Giai đoạn cuối năm 1945, đầu năm 1946 đánh dấu thời điểm hàng triệu binh sĩ Mỹ xuất ngũ trở về quê hương sau Thế chiến II. Cuộc đoàn tụ quy mô lớn này đã mở đầu cho làn sóng bùng nổ trẻ sơ sinh (Baby Boomer) tại Mỹ.

Mùa hè năm nay, thế hệ tiên phong của làn sóng bùng nổ dân số này bắt đầu bước sang tuổi 80 và đã để lại dấu ấn đậm nét trong đời sống xã hội Mỹ. Đặc biệt, mùa hè năm 1946 trở thành cột mốc lịch sử khi là năm sinh của ba tổng thống Mỹ gồm Donald Trump (14/6), George W. Bush (6/7) và Bill Clinton (19/8).

Lớn lên trong một xã hội đầy rẫy những quy chuẩn rập khuôn thời hậu chiến, thế hệ tiên phong Baby Boomer luôn khao khát được sống theo cách riêng của mình, theo Joe Klein, nhà bình luận chính trị kỳ cựu cũng sinh ra trong giai đoạn này.

Họ nghe và chơi nhạc rock 'n' roll. Họ tham gia vào những cuộc biểu tình của học sinh, sinh viên. Khóa tốt nghiệp trung học năm 1964 của thế hệ này cũng là khóa có điểm thi cao nhất trong lịch sử Mỹ.

So với thế hệ cha anh, họ được học đại học nhiều hơn và số người nhập ngũ ít hơn. Cả 7 tổng thống sinh trong khoảng thời gian từ năm 1908 đến năm 1924 đều từng tham gia quân đội dưới các hình thức khác nhau trong Thế chiến II.

Ông Trump và ông Clinton, 2 trong 3 tổng thống sinh năm 1946, chưa từng tham gia quân ngũ, còn ông Bush chỉ phục vụ trong lực lượng không quân thuộc Vệ binh Quốc gia bang Texas.

Dù sinh cùng một mùa hè và cùng tốt nghiệp đại học vào năm 1968, ba tổng thống sinh năm 1946 có xuất thân và lộ trình chính trị hoàn toàn khác biệt. Tổng thống Bush đại diện cho tầng lớp tinh hoa lâu đời tại Texas, có cha là một chính trị gia kỳ cựu. Tổng thống Trump xuất thân từ giới giàu mới nổi ở New York, chịu ảnh hưởng từ người cha là nhà phát triển bất động sản. Trong khi đó, tổng thống Clinton lớn lên trong hoàn cảnh khó khăn tại Arkansas, không biết mặt cha đẻ và trải qua tuổi thơ phức tạp với cha dượng.

Tuy nhiên, cả ba đều chinh phục những ngôi trường đại học danh giá. Tổng thống Clinton tốt nghiệp Đại học Georgetown và Trường Luật Đại học Yale. Tổng thống Bush nhận bằng cử nhân lịch sử tại Đại học Yale vào năm 1968, sau đó tiếp tục lấy bằng thạc sĩ quản trị kinh doanh (MBA) tại Trường Kinh doanh Đại học Harvard vào năm 1975. Tổng thống Trump trong khi đó lấy bằng cử nhân kinh tế tại Trường Wharton thuộc Đại học Pennsylvania.

Theo nhà sử học Michael Barone, tổng thống Clinton là một thần đồng chính trị, với khả năng thấu hiểu chính sách công cũng như các hệ quả chính trị của chúng một cách nhanh chóng.

Ông bắt đầu sự nghiệp chính trị từ rất sớm, điều hành chiến dịch tranh cử của nghị sĩ Dân chủ George McGovern tại Texas vào năm 1972 và suýt đánh bại một nghị sĩ đảng Cộng hòa vào năm 1974. Năm 1976, ông đắc cử vị trí tổng chưởng lý bang Arkansas và đến năm 1979, ở tuổi 32, ông đã trở thành thống đốc bang này.

"Clinton gặp khá nhiều may mắn, và với tài năng chính trị xuất chúng của mình, ông đã tận dụng triệt để những cơ hội đó", Barone nhận xét. "Ngay cả khi sự nghiệp tưởng chừng như đang đi xuống, cụ thể là khi tái đắc cử thống đốc năm 1990 với tỷ lệ phiếu bầu không mấy ấn tượng, ông vẫn quyết định mạo hiểm ra tranh cử tổng thống để đối đầu với đối thủ là tổng thống đương nhiệm, người từng khởi đầu năm đó với tỷ lệ ủng hộ lên tới 91%".

