"Những công ty áp dụng AI nhiều nhất mà tôi biết cũng là những nơi đang tuyển dụng nhiều nhất", Sam Altman nói với CNBC ngày 1/6. "Nhìn chung, những công ty đang bàn về sa thải nhân viên vì AI lại là những nơi áp dụng AI ít nhất".

Theo ông chủ ChatGPT, AI có thể là "cách thuận tiện" để doanh nghiệp giải thích việc sa thải nhân viên. Ông thừa nhận "chưa chắc chắn" AI cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến việc làm như thế nào, nhưng bản thân đang lạc quan hơn sau khi chứng kiến nhiều công ty áp dụng các công cụ lập trình AI, như OpenAI Codex.

"Tôi nghĩ mình đã đánh giá thấp mức độ không ổn định của những mô hình này", Altman nói. "Chúng làm một số việc cực kỳ tốt, dù có thể chưa làm tốt việc giám sát các nhiệm vụ phức tạp, dài hạn".

Theo Business Insider, bình luận của Altman xuất hiện trong bối cảnh AI ngày càng tác động đến việc làm. Nhiều nhà lãnh đạo công nghệ như lãnh đạo mảng AI của Microsoft Mustafa Suleyman hay CEO Anthropic Dario Amodei cảnh báo trí tuệ nhân tạo có thể thay thế lượng lớn người lao động hiện tại. Một số công ty như Meta, Block, Cisco, Coinbase, Snap và Salesforce cũng sa thải hàng nghìn nhân viên với lý do AI.

Nỗi lo lắng cũng đang thể hiện rõ trong dư luận tại Mỹ. Một cuộc thăm dò của Trung tâm Nghiên cứu Pew hồi tháng 3 cho thấy, 50% người Mỹ lo ngại hơn là hào hứng về việc sử dụng AI trong cuộc sống hàng ngày. Ngược lại, chỉ 10% hào hứng hơn là lo ngại.

Khảo sát do công ty Mercer (Mỹ) công bố tuần trước, được thực hiện với sự tham gia của 12.000 người, gồm 9.250 nhân viên, 1.650 quản lý nhân sự, 825 lãnh đạo doanh nghiệp cấp cao và 100 nhà đầu tư cũng cho thấy có tới 98% lãnh đạo cấp cao nói đang lên kế hoạch thay đổi cấu trúc doanh nghiệp, 99% dự đoán AI sẽ dẫn đến những đợt cắt giảm nhân viên trong hai năm tới. Đa số lãnh đạo cũng tin việc thiết kế lại công việc để tích hợp AI và tự động hóa sẽ mang lại lợi nhuận cao nhất, trong khi chỉ 32% đánh giá lực lượng lao động của họ có thể kết hợp tối ưu khả năng của con người và máy móc.

Theo Tom's Hardware, báo cáo công bố tháng 5 từ hãng tư vấn Oliver Wyman, dựa trên cuộc khảo sát toàn cầu với các CEO, cũng xác nhận xu hướng trên. Theo đó, tỷ lệ chủ động cắt giảm vị trí cấp thấp tăng từ 17% lên 43% chỉ trong một năm do tự động hóa. Báo cáo cũng cho thấy AI là một trong ba ưu tiên hàng đầu của đa số CEO, với hơn 90% xác nhận việc triển khai hoặc có ý định triển khai AI trong công ty. Dù vậy, hơn 50% cho biết họ chưa thể khẳng định liệu việc triển khai này có thực sự mang lại lợi ích năng suất như mong đợi hay không.

Nhiều chuyên gia cũng cho rằng AI chỉ là cái cớ để sa thải nhân viên. "Tôi nghĩ luận điểm AI dẫn đến tình trạng mất việc mà nhiều CEO đang áp dụng là quá đơn giản", nhà sáng lập kiêm CEO Nvidia Jensen Huang nói với Channel News Asia ngày 26/5.

Thực tế, nhiều số liệu cũng chứng minh luận điểm AI là công cụ hữu ích nhưng chưa đủ khiến doanh nghiệp tiến hành sa thải hàng loạt. Chẳng hạn, Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ trong nghiên cứu công bố hồi tháng 3 kết luận việc áp dụng AI giúp cải thiện năng suất, nhưng "mức tăng cảm nhận lớn hơn mức tăng thực tế được đo lường". Kết quả nghiên cứu của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) công bố ngày 1/4 cũng chỉ ra, trong nhiều trường hợp, tác nhân AI chưa thể làm việc với chất lượng như con người.

Trong phỏng vấn với CNBC, Altman nói ông "rất tiếc" khi một số thông cáo trước đây của OpenAI có thể đã góp phần khiến công chúng lo lắng mất việc làm. Chẳng hạn, khi công bố mô hình GPT-5.2 cuối năm ngoái, công ty tuyên bố mô hình "vượt trội hơn các chuyên gia trong 44 ngành nghề".

"Điều tôi ước lúc đó, là chúng tôi nên nói GPT-5.2 vượt trội các chuyên gia trong những công việc nhỏ ở 44 ngành nghề. Đó mới là điều chính xác hơn", ông nói. "Tôi nghĩ mọi người có lý do để lo lắng và tôi hiểu điều đó".

Bảo Lâm tổng hợp

• 'Nhiều CEO công nghệ ảo tưởng về AI'
• Nỗi lo 'trả lương' cho AI tốn hơn cho người
• Giám đốc Anthropic: 'AI viết 90% mã của công ty'