lúc Lầu Năm Góc rà soát liên hệ của họ với các chương trình DEI.

Một trong những người bị ảnh hưởng là chuẩn tướng Otis Jones, hiện giữ chức lãnh đạo an toàn bay của không quân Mỹ, vị trí thường dành cho sĩ quan hai sao. Chuẩn tướng Kirsten Aguilar, chỉ huy Trường Eisenhower thuộc Đại học Quốc phòng Mỹ, cũng bị trì hoãn phong hàm và mất cơ hội nhận vị trí chỉ huy Bộ tư lệnh không quân thủ đô Washington.

Một số quan chức và cựu quan chức Mỹ bày tỏ hoài nghi liệu ông Hegseth có tuân thủ đúng quy trình pháp lý hay không. Pháp luật Mỹ quy định chỉ Tổng thống mới có quyền gạch tên sĩ quan khỏi danh sách đề bạt. Bộ trưởng Quốc phòng có thể kiến nghị việc này, nhưng phải gửi đề xuất bằng văn bản lên Tổng thống.

Các quan chức quốc phòng cho biết sự can thiệp bất thường của Bộ trưởng Hegseth đang tạo ra tâm lý lo ngại và mất lòng tin trong hàng ngũ sĩ quan cấp cao. Một số nghị sĩ Cộng hòa và Dân chủ cũng phàn nàn rằng Lầu Năm Góc không giải thích rõ lý do loại tên các sĩ quan khỏi danh sách thăng chức.

Nghị sĩ Jack Reed, thành viên Dân chủ tại Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ, cho biết gần 60% sĩ quan cấp cao bị ông Hegseth sa thải hoặc cách chức là phụ nữ hoặc người da màu, trong khi nhóm này chiếm chưa tới 20% số tướng lĩnh quân đội Mỹ.

Ông Reed cảnh báo động thái này có thể làm suy yếu đội ngũ lãnh đạo tương lai của quân đội, đồng thời khiến nhiều sĩ quan trẻ đặt câu hỏi liệu họ có nên tiếp tục phục vụ trong quân ngũ hay không.

Thanh Danh (Theo ABC, WSJ, NYT)