Trong nhiệm kỳ của mình, tổng thống Clinton cũng có những lúc vấp ngã và vướng vào những vụ bê bối. Song ông lại là người có khả năng thích ứng và thay đổi liên tục, thậm chí có thể viết lại toàn bộ bài phát biểu Thông điệp Liên bang ngay trên đường xe chạy đến Điện Capitol.

Tổng thống Bush ở một góc độ nào đó lại hoàn toàn trái ngược, theo nhà sử học Barone. Sau thất bại trong cuộc đua vào Hạ viện năm 1978, ông gần như gác lại chuyện chính trị. Sau khi cha ông thua cuộc trước Clinton, ông dường như tin rằng Chúa đã chọn cho mình con đường tranh cử tổng thống và ông đã nỗ lực để có thể hoàn thành mục tiêu.

Điểm mạnh của ông Bush là tính kiên định, nhưng điểm yếu lại là sự cứng nhắc, Barone nhận xét. Ông tỏ ra vô cùng chậm chạp trong việc thay đổi định hướng giữa chừng, điều này thể hiện rõ nhất trong vấn đề Iraq và cả trong cuộc cải cách an sinh xã hội. Khi tỷ lệ ủng hộ dành cho ông sụt giảm từ năm 2006 đến 2008, đảng Cộng hòa lúc bấy giờ đã phải hứng chịu những thất bại nặng nề nhất trong vòng 25 năm.

Về phần Tổng thống Trump, nhiều người từng cho rằng ông không thể đắc cử khi chạy đua vào Nhà Trắng lần đầu tiên năm 2016, bởi ông lúc bấy giờ hoàn toàn là "kẻ ngoại đạo chính trị", chỉ nổi tiếng với vai trò doanh nhân và ngôi sao truyền hình thực tế.

Nhưng bất chấp mọi dự đoán, ông đã đánh bại ứng viên đảng Dân chủ Hillary Clinton, một người có kinh nghiệm chính trường dày dạn hơn nhiều khi là cựu ngoại trưởng Mỹ, vợ cựu tổng thống Clinton.

Theo BBC, một phần sức hút của Tổng thống Trump đối với cử tri là việc ông không ăn nói hay hành xử giống như các chính trị gia khác. Và việc bước chân vào Nhà Trắng lần đầu tiên cũng không làm thay đổi điều đó. Tổng thống Trump vẫn liên tục đăng tải bài viết trên mạng xã hội, bất kể khung giờ nào. Ông cũng vẫn giữ phong cách khó đoán và thẳng thắn đã quen thuộc đến mức trở thành dấu ấn cá nhân.

Dù thất bại trong cuộc đua tái tranh cử năm 2020, ông đã quay trở lại mạnh mẽ trong cuộc bầu cử năm 2024 và giành chiến thắng áp đảo trước đối thủ đảng Dân chủ Kamala Harris.

Trở lại Nhà Trắng với một chương trình nghị sự sâu rộng, ông Trump đã ngay lập tức triển khai các cam kết cốt lõi của mình nhằm tái cấu trúc nền kinh tế, siết chặt biên giới và cải tổ bộ máy chính quyền liên bang vẫn theo tiêu chí "nước Mỹ trên hết".

Tuy nhiên, nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump tiếp tục được ghi dấu bởi những quyết sách gây nhiều tranh cãi, như việc ông áp thuế hàng loạt quốc gia hay phát động cuộc chiến tại Iran khiến thị trường toàn cầu chao đảo.

Các biện pháp cải cách mạnh mẽ của ông Trump mang lại tâm lý hào hứng cho những người ủng hộ, song chúng cũng đồng thời tạo ra không ít mối lo âu ở trong nước và làm gia tăng tâm lý thận trọng từ các đồng minh lẫn đối tác quốc tế trong bối cảnh cục diện toàn cầu có nhiều biến động, nhà bình luận chính trị Klein nhận định.

Vũ Hoàng (Theo BBC, Washington Post, AFP, AP)