Theo Guardian, Google đang xin chính phủ Mỹ cấp phép thả 32 triệu con muỗi đực vô sinh tại California và Florida. Nằm trong khuôn khổ chương trình "Debug", Google đang tận dụng lợi thế công nghệ để nuôi một đội quân muỗi vô sinh nhằm giảm số lượng côn trùng truyền bệnh. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) đang xem xét yêu cầu của Google để thả 16 triệu con muỗi mỗi năm tại hai bang trong vòng hai năm. EPA sẽ quyết định có chấp nhận yêu cầu cấp phép của Google hay không sau khi tiếp nhận ý kiến cộng đồng hết ngày 5/6.

Muỗi đực không đốt và truyền bệnh. Một trong giải pháp mà Google đang thử nghiệm là nuôi muỗi đực mang wolbachia, vi khuẩn tự nhiên ngăn chúng sinh sản với muỗi cái hoang dã. Khi một con muỗi đực mang vi khuẩn tìm cách giao phối với muỗi cái hoang dã, trứng của chúng sẽ không nở. Theo Google, cách này khiến số lượng muỗi giảm dần qua từng thế hệ.

Verily Health, công ty về sức khỏe và trí tuệ nhân tạo ra đời từ dự án đột phá tại Google X, là động lực chính phía sau chương trình Debug trong nhiều năm. Từng là công ty con của Alphabet cho tới đầu năm nay, Verily sử dụng công nghệ và khoa học dữ liệu để ứng phó với dịch bệnh và các vấn đề sức khỏe khác trên toàn cầu. Vào tháng 12/2024, Google mua lại Debug, tách chương trình khỏi danh mục dự án của Verily. Chương trình Debug bắt đầu khám phá những giải pháp công nghệ để xử lý muỗi truyền bệnh cách đây khoảng một thập kỷ.

Theo Google, các phương pháp tấn công muỗi khác chưa thực sự hữu hiệu. Ví dụ, phun thuốc diệt côn trùng có thể độc hại và kém hiệu quả theo thời gian. Việc tìm và dọn sạch tất cả nguồn nước có thể trở thành nơi sinh sản của muỗi cũng rất khó khăn. Cách tiếp cận của Google dựa vào một phương pháp khoa học gọi là kỹ thuật triệt sản côn trùng.

Eric Caragata, trợ lý giáo sư tại Đại học Florida chuyên về tương tác giữa muỗi và vi khuẩn, việc sử dụng vi khuẩn wolbachia để làm muỗi vô sinh đã được thực hiện từ 15 năm trước. Theo Independent, công ty Anh Oxitec từng gặt hái thành công trong một thử nghiệm ở Florida Keys năm 2022 và Verily từng thả một triệu con muỗi vô sinh ở California năm 2017. Các nhà khoa học Google chia sẻ cách tiếp cận của họ khác với những dự án trước đây ở chỗ sử dụng phân tích dữ liệu, cảm biến và tự động hóa để mở rộng kỹ thuật triệt sản côn trùng.

Google đang tập trung vào muỗi Aedes aegypti truyền bệnh sốt xuất huyết, Zika, sốt vàng da và chikungunya. Nhóm nghiên cứu của Google đang dùng phân tích dữ liệu và cảm biến để xây dựng hệ thống nuôi tự động. Một thách thức là sử dụng thị giác máy tính với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo để tách phân biệt chính xác muỗi đực và muỗi cái, sau đó thả muỗi đực vô sinh ở đúng nơi và đúng số lượng.

Dự án Debut từng đạt một số tiến triển ở Singapore. Bằng cách thả hàng triệu con muỗi đực mang vi khuẩn wolbachia tại Singapore, số lượng muỗi Aedes aegypti đã giảm 80-90%, kéo theo số ca sốt xuất huyến giảm hơn 70% sau 6-12 tháng thả muỗi. Hồi tháng 5, Google thông báo sẽ mở rộng địa điểm thả muỗi ở Singapore.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ, muỗi là loài động vật nguy hiểm nhất thế giới. Trong số hơn 3.500 loài muỗi, chỉ có một loài là Aedes aegypti truyền bệnh sốt xuất huyết, Zika và chikungunya, gây bệnh cho hàng trăm triệu người mỗi năm. Quần thể muỗi, bao gồm các loài xâm lấn, đang lan rộng hơn bởi biến đổi khí hậu do con người gây ra. Chúng thích nghi tốt và phát triển mạnh trong môi trường ấm hơn và ẩm hơn, thậm chí xuất hiện ở nơi có khí hậu lạnh giá như Iceland.

An Khang tổng hợp