"Tôi cho rằng có những dấu hiệu cho thấy Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei đang tăng cường tham gia điều hành đất nước", Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu trong phiên điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện ngày 2/6.

Ông Mojtaba, 56 tuổi, bị thương trong các cuộc tấn công của Mỹ - Israel khi chiến sự bùng phát ngày 28/2. Ông được bổ nhiệm làm Lãnh tụ Tối cao, thay thế cha mình là Ali Khamenei, người thiệt mạng trong đợt không kích đầu tiên của Mỹ và Israel.

Tuy nhiên, ông Mojtaba chưa từng xuất hiện công khai kể từ khi nắm quyền. Quan chức thuộc Văn phòng Lãnh tụ Tối cao Iran tháng trước cho biết ông đã hồi phục hoàn toàn sức khỏe.

Theo Ngoại trưởng Rubio, chính quyền thời chiến của Iran hiện do ông Mojtaba Khamenei lãnh đạo với sự cố vấn của một hội đồng bao gồm các thành viên thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và "các thành tố khác".

Ông Rubio nhận định Ngoại trưởng và Chủ tịch Quốc hội Iran, những người dẫn đầu nỗ lực đàm phán, đều phải được hội đồng này phê duyệt trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào. Đây dường như là nguyên nhân lý giải cho tốc độ trì trệ của các cuộc đàm phán hòa bình hiện nay. Ngoại trưởng Mỹ cho biết việc Tehran phải sử dụng người đưa thư bảo mật cùng các mối lo ngại về an ninh đã gây ra tình trạng chậm trễ và nhiễu loạn thông tin trong hệ thống điều hành của Iran.

Họ buộc phải "xin chỉ thị từ hội đồng, và quy trình này thường mất 3-5 ngày mới nhận được phản hồi", ông Rubio nói.

Các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt cuộc chiến đã kéo dài ba tháng ở Trung Đông đang rơi vào bế tắc. Trong phiên điều trần, Ngoại trưởng Mỹ bày tỏ hy vọng có thể đạt được thỏa thuận với Iran, nhưng nhấn mạnh Tehran phải chấp nhận các hạn chế nghiêm ngặt đối với chương trình hạt nhân nếu muốn được nới lỏng biện pháp trừng phạt.

"Trước mắt vẫn có cơ hội đạt được thỏa thuận. Điều đó có thể xảy ra hôm nay, ngày mai hoặc vào tuần tới. Iran phải tuyên bố rất rõ ràng rằng 'eo biển đã được mở lại, chúng tôi sẽ không thu phí quá cảnh'. Mỹ sẽ hỗ trợ loại bỏ những quả thủy lôi mà họ đã triển khai tại eo biển, và Iran sẽ không khai hỏa vào tàu thuyền", ông nói.

Ngoại trưởng Mỹ đồng thời nhấn mạnh Iran phải đồng ý đàm phán về việc áp đặt các hạn chế nghiêm ngặt và dài hạn đối với việc làm giàu uranium, hoặc thậm chí chấm dứt hoàn toàn.

"Iran đang bị trừng phạt vì đã làm giàu uranium ở mức độ cao cũng như các hoạt động hạt nhân của họ. Nếu họ đồng ý từ bỏ những thứ đó, các lệnh trừng phạt sẽ được dỡ bỏ", ông Rubio cho hay.

Đây là lần đầu tiên ông Rubio điều trần công khai trước quốc hội kể từ khi Mỹ phát động cuộc chiến nhằm vào Iran. Ông dự kiến xuất hiện tại ba phiên điều trần khác vào cuối ngày 2/6 và trong ngày 3/6, khi đảng Cộng hòa đang thể hiện mối lo ngại về cuộc chiến với Iran. Các nhà lập pháp cho biết họ hy vọng Ngoại trưởng sẽ vạch ra chiến lược nhằm chấm dứt cuộc xung đột này.

Tướng Mohammad Jafar Asadi, phó chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran, ngày 2/6 tuyên bố tái chiến với Mỹ là "không thể tránh khỏi". Ông cũng khẳng định Tehran "vẫn chưa tung ra hết tất cả quân bài chiến lược và sẽ sử dụng chúng khi cần thiết".

Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya được coi là "đầu não tối cao" của các lực lượng vũ trang Iran. Lãnh đạo cơ quan này thường đưa ra những tuyên bố cứng rắn trong chiến sự.

Huyền Lê (Theo AFP, Reuters